AUZEF Kişisel İmaj Yönetimi ve İmaj Danışmanlığı Çıkmış Sorular

Ders, kişisel imajın ne olduğunu, nasıl algılandığını ve izlenim yönetimi ile iş yaşamında giyim-kuşam yoluyla nasıl bilinçli biçimde yönetilebileceğini ele alır. Kuramsal modeller, iletişimde görüntü ve ses etkisi, imaj türleri ve kıyafet kuralları temel başlıklardır.

İmajın tanımı ve algılanması

• İmaj Fransızcadan gelir; karşılığı imge, imagologie için imgebilim kullanılır. 1980 sonrası popülerleşmiş, kitleselleştikçe içi boşalmıştır.
• En yaygın tanım: hedef kitlenin belleğinde tuttuğu ve geri çağırabildiği düşünsel ve duygusal izlenimlerin bütünüdür.
• İmaj maske ya da hile değil, kişinin kendini doğru ve etkili anlatmasıdır; anahtar kelime tutarlılıktır.
• Gerçekler arazi, imajlar haritadır; zihindeki harita gerçek değişse de güncellenmeyebilir.
• Algı yaratıcıdır, görsel yolla oluşur ve içten dışa doğru şekillenir.
• Göz-beyin hattı kulak-beyin hattından yaklaşık 20 kat güçlüdür; algıda görme payı %75'tir.

İmaj türleri ve kişisel tutarlılık

• Kişisel imaj; öz imaj, algılanan imaj ve istenilen (ideal) imajı belirleyen iç ve dış etkenlerin karışımıdır.
• Öz imaj kişinin kendini görüşüdür, geçmişten etkilenir, özsaygıyı yansıtır; benlik algısı da denir.
• Algılanan imaj başkalarının bizi nasıl gördüğüdür; istenilen imaj çevrenin beklentisi ve nasıl tanınmak istendiğiyle ilgilidir.
• Kendine dönük yüz dahili, başkalarına dönük yüz haricidir; insanlar çoğunlukla dahili yönü ihmal eder.
• Kişisel tutarlılık, imajın kişisel gerçeğe yakınlık ve uygunluk derecesiyle ölçülür.
• Başkalarının kararlarını en çok şu anki imaj belirler; kendi gözündeki imajlardan en önemlisi gelecek imajıdır.

İlk izlenim ve sözsüz iletişim

• Karar verme karşılaşmanın ilk yedi saniyesinde başlar; çoğu kişi görünüş kanısını ilk 90 saniyede tamamlar.
• 6-7 metrede genel yargı, yaklaşık 3 metrede giyim ayrıntıları ve mimikler fark edilir.
• Mehrabian: görüntü %55, ses tonu %38, sözler %7 etkilidir.
• Sözsüz iletişim üç koldur: sesli, sessiz (mimik, jest, duruş) ve nesnel (kıyafet, aksesuar, tarz).
• Değerlendirme ölçütleri sırasıyla dış görünüş, sözler, davranış-tutum, görüş-düşünce ve işlerdir.

Etkileme, yol kesiciler ve özgüven

• Anlamadığın kişiyi etkileyemezsin; bu kural sürecin her basamağında geçerlidir.
• İtici etkilemede görüş zorla kabul ettirilir ve direnç doğar; çekici etkilemede kişi kendi değerleri üzerinden ikna edilir.
• Sampson'a göre yol kesiciler geçmiş deneyim, yaş, önyargı, toplumsal etmenler ve kültür farklarıdır; etkin dinleme engel değildir.
• Özgüven için kendine masanın karşı tarafından nesnel bakılır; özeleştiri ve yakınmadan kaçınılır.
• Beyin yapma uyarılarına direnir; doğruyu yapmayı telkin etmek ve başarıyı zihinde canlandırmak (olumlu görselleştirme) önerilir.
• İyi görünmek özgüveni, özgüven öz imajı, o da performansı güçlendirir (başarı sarmalı).

İzlenim yönetimi kuramı

• Goffman toplumsal yaşamı sahne olarak görür; bireyler aktördür. Gardner tanımı: istenen algıyı yaratma ve sürdürme davranışlarının bütünü.
• Jones ve Pittman'ın beş taktiği: göze girme, kişisel sunum, örnek birey olma, yalvarma, gözdağı verme.
• Tedeschi ve Melburg savunmacı ve kendini sunma taktiklerini ayırır; engel koyma savunmacı taktiktir.
• Wayne ve Ferris taktikleri iş odaklı, kendi odaklı ve yönetici odaklı diye üçe böler.
• Leary'ye göre işlevler: bireylerarası etki, kişiliği geliştirme-sürdürme, duygusal düzenleme.
• Bozeman ve Kacmar sibernetik modelde karşılaştırıcı, istenen kimlik ile geri bildirim arasındaki uyumsuzluğu belirler.

İş giyiminde kural ve ayrıntılar

• Doğru giyinmek işe ve kişiliğe uygun olmak; etkili giyinmek karşıda çarpıcı etki bırakmaktır. Gardırop bugüne değil ulaşılmak istenen yere göre kurulur.
• Serbest giyim 1989'da Silikon Vadisi'nde başladı; üç model: klasik (ceket), spor şık (yakalı gömlek), rahat (kot pantolon).
• Geleneksel sektörlerde (bankacılık vb.) lacivert, gri, antrasit uygundur; kahverengi güven vermez, siyah takım yalnız resmî ortam ve davetlerde giyilir.
• Smokin (Black Tie) yalnız geceleri giyilir, pantolonu siyah, paçası açık ve yan şeritlidir. Frak gece beyaz, gündüz siyah yelekle giyilir.
• Ayakkabıda en resmî renk siyahtır; kemer ayakkabıyla aynı renk olmalıdır. Erkek evlilik yüzüğü ve saat dışında takı takmaz.
• Kumaşta sentetik oranı %45'i aşmamalı; keten çok kırıştığı için uygun değildir. Gömlek kolu ceketten 1-1,5 cm taşar.

Öz imaj

Kişinin kendini iç dünyasında görme biçimi, yani benlik algısıdır.

Algılanan imaj

Başkalarının kişiyi nasıl gördüğüne ilişkin imajdır.

İstenilen imaj

Çevrenin beklentisi ve kişinin nasıl tanınmak istediğiyle ilgili imajdır.

Yol kesiciler

Sampson'ın iletişimi bulandıran zihinsel engelleri için kullandığı addır.

İzlenim yönetimi

Kişinin kendisiyle ilgili istenen algıları oluşturma ve sürdürme davranışlarının tümüdür.

Kişisel gözlem (self-monitoring)

Bireyin kendini dışa vurma davranışını denetleyebilme becerisidir.

Göze girme

Pohpohlayarak ya da hoşa gidecek davranışlarla sevilmeye çalışmaktır.

Kişisel sunum

Yetenek ve başarıları öne çıkararak yetkin görünme taktiğidir.

Örnek birey olma

Göreve adanmışlığı erken gelip geç çıkarak göstermektir.

Engel koyma

Başarısızlık ihtimaline karşı önceden mazeret üretip sorumluluğu başkasına yüklemektir.

Nesnel iletişim

Kıyafet, aksesuar ve tarz gibi öğelerden oluşan sözsüz iletişim koludur.

Karton kahramanlar

Karaktere uymayan yapay özelliklerin ilk güçlükte çökmesini anlatan ifadedir.

• Mehrabian oranlarını karıştırma: görüntü %55, ses tonu %38, sözler %7; en küçük pay sözlerindir.
• 7 saniye (karar vermeye başlama), 90 saniye (görünüş kanısı) ve saniyenin onda biri (büyük yargılar) sayılarını ayrı tut.
• Göze girme (sevilmek) ile kişisel sunum (yetkin görünmek) ve yalvarma ile gözdağı verme taktiklerini karıştırma.
• Smokin yalnız gece giyilir; frak hem gündüz hem gece giyilebilir ve yelek rengi saate göre değişir.
• Taktik sınıflandırmalarında araştırmacı ismine bak: Jones-Pittman beş taktik, Wayne-Ferris üç tür, Tedeschi-Melburg 2×2 tipoloji.