AUZEF İşletme Çıkmış Sorular

İşletme dersi; işletmenin tanımını, türlerini, kuruluşunu, büyüklüğünü, yönetim ve işletme fonksiyonlarını (üretim, pazarlama, finans, insan kaynakları, Ar-Ge) ile etik ve sosyal sorumluluğu ele alır. Temel ekonomi kavramları da konuya girer.

İşletme, fayda ve temel ekonomi

• İşletme, başkalarının gereksinimleri için mal ve hizmet üretip sahibine kâr hedefleyen ekonomik birimdir.
• Fayda; şekil, yer, zaman ve mülkiyet değişikliğiyle yaratılır. Emek değişikliği fayda türü sayılmaz.
• Yönetici üretim faktörleri arasında sayılmaz.
• Talep eğrisi fiyat ile talep edilen miktar ilişkisini gösterir.
• Saf rekabette çok sayıda alıcı ve satıcı vardır; tek satıcı tekeldir.

İşletme türleri ve işletmeler arası anlaşmalar

• Kişi şirketleri en kolay ve en ucuz kurulan türdür; ortaklık sözleşmesi hak ve sorumlulukları düzenler.
• Anonim şirket tüzel kişiliklidir, ortak sayısı sınırsızdır; sahipleri hissedarlardır.
• Kızılay, dernek ve vakıfların iktisadi işletmesi kapsamındadır.
• Tröstte işletmeler hukuki bağımsızlığını yitirir; kartelde hukuken bağımsız kalır.
• Holding diğer şirketlerin hisselerini yatırım amacıyla toplayıp yönetimi elinde tutar.
• Ortak girişim, stratejik ortakların kurduğu ayrı hukuki kimlikli yapıdır.

Kuruluş ve büyüklük

• Kuruluşun temelini yapılabilirlik (fizibilite) araştırması oluşturur; ön projeye geçmeden ekonomik, teknik, finansal ve hukuksal etüt bitirilir.
• Yatırım projesi, üretim imkânlarını artırmaya yönelik hazırlanan öneridir.
• Ağır makineli üretimde tek katlı, yatayda yayılan fabrika binası uygundur.
• Sermaye, ücret, enerji ve çalışan sayısı niceliksel ölçüttür; faaliyet alanı büyüklüğü ve teknoloji niteliksel ölçüttür.
• 50-250 çalışanlı işletme orta büyüklüktedir; küçük işletmeler özel mallar üretebilir.
• Turkven girişim sermayesi şirketine örnektir.

Yönetim ve kalite

• Kavramsal beceri, örgütü bir bütün olarak kavrayabilme yeteneğidir; üst yöneticilerde aranır.
• Koordinasyon, faaliyetlerin ve çalışanların uyumlu hale getirilmesidir.
• Kalite, müşteri istek ve beklentilerini karşılama düzeyidir.
• Kalite güvence, standartlara uygunluğu sağlayan politika ve prosedürler bütünüdür.
• Toplam kalite yönetimi çalışan, müşteri ve sürekli gelişime odaklanır.

Üretim ve tedarik

• Üretim, kaynakların mal ve hizmete dönüştürülmesidir; yönetici dönüştürme sürecini planlar ve denetler.
• Çimento, şeker ve rafineri faaliyetleri akış üretimidir; kesintisiz ve aynı mamulleri üreten tür kitle üretimidir.
• Kapasite, işletmenin ulaşabileceği azami üretim düzeyidir.
• Hat boyunca ilerleyen ürün düzeni mamule göre düzenlemedir.
• Değer zinciri dönüşüm fonksiyonlarını, tedarik zinciri malzeme sağlayıcıları kapsar.
• Elektronik veri değişimi bilgisayarlar arası veri aktarımını sağlar.

Pazarlama

• Pazarlama; fikir, mal ve hizmetlerin geliştirilmesi, fiyatlanması, tanıtılması ve dağıtılması sürecidir.
• Pazarlama anlayışı müşteri odaklıdır ve uzun dönemli kârlılığı gözetir.
• Pazarlama araştırması karar için bilgi toplar ve çözümler.
• Doğrudan pazarlama, seçilmiş bireysel tüketicilerden anında yanıt almayı amaçlar.
• Reklam, pazarlama karması öğesi olarak sorulan soruda dışarıda kalan seçenek olmuştur; öğelerin tam listesi dikkatle çalışılmalıdır.

Finans, muhasebe ve insan kaynakları

• Muhasebe denklemi (varlıklar = kaynaklar) muhasebe sürecinin temelidir.
• Genel kabul görmüş muhasebe standartları finansal tabloların hazırlanma kurallarıdır.
• Nakit, stok, makine ve teçhizat bilançoda varlık kalemidir; duran varlık yatırımı uzun vadeli finansman ister.
• Finansal analiz stratejik kararların finansal sonuçlarını değerlendirir; nakit oranı faaliyet oranı değildir.
• İş tanımı, işin yetki, konum, faaliyet ve sorumluluklarını belirler.
• Lokavt, işverenin işyerini kapatıp işçileri toplu işten uzaklaştırmasıdır.

Ar-Ge, etik ve sosyal sorumluluk

• Temel araştırma, araştırmacının ilgisine dayanan çoğunlukla bilimsel amaçlı saf araştırmadır.
• Teknoloji Ödülü, yenilikçi girişimciliği ve teknoloji düzeyini yükseltmeyi destekler.
• Sosyal sorumluluk, kâr yanında topluma karşı da yükümlülük görüşüdür.
• Etik, toplumun doğru-yanlış konusundaki ahlaki ilke ve ölçütleridir.
• Etik işletme adil rekabet yapar, doğru bilgi verir, başkalarına zarar vermez.
• Paydaşların çelişen çıkarlarını uzlaştırmak sosyal sorumluluğu zorlaştırır.

İşletme

Mal ve hizmet üretip sahibine kâr sağlamayı hedefleyen ekonomik birim.

Fayda

Mal ve hizmetin insan ihtiyacını giderme gücü.

Tröst

İşletmelerin hukuki bağımsızlığını kaybederek tek çatı altında birleşmesi.

Kartel

Hukuki bağımsızlığı korunan işletmeler arası anlaşma.

Holding

Başka şirketlerin hisselerini edinip yönetimini elinde tutan şirket.

Fizibilite araştırması

Kuruluş kararının dayandığı temel yapılabilirlik çalışması.

Kapasite

İşletmenin gerçekleştirebileceği azami üretim düzeyi.

Toplam kalite yönetimi

Çalışan, müşteri ve sürekli gelişim odaklı kalite anlayışı.

Değer zinciri

Girdinin çıktıya dönüşmesi için gereken tüm fonksiyonlar ve destek işleri.

Pazarlama anlayışı

Müşteri gereksinimini karşılayarak uzun dönemli kârlılığı hedefleyen yaklaşım.

İş tanımı

İşin yetki, konum, faaliyet ve sorumluluklarını netleştiren ifade.

Lokavt

İşverenin işyerini yasal yoldan kapatıp işçileri işten uzaklaştırması.

• Tröst ile kartel karıştırılmamalı: tröstte bağımsızlık kaybolur, kartelde korunur.
• Niceliksel ölçütler sayısaldır (sermaye, ücret, enerji, çalışan sayısı); faaliyet alanı ve teknoloji niteliksel ölçüttür.
• Kalite güvence ile toplam kalite yönetimi ayrı kavramlardır: biri standartlara uygunluk, diğeri çalışan ve müşteri odaklı sürekli gelişimdir.
• Değer zinciri ile tedarik zinciri karıştırılmamalı; tedarik zinciri yalnız malzeme sağlayıcıları kapsar.
• Olumsuz sorularda (yer almaz, sayılmaz) dışarıda kalan seçeneği bulmaya odaklanılmalı.