AUZEF Etkili İletişim Becerileri Çıkmış Sorular

Ders; iletişimin tanımını, sürecini ve engellerini, dinleme türlerini, empatiyi, sözsüz iletişimi, tutum ve ikna kavramlarını ele alır. Etkili iletişimin dinleme, empati ve beden diliyle desteklenen bir beceri olduğu vurgulanır.

İletişimin temelleri

• İletişim, insanların sözlü ve sözsüz iletilerle duygu, düşünce, bilgi ve deneyim alışverişi yapmasıdır.
• Süreçte kaynak mesajı kodlar, kanalla iletir, alıcı çözümler ve geri bildirim verir.
• Kaynağın iletisini uygun simgelere dönüştürebilmesi kodlama yeteneğidir.
• Kanal tıkanması gibi nedenlerle iletişimin aksaması iletişim kazasıdır.
• İletişim bireysel değil, karşılıklı bir olgudur.
• Etkili iletişimde mesaj amaçlanan biçimde aktarılır ve beklenen tepki elde edilir.

İletişim becerisi ve engeller

• İletişim becerisi; saygı ve empatiye dayalı, uyumlu sözel-sözsüz mesaj, ben dili ve etkin dinlemeyi kapsar.
• Kararsızlık, alınganlık, korkular ve benmerkezcilik iletişimi engeller; duyarlılık engel sayılmaz.
• Önyargılı olmak empatik iletişimin özelliği değildir.
• İletişim amaçları: ikna etmek, eğitmek, bilgi almak ve vermek; yönetilmek amaç sayılmaz.
• Dil zekâsı sözcükleri etkili kullanmayı, ruhsal zekâ ise zor durumda sağduyulu ve merhametli kalmayı anlatır.

Dinleme

• Dinleme, söylenenleri zihinde işleyip önceki ve sonraki ifadeler arasında bağ kurmaktır; işitme ise edilgendir.
• Dinleyici tipleri: kişi, içerik, eylem ve zaman odaklı.
• Dinlemenin amacı anlamak, bilgilenmek ve paylaşmaktır; eleştirmek için dinlemek olumsuzdur.
• Etkili dinlemede dikkat konuşana yönelir, kendi iç sesine değil.
• Göz teması, öne eğilme ve gülümseme ilgiyi gösterir; kolları kavuşturmak ve nesneyle oynamak dinlemeyi zayıflatır.
• Etkin dinleme, gürültüden az etkilenip iletiyi doğru ve eksiksiz kavramaktır.

Empati ve kendini açma

• Morse'a göre empatinin duygusal bileşeni karşıdakinin duygusunu paylaşıp yaşayabilmektir; bilişsel bileşen bakış açısını kavramaktır.
• Empatik öfkede kişi durumu anlar ama kendi olumsuzlukları yüzünden antipatik davranır.
• Empati kuran kişi yetişkin benlik durumundadır; ilgili, meraklı, düşünceli yüz ifadeleri bu duruma uyar, kızgınlık uymaz.
• Kendini açma rahatlama, anlamlı ilişki, kendini tanıma ve yaşam zevki sağlar.

Sözsüz iletişim

• Kinezik; duruş, jest, mimik ve göz hareketlerini inceler.
• Haptik dokunma, kroksemi zamanın kullanımı ve algısıdır.
• Hall'a göre taşınabilir mobilyaların oluşturduğu alanlar yarı-belirlenmiş alanlardır.
• Ekman ve Friesen'a göre düzenleyiciler konuşmanın akışını ve sırasını yönetir; aynalama da bunlardandır.
• Paul Ekman altı temel duygunun yüz ifadelerinin evrensel olduğunu göstermiştir.
• İş bakışı alın bölgesine yönelir ve ciddi, denetimli bir hava sağlar.
• İngilizler, Almanlar, Japonlar ve Finler dokunmadan kaçınır; Türkler temaslı kültürdür.

Tutum, ikna ve sosyal etki

• Tutum bilişsel (düşünsel), duygusal ve davranışsal ögelerden oluşur; algısal öge yoktur.
• İkna bilinçli, planlı ve çift yönlü bir süreçtir.
• Kaynağın uzmanlığı ve güvenilirliği ikna gücünü belirler (Hovland ve Weiss).
• Eşiğe adım atma etkisinde küçük isteği kabul eden kişi büyüğüne de evet demeye yatkındır.
• Zimbardo ve Leippe sosyal etki ortamlarını kişilerarası, birey-grup ve medya olarak ayırmıştır.
• Uyma davranışı grup baskısıyla görüşü değiştirmektir (Asch); Milgram itaat çalışmasıyla bilinir.

Etkin dinleme

Gürültüyü süzerek iletiyi tam ve doğru kavrama becerisi.

Kodlama yeteneği

Kaynağın iletisini ortama ve hedefe uygun simgelerle ifade edebilmesi.

İletişim kazası

Kanal tıkanması gibi nedenlerle süren iletişimin bozulması.

Empatik öfke

Karşıdakini anlayıp yine de yardım etmeyerek antipatik davranma.

Kinezik

Beden hareketleri, duruş, jest, mimik ve göz hareketlerini inceleyen alan.

Haptik

Dokunma yoluyla yapılan sözsüz iletişim.

Kroksemi

Zamanın kullanımı ve taşıdığı mesajların iletişimi.

Yarı-belirlenmiş alanlar

Yeri değiştirilebilen eşyaların oluşturduğu iletişim alanı.

Düzenleyiciler

Konuşmanın akışını ve sırasını yöneten sözsüz davranışlar.

Uyma davranışı

Grup baskısıyla düşünce ve davranışı gruba uydurma.

Eşiğe adım atma etkisi

Küçük isteği kabulün büyük isteğe evet deme olasılığını artırması.

İş bakışı

Bakışı alın bölgesine sabitleyerek ciddiyet ve denetim sağlama.

• Dinleme (anlamlandırma) ile işitme (edilgen duyma) karıştırılmamalı.
• Morse'un duygusal bileşeni duyguyu paylaşmak, bilişsel bileşeni bakış açısını anlamaktır.
• Kinezik, haptik ve kroksemi birbirinden ayrılmalı: beden hareketi, dokunma, zaman.
• Soru kökünde 'yer almaz' ifadesi varsa olumsuz davranışlar (eleştirmek, kolları kavuşturmak, önyargı) doğru cevaptır.
• Milgram itaat, Asch uyma, Hovland ve Weiss kaynak güvenilirliği ile eşleştirilmeli.