AUZEF Gruplarla Sosyal Hizmet Çıkmış Sorular

Ders, sosyal hizmette grupla çalışmanın temellerini ele alır: grup türleri, planlama ve üye seçimi, grup evreleri, liderin becerileri ve etik sorumlulukları ile çocuk, genç ve yetişkinlerle yürütülen çalışmaların özellikleri.

Grubun tanımı, türleri ve sınıflaması

• Kalabalığın grup sayılması için ortak özellikler gerekir; kişilerin birbirine benzemesi bunlardan biri değildir.
• Gruplar süre, büyüklük, amaç ve üyelik yapısına göre sınıflanır; cinsiyet en az belirleyici ölçüttür.
• Genel ayrım tedavi grupları ve görev grupları şeklindedir; görev grupları belirli bir işi yapmak ve kurumsal ya da toplumsal ihtiyaçları karşılamak için kurulur.
• Psiko-eğitsel gruplar üyeleri bilgilendirir, yeni beceriler kazandırır ve destek sağlar.
• Grup Çalışması Uzmanları Derneği sınıflamasında görev, psiko-eğitim, psikolojik danışma ve psikoterapi grupları yer alır; aidiyet grupları yer almaz.
• Stainton Rogers gruplar içinde üyelik gruplarını da sayar.

Grupla sosyal hizmetin amaçları ve grubun iyileştirici gücü

• Grup ortamı üyeye değerli olduğunu hissettirir, baş etmede manevi güç verir ve iletişim becerisi kazandırır; insanlardan uzaklaştırmak amaç değildir.
• Değişim üyeler arası etkileşimle başlar; grup kişiler arası etkileşimi esas alır.
• Yalom'a göre grup dış dünyanın küçük modelidir (sosyal mikrokozmos); üye dışarıdaki davranışlarını grupta da sergiler.
• Psikiyatrik tedavi grupla sosyal hizmetin genel hedefleri arasında yer almaz.
• Umut aşılama, evrensellik, katarsis, grup bağlılığı ve model alma terapötik faktörlerdendir; özdeşim kurma bu listede sayılmaz.
• Grup, gerçeklik testi için güvenli alan sunar: üye dışarıda çekindiği davranışı önce grupta dener.

Planlama, gereksinim analizi ve üye seçimi

• Tasarımda ilk adım amaçtır; oturum sayısı, üye profili ve mekân ona göre belirlenir. Amacın hatalı konması üyelerin ayrılmasına yol açar.
• Gereksinim anket ya da ölçekle, ayrıca gözlem, meslektaş görüşü ve idareci toplantılarıyla saptanır; mahkeme kararı beklenmez.
• Duyuruda broşür etkili yoldur; duyurudan sonraki en önemli adım üyelerin seçimidir.
• Üye seçiminde ön görüşme ve adayları toplu bilgilendirme yaygındır; sabıka kaydı ya da psikiyatrik rapor istenmez.
• Adaylara amaç, giriş-çıkış ilkeleri, yöntem, ücret ve zaman bilgisi verilir; liderin aile geçmişi aktarılmaz.
• Grup büyüklüğünü mekân, lider deneyimi, grup türü, konular ve üye yaşı etkiler; cinsiyet ve liderin kişiliği belirleyici değildir.
• Boşanmış ailelerin çocuklarında boşanmanın üzerinden geçen süre üye seçiminde önemlidir.

Kurallar, normlar ve grup dinamiği

• Norm, hangi davranışların kabul gördüğünü gösteren değerler ölçeğidir.
• Kurallar grubu kenetler, güvenli çalışma ortamı sağlar ve normların oluşmasına katkı verir.
• Planlamada kuralların içeriği, kimin koyacağı ve nasıl tartışılacağı ele alınır; belirlenme yeri ele alınmaz.
• Sherif'in algı deneyi belirsiz durumda ortak norm oluşumunu gösterir; Asch'te norm önceden bellidir ve grup baskısına uyum incelenir.
• Grup dinamiği, grubun bir kesiminde ortaya çıkan değişimin üyeler ve yapı üzerindeki etkisidir.
• Çatışma gelişimin doğal parçasıdır; lider bastırmaz, üyelerin süreci değerlendirmesine yardım eder.

Grup evreleri ve liderin görevleri

• Başlangıçta üyeler kaygılıdır; duygu yoğunluğu düşük tanışma etkinlikleri seçilir, ortaklık ve işbirliği kurulur, grup kimliği desteklenir.
• Isınma evresi için 10-15 dakika uygundur; tanışma çiftinde üyeler eşlerini tanıtır.
• Geçiş (fırsatına fırtına) evresinde kaygı, direnç ve güç mücadeleleri görülür; üyeler çatışma, savunmacılık ve dirençle baş etmeyi öğrenir.
• Savunmacı üyede lider tereddüdün kaynağını anlamaya çalışır; suçlama ve baskı direnci artırır.
• Gelişim (çalışma) aşamasında sorunlar paylaşılır ve değişim gerçekleşir; yeni öğrenmeler bu evrede olur.
• Sonlandırmada ayrılık kaygısı ve yas beklenir; lider baş etmeye yardım eder, yeni konu açmaz, kazanımları pekiştirir ve değişimi günlük yaşama taşımayı teşvik eder.
• Gruptan ayrılmak isteyen üyeyi lider kararını grupla konuşmaya yönlendirir.

Lider becerileri ve tutumları

• Temel beceri etkin dinlemedir; grup çalışması öncesi kuramlar, bireyle çalışma ve görüşme teknikleri bilinmelidir.
• Şimdi ve burada yaklaşımı dikkati geçmişten güncel etkileşime çevirir; lider üyeyi kendi duygularına yöneltir.
• Bağlantı kurmada bir üyenin sorunu başka üyenin benzer deneyimiyle ilişkilendirilir.
• Kesme ve çıkarma becerileri sözü tekelleştiren ya da grubu baskı altına alan üyeye uygulanır.
• Kendini açma liderin uygun deneyimini paylaşmasıdır; gençlerin kişisel sorularına yargılamadan, kısa ve dürüst yanıt verilir.
• Kendi kaderini tayin ilkesi gereği lider üyelere davranışsal amaçlarını belirlemede rehberlik eder; amaçlar kararlılığı ve motivasyonu artırır.
• Amaç dışı konu sürerse grup hedeften uzaklaşır; lider odağı korumalıdır.
• Etik gereği lider kendi değerlerini müracaatçılara zorla kabul ettirmez; gizlilik çoğunlukla farkında olmadan bilgi aktarılarak çiğnenir.

Çocuk, genç ve yetişkinlerle grup çalışması

• Çocuklarla sözel olmayan mesajlara (beden dili, oyun, yüz ifadesi) dikkat edilir; etkileşimli yöntemler en verimlidir.
• Küçük çocuklarda daire düzeninde sırayla söz vermek yararlıdır.
• Ergen bağlılık ile özerklik arasında gerilim yaşar; lider hoşgörülü olmazsa ilgisizlik ve reddedilme algısı oluşur.
• Risk altındaki çocuk grubunun adı çözümü ve geleceği vurgulamalıdır; hedef uyum sorunlarını azaltmak ve yaşama bakışı değiştirmektir.
• Üniversite öğrencileri en çok kampüste yalnız ve dışlanmış hissetmeyi dile getirir.
• İlk yetişkinlik toplumsal rollerin üstlenildiği, aile kurulan yoğun dönemdir; yetişkinler eleştirel sonuçlarda sabırlı değildir.
• Varoluşsal kaygı yaşamın anlamı, ölüm ve yalnızlıkla yüzleşmeden doğar.

Çözüm odaklı yaklaşım ve tarihsel not

• Çözüm odaklı yaklaşım sorunun nedeni yerine çözüm, gelecek ve güçlü yönlere odaklanır; sistemik aile terapisinden doğmuştur.
• Mucize sorusu geleceğe ilişkin hedefi somutlaştırıp net bir resim oluşturur.
• 1980'lere kadar terapötik gruplar uzun süreli ve açık yapıdaydı.

Şimdi ve burada

Dikkati geçmişten alıp oturumdaki güncel duygu ve etkileşime yöneltme yaklaşımıdır.

Sosyal mikrokozmos

Grubun dış dünyanın küçük modeli olması; üye ilişkilerdeki örüntülerini grupta da gösterir.

Gerçekliği test etme

Dışarıda yapmaktan çekinilen davranışı önce güvenli grup ortamında denemek.

Bağlantı kurma

Bir üyenin sorununu başka üyenin benzer deneyimiyle ilişkilendirmek.

Kendini açma

Kişisel bilgi, duygu ve düşüncelerin açıkça paylaşılması; lider için de geçerli bir beceridir.

Umut aşılama

İlerleme kaydeden üyeleri görerek diğerlerinin iyileşebileceğine inanması.

Görev grupları

Belirli bir işi yapmak veya kurumsal ve toplumsal ihtiyaçları karşılamak üzere kurulan gruplar.

Psiko-eğitsel grup

Ortak konuda üyeleri bilgilendiren, beceri kazandıran ve destekleyen yapılandırılmış grup.

Norm

Grupta hangi davranışın kabul edilip edilmediğini gösteren değerler ölçeği.

Grup dinamiği

Grubun bir bölümündeki değişimin üyeler ve yapı üzerinde yarattığı etki ve tepkiler.

Kesme

Çok konuşan üyeyi durdurup söz hakkını diğerlerine vermeyi sağlayan terapötik müdahale.

Varoluşsal kaygı

Ölüm, özgürlük, yalnızlık ve yaşamın anlamıyla karşılaşmaktan doğan derin endişe.

• Sherif (belirsizlikte ortak norm oluşumu) ile Asch (norm belliyken uyum baskısı) karıştırılmamalı.
• Geçiş evresinde direnç, çatışma ve savunmacılık; çalışma evresinde değişim; sonlandırmada ayrılık kaygısı ve pekiştirme öne çıkar.
• 'Değildir/yer almaz' sorularında cinsiyet, liderin kişiliği, psikiyatrik tedavi, mahkeme kararı gibi seçenekler genellikle yanlış kalan şıklardır.
• Odak üyenin kendi duygularında ise 'Bu durum seni nasıl etkiliyor?' türü soru; lider çatışmayı bastırmaz, değerlendirmeye yardım eder.
• Çözüm odaklı yaklaşım geçmiş ve neden yerine gelecek ve güçlü yönlere bakar.