AUZEF İş Güvenliği Eğitim Metodları Çıkmış Sorular

Ders, yetişkin eğitiminin ilkelerini, eğitim programının hazırlanmasını, öğretim yöntem ve tekniklerini, sınıf iklimi ile iletişimi, sunum ve grup çalışmasını, ölçme değerlendirmeyi ve iş güvenliği eğitiminde kullanılan uygulamaları ele alır.

Yetişkin eğitimi ve öğrenme

• Yetişkinlerin öğrenmesine rehberlik eden alan andragoji, çocuk eğitimi alanı ise pedagojidir.
• Andragojide yetişkinlerin önceki yaşantıları değerli bir öğrenme kaynağı sayılır.
• Yetişkin yeni fikri sırasıyla farkındalık, ilgilenme, değerlendirme, deneme ve uygulama evrelerinden geçerek benimser.
• Yetişkinler eğitime gönüllü gelir; kendilerinden ve eğitimciden beklentileri yüksektir.
• Öğrenme hızı 20-25 yaş diliminde en üst düzeye ulaşır.
• Öğrenme, yaşantı ya da tekrarla davranışta oluşan kalıcı ve izli değişimdir.

Öğrenme modelleri ve kuramlar

• Öğrenme modelleri arasında model alarak, koşullanma, deneme-yanılma ve psiko-motor öğrenme yer alır.
• Koşullanma iki türdür: klasik (Pavlov) ve edimsel (Skinner).
• Kolb'un deneyimsel öğrenme döngüsü somut yaşantı, yansıtıcı gözlem, soyut kavramsallaştırma ve aktif denemeden oluşur.
• Maslow piramidinin tepesinde kendini gerçekleştirme ihtiyacı bulunur.
• Güdülenmenin temel yaklaşımlarından biri beklenti yaklaşımıdır; performans yönetimi ise amaç yaklaşımına dayanır.
• Yetişkin öğrenme güdüleri mesleki, sosyal ve kişisel gelişimle ilgilidir; toplumsal aktarım bunlardan değildir.

Eğitim programı ve ihtiyaç analizi

• Programda ilk adım eğitimin amacının ve hedef davranışların belirlenmesidir.
• İhtiyaç analizi örgüt, kişi ve görev boyutlarını kapsar; ilk adım organizasyon analizidir.
• Hazırlık basamakları: ihtiyaç analizi, araştırma, planlama ve malzeme belirleme.
• Ölçme, eğitimden sonraki değerlendirme safhasına aittir.
• 5N 1K soruları: ne, niçin, nasıl, nerede, ne zaman, kim.
• Yöntem seçerken öncelikle öğrencinin düzeyi ve ihtiyaçları esas alınır.

Yöntem ve teknikler

• Beyin fırtınasında eleştiri yapılmadan çok fikir toplanır, değerlendirme sonradan yapılır ve süre sınırı konur.
• Simülasyon, riskli ortamları güvenli biçimde gerçekmiş gibi yaşatır; işbaşı eğitiminde çalışan işi yaparak öğrenir.
• Rol yapma bir yöntemdir; grup çatışması ve rol çatışması ise yöntem değil, olumsuz durumdur.
• Problem çözmede alternatifler arasından en uygununu seçmek karar verme basamağıdır.
• Sunumda eğitmen aktiftir, öğrenen çoğunlukla pasiftir; amaç kısa sürede bilgi aktarmaktır.
• Buz kırıcılar, eğitim başında kısa ısınma etkinlikleridir.
• Yöntem seçimini grup, konu, eğitmen, süre ve imkânlar etkiler.

Sınıf iklimi, oturma düzeni ve geri bildirim

• Olumlu iklimde eğitmen sınıfta dolaşır, katılımcıya rehber gibi yaklaşır, sade konuşur ve sert ret vermez.
• Masayı engel yapmak ve beden diline önem vermemek iletişimi zedeler.
• Eğitim ortamında katılımcıyı küçümsemek ya da bazılarının iletişimini engellemek yanlıştır.
• U düzeni göz temasını ve araç kullanımını kolaylaştırır; yetişkin eğitiminde en çok tercih edilir.
• Yetişkinlerin korkuları arasında başarısızlık, mahcup olma ve eğitmenden kuşku vardır; deneyimli olmak korku değildir.
• Geri bildirim, katılımcıya yol gösteren anlık düzeltici bilgidir.
• Kalıcılık: işitilenin %20'si, görülenin %30'u, görülüp işitilenin %50'si, söylenenin %70'i, yapılıp söylenenin %90'ı.

İletişim ve beden dili

• İletişim, duygu, düşünce ve bilgilerin her yolla aktarılmasıdır; ileti taşınan mesajın kendisidir.
• İyi konuşma açıktır; birden çok anlama çekilebilen ifadeler kusurdur.
• Giysiden iplik toplamak, söylenenlerden hoşlanmama ve sıkılma işaretidir.
• Esneme ve hapşırma gibi istem dışı hareketler ikincil jest ve mimiktir.
• Düşük, eğik omuzlar ezilmişlik, suçluluk ve utangaçlığı gösterir; güç ve özgüveni göstermez.
• İnsanlar kıyafetleriyle karşılanır, bilgileriyle uğurlanır.
• Sorunu küçültüp kapatan engeller arasında güven verme, teselli ve övme vardır; eleştirme yoktur.

Sunum, görsel araçlar ve renk

• Dinleyici dikkati yaklaşık 20 dakikadan sonra düşmeye başlar.
• Slaytta tek fikir, mantıklı akış ve aralıklı görsel bulunmalı; satır ve kelime kalabalığından kaçınılmalıdır.
• Sunumu izleyiciye göre tasarlamak hata değildir.
• Yedek plan bulunması sunucunun kaygısını azaltır.
• Görsel-işitsel araçlar anlaşılırlığı, dikkati ve kalıcılığı artırmak için kullanılır.
• Kırmızı, iş güvenliğinde durdurma, yasak ve yangın gibi en acil uyarılarda kullanılır.
• Siyah çocuk sitesi için kötü, sanat galerisi için mükemmel olabilir.

Grup çalışması, ekip ve ölçme

• Grup etkinliklerinde kısa süreler (5-10 dakika) verilir; 20-25 dakika fazla uzundur.
• İşlevsel olmayan davranışlar: saldırganlık, konuyu saptırma, başka şeylerle ilgilenme.
• Dostça davranma ve sürekli iletişim işlevsel davranıştır; zamanında gelmek de işlevseldir.
• Lider örnek olur ve bilgi paylaşır; motivasyonu düşürmek ve sürtüşme çoğaltmak liderin işi değildir.
• Dayanışma ekip çalışmasını güçlendirir; bireysel çıkarı öne çıkarmak zayıflatır.
• Kullanışlı ölçme ekonomik, makul sürede uygulanabilir ve kolay puanlanabilir olmalıdır.
• Tutumlar tamamlanmamış cümle, yanlışı seçme ve hikâye anlatma gibi tekniklerle ölçülür.

Andragoji

Yetişkinlerin öğrenmesine rehberlik etmenin bilimi ve sanatıdır.

Pedagoji

Çocukların öğrenmesine rehberlik etme alanıdır.

Motivasyon

Bireyi bir amaca yönelten ve davranışta kararlı kılan itici güçtür.

Beyin fırtınası

Eleştirisiz ve sınırsız fikir toplayıp değerlendirmeyi sona bırakan yaratıcı grup tekniğidir.

Simülasyon

Riskli durumların güvenli, yapay bir ortamda gerçekmiş gibi yaşatıldığı yöntemdir.

İşbaşı eğitimi

Çalışanın işi yaptığı yerde, uzman gözetiminde yaparak öğrenmesidir (OJT).

Buz kırıcı

Katılımcılar arasındaki soğukluğu gideren kısa ısınma etkinliğidir.

Geri bildirim

Katılımcıya davranışı ve öğrenme durumu hakkında verilen yapıcı, anlık dönüttür.

Organizasyon analizi

Kurumun vizyon, misyon ve planlarını inceleyen ilk ihtiyaç çözümleme adımıdır.

Deneyimsel öğrenme

Kolb'a göre öğrenmenin yaparak ve yaşayarak gerçekleştiğini savunan kuramdır.

İkincil jest ve mimik

Esneme, hapşırma gibi iletişim amacı taşımayan istem dışı hareketlerdir.

Kendini gerçekleştirme

Maslow'da potansiyeli tam kullanma isteğidir ve piramidin en üstündedir.

• Andragoji (yetişkin) ile pedagoji (çocuk) sık karıştırılır.
• Yöntem ve teknik sorularında olumsuz kavramlar (grup çatışması, rol çatışması, sistematik öğrenme) çeldirici olarak gelir.
• Kalıcılık oranlarında %60 her zaman yanlış şıktır; görme, işitme ve ifade etmenin birleşimi %70'tir.
• Soru 'değildir', 'sayılmaz' ya da 'yanlıştır' diyorsa olumsuz kökü dikkatle okuyun.
• Dikkat süresi 20 dakika, grup etkinliği süresi 5-10 dakikadır; sayıları karıştırmayın.