AUZEF Hasta Eğitimi Çıkmış Sorular

Hasta Eğitimi dersi, hemşirenin hasta ve ailesine yönelik eğitimi nasıl planladığını, uyguladığını ve değerlendirdiğini ele alır. Eğitim, öğrenme ve gelişim temelleri, hedef alanları, yöntem ve materyal seçimi ile eğitim süreci basamakları dersin ana çerçevesini oluşturur.

Eğitim, sağlık eğitimi ve eğitim türleri

• Sağlık eğitimi yalnızca bilgi aktarmaz; karşılıklı ve katılımcı bir yaklaşım gerektirir, tek yönlü olamaz.
• Öğretim programı, neyin, neden, nerede ve nasıl öğretileceğini gösteren rehberdir.
• Plansız, günlük akış içinde kendiliğinden gelişen eğitim informal eğitimdir; ilaç verirken yan etkiyi kısaca açıklamak buna örnektir.
• Koruyucu eğitim örnekleri: meme ve göz sağlığı taramaları. Rehabilitasyon örneği: diyabetli bireye diyabet derneği hakkında bilgi vermek.
• Sağlık hizmetlerinin maliyetini azaltmak, Dünya Sağlık Örgütü'nün sağlık eğitimi hedefleri arasında sayılmaz.

Gelişim ve bireysel farklılıklar

• Hastanın etkin katılımı için önce konuyu kavrayacak bilişsel gelişim düzeyinde olması gerekir.
• Aynı yaştaki çocukların farklı hızda gelişmesi bireysel farklılık ilkesidir; gelişim alanları birbirini etkiler (nöbetleşe ilerleme).
• Fiziksel gelişim en hızlı doğum öncesinde, sonra bebeklikte, ardından ergenliktedir.
• Bireysel farklılıklar hem kalıtımdan hem çevreden etkilenir; özel yetenekler çevresel grupta yer almaz.
• Yetişkin eğitiminde sorun merkezli yaklaşım tercih edilir, öğrenen edilgen değildir.
• Oyun çocukluğu döneminde kısa ve açık cümleler kullanılır.

Öğrenme ve öğrenme yaklaşımları

• Öğrenme, yaşantı sonucu oluşan kalıcı davranış değişikliğidir.
• Davranışçı yaklaşım çevre ve eğitimi belirleyici sayar; devinimsel becerilerde öncelikle bu yaklaşım kullanılır.
• Aslı'nın beyaz önlükten korkması koşullanmadır ve davranışçı yaklaşımla açıklanır.
• Bilişsel yaklaşım öğrenmeyi bilginin zihinde işlenip anlamlandırılması, algıların yeniden düzenlenmesi olarak görür.
• Gözlemle öğrenmenin ilk basamağı dikkattir.
• Davranışın tekrar olasılığını artıran uyarıcıya pekiştireç denir.

Öğrenme güdüsü ve hasta hazırlığı

• Hastalığa uyum sürecinde eğitime en elverişli aşama kabuldür.
• Hemşirenin en çok etkileyebildiği etken öğrenme isteğidir.
• Kaygı belli düzeyi aşınca dikkati artırmaz, öğrenmeyi zorlaştırır.
• Cinsiyet, öğrenme güdüsünü etkileyen etmenlerden ya da gereksinim belirlemede kullanılan veriler arasında değildir.
• Hasta öğrenmeye zorlanmaz; istek ve katılımı desteklenir.
• Sınıfta sözsüz mesajla hazır olmayı beklemek dikkati toplar.

Hasta eğitimi süreci ve tanılama

• Sıra: veri toplama, tanılama, planlama, uygulama, değerlendirme.
• Tanıdan hemen önce veriler yorumlanıp karar verilir.
• Hemşirelik tanısı hastanın öğrenme gereksinimini ortaya koyar.
• Gözlem notları en öznel, görüşme kayıtları da öznel veri kaynağıdır.
• Görüşmede hastanın sözünü kesmek kaçınılması gereken davranıştır.
• Değerlendirmenin merkezinde hasta vardır ve tüm basamakları kapsar.

Hedefler ve öğrenme alanları

• Hedef 'niçin' sorusunu, konu 'ne' sorusunu yanıtlar.
• İyi hedef istenen öğrenmeyi, tek davranışı ve anlaşılır ifadeyi içerir; öğrenen merkezlidir.
• Hedefler somuttan soyuta doğru sıralanır.
• Bilişsel alan: bilgi, kavrama, analiz; örnek: bilgi eksikliği tanıları.
• Duyuşsal alan: tutum, değer, özen gösterme ve inanma.
• Devimsel alan: gösterilen beceriyi uygulama, örneğin kendi kendine meme muayenesi veya kolostomi bakımı.

Yöntem ve teknik seçimi

• Yöntem seçiminde ilk ölçüt hasta ve ailesinin özellikleridir.
• Bire-bir öğretim yatak başı, poliklinik ve evde bakımda en sık kullanılır.
• Önce gösterip sonra yaptırmak demonstrasyondur.
• Karşılıklı konuşma ve görüş bildirme tartışma yöntemidir; düz anlatımda katılım en düşüktür.
• Soru-cevapta sorular hedeflenen kazanımlarla uyumlu olmalıdır.
• Bireysel farklılıklar için farklı yöntem ve tekniklerden yararlanılır.

Öğretim materyalleri ve dil

• Materyalin temel amacı etkili ve kalıcı öğrenmeyi sağlamaktır; soyut kavramları somutlaştırır.
• Materyal öğrenenin düzeyine uygun olmalıdır, eğitimcinin düzeyine değil.
• Yazılı kaynaklar en sık kullanılan materyaldir; broşür ve kitapçık en çok bilişsel hedefe hizmet eder.
• Kas ve hareketleri üç boyutlu göstermek için modeller uygundur.
• Dil bireyin düzeyine göre ayarlanır; standart yazılı materyal dilin özelliği sayılmaz.

Öğretim programı

Öğretimin içeriğini, gerekçesini, yerini ve yöntemini gösteren kılavuz.

İnformal eğitim

Plana bağlı olmadan, günlük yaşamda kendiliğinden gerçekleşen öğrenme.

Öğrenme

Yaşantı sonucu oluşan kalıcı davranış değişikliği.

Pekiştireç

Bir davranışın ardından gelip tekrar olasılığını artıran uyarıcı.

Davranışçı yaklaşım

Öğrenmeyi çevre ve eğitime bağlayan, devinimsel becerilerde öncelikli yaklaşım.

Bilişsel yaklaşım

Öğrenmeyi zihinsel süreçlerle bilginin işlenmesi ve anlamlandırılması olarak görür.

Demonstrasyon

Becerinin önce gösterilip ardından öğrenene yaptırıldığı yöntem.

Tartışma

Katılımcıların düşünüp görüşlerini karşılıklı ifade ettiği yöntem.

Bire-bir öğretim

Hemşirenin bakım sırasında hastayla tek tek yaptığı öğretim.

Devimsel alan

Beceri ve uygulama gerektiren davranışları içeren hedef alanı.

Duyuşsal alan

Tutum, değer ve özen gösterme gibi davranışları içeren hedef alanı.

Öğrenme gereksinimi

Hemşirelik tanısının ortaya koyduğu, hastanın öğrenmesi gereken konu.

• Bilişsel, duyuşsal ve devimsel alanlar karıştırılır: bilgi eksikliği bilişsel, inanma ve özen duyuşsal, beceri uygulama devimsel alandır.
• Yanlış şıkkı bulma sorularında sıkça 'zorlama, tek yönlü, sadece bilgi verme, soyuttan somuta' gibi ifadeler dışarıda kalan seçenektir.
• Süreç sırasını ezberle: veri toplama, tanılama, planlama, uygulama, değerlendirme; tanıdan önce karar verme gelir.
• Davranışçı yaklaşım çevre ve beceri öğretimiyle, bilişsel yaklaşım zihinsel işleme ve anlamlandırmayla eşleşir.