AUZEF Küçük Gruplar Sosyolojisi Çıkmış Sorular

Küçük Gruplar Sosyolojisi, sosyolojinin doğuşunu, toplumsal etkileşimi, grup yapısını ve dinamiklerini, rol ve statü kavramlarını ile Hawthorne gibi klasik grup araştırmalarını ele alır. Ayrıca örgüt kuramları, kültür, norm ve sapma konuları da işlenir.

Sosyolojinin doğuşu ve kurucu isimler

• Sanayi Devrimi ilk kez İngiltere'de ortaya çıkmış, Toynbee bu süreci devrim kavramıyla adlandırmıştır.
• 18. ve 19. yüzyılda Sanayi Devrimi ile Fransız İhtilali sosyolojinin doğuşunu hazırlamıştır.
• Comte ve Durkheim kuruluş dönemi sosyologları arasındadır.
• Bottomore'a göre evrim konusundaki biyolojik teoriler sosyolojinin düşünsel öncüllerindendir.
• Mills'e göre sosyolojik imgelem, kişisel sorunlarla geniş toplumsal yapıları ilişkilendirebilmektir.

Durkheim, Simmel ve diğer kuramcılar

• Durkheim'a göre toplumsal olayların nedenleri toplumsal niteliktedir; kolektif bilinç bireysel bilinçlerin toplamı değildir.
• Organik dayanışma iş bölümüyle gelişen, modern toplumlara özgü dayanışmadır.
• Durkheim intiharı din, medeni hâl, boşanma ve eğitimle açıklamış, akıl hastalığını değişken almamıştır.
• Simmel sosyolojiyi etkileşim biçimlerinin incelenmesi sayar; grup büyüdükçe etkileşim ve aidiyet azalır.
• Gurvitch'e göre bireysel ve kolektif bilinç birlikte var olur.
• Marcuse umudunu işçi sınıfından çok toplumun marjinal kesimlerine bağlar.

Etkileşim, rol ve kimlik kuramları

• Sembolik etkileşimcilik anlamın simgelerle birlikte üretildiğini savunur; Blumer'e göre davranışı biyolojik özellikler değil yorumlama belirler.
• Mead'e göre tutum, bilinci kapsayan ve eylemin ilk aşamasını oluşturan süreçtir.
• Goffman'ın dramaturjisinde insanlar sahne önünde rol oynar, sahne arkasında doğal davranır.
• Goffman ifade donanımına vitrin, olumsuz nitelikler için damga der; aile kişisel vitrine girmez.
• Parsons'un AGIL şemasında uyum, amaca ulaşma, bütünleşme ve gizil örüntü vardır; çatışma yoktur.

Hawthorne ve insan ilişkileri yaklaşımı

• Mayo ve ekibinin ilk deneyi ışıklandırma deneyidir.
• Röle montaj odasında verimlilik, özel ilgi görme ve memnuniyet nedeniyle fiziksel koşullardan bağımsız arttı.
• Tel bağlama odası gözleminde gayriresmî grup normlarının resmî hedeflerden daha belirleyici olduğu görüldü.
• Neoklasik yaklaşım motivasyonda sosyal ihtiyaçları, gruba ait olmayı ve işin insani boyutunu öne çıkarır.
• Harwood araştırmasında (Coch ve French) işgörenlerin karara katılması değişimin kabulünü ve üretkenliği artırdı.

Klasik yönetim ve üretim sistemleri

• Taylor bilimsel yönetimi geliştirmiştir; sıkı denetimi savunur, denetimsiz çalışmayı değil.
• Fordizm kitlesel, standart üretime dayanır; işçinin ürünün ayrıntısını bilmesi gerekmez, karara katılım da yoktur.
• Sanayileşmede üretim aşamaları birbirine bağlıdır; aksama tüm zinciri ve tüketiciyi etkiler.
• Tavistock araştırmasında yeni teknoloji küçük dayanışmacı iş gruplarını dağıtmış, yüz yüze iletişimi engellemiştir.
• Marx yabancılaşmayı işler; normlar hiyerarşisinin bozulması anomi tartışmasına aittir.

Moreno, sosyometri ve grup araştırmaları

• Sosyometri ve psikodramanın kurucusu Moreno'dur; sosyal atom toplumsal evrenin en küçük birimidir.
• Sosyometri çalışmaları araştırma, teşhis ve geliştirme/tedavi başlıklarında toplanır.
• Moreno rolleri psikosomatik, psikodramatik (sahnede anne, çocuk rolü) ve sosyal olarak sınıflar.
• Mendras'a göre küçük grup araştırmalarının arkasında Mayo, Moreno ve Lewin vardır.
• White ve Lippitt'e göre demokratik liderlikte motivasyon ve yaratıcılık en yüksektir.
• Zimbardo (Stanford) deneyi sosyal rollerin davranışı güçlü etkilediğini gösterir.

Grup, statü, rol ve norm

• Grup üyeleri ortak amaç taşır, etkileşir ve birbirine bağımlıdır; yalnız bireysel çabayla hedefe ulaşmak grup mantığına aykırıdır.
• Küçük gruplarda ilişki doğrudan, yüz yüze ve yoğundur; formel gruplarda resmî yapı ve önceden belirlenmiş normlar egemendir.
• Statü gruptaki konumdur, rol bu konumdan beklenen davranıştır; kazanılmış statü değişebilir.
• Normlar ilişkileri düzenler; rol ile norm çatışması sapmaya yol açabilir.
• Şerif'in otokinetik deneyinde bireysel yargılar grupta yaklaşarak ortak norm oluşturdu.
• Üyelik grubu ile referans grubu uyuşmazsa kimlik sorunları ve çatışma doğar; çoklu üyelik de değer uyuşmazlığı yaratabilir.
• Grup gelişiminin son evresi çözülmedir (adjourning).

Kültür, toplumsallaşma ve sapma

• Kültür toplumun maddi, manevi ve düşünsel ürünlerinin bütünüdür; alt kültür ana kültüre karşıt olmadan ayrışır.
• Toplumsallaşma, çocuğun toplumsal ilişkileri öğrenip üye olması sürecidir.
• Normlar bir toplumsal denetim aracıdır; normlara uymama sapma adını alır.
• Eski kuralların geçersizleşip yenilerinin oluşmaması anomidir; Merton amaç-araç uyumsuzluğuna dayandırır.
• Durkheim'a göre aşırı bütünleşmiş topluluklarda alturistik intihar görülür.
• Whyte'a göre çeteler sosyal yapının parçasıdır ve dayanışmayı güçlendirebilir.

Sosyolojik imgelem

Mills'e göre bireysel sorunları geniş toplumsal ve tarihsel süreçlerle bağlayabilme yeteneği.

Kolektif bilinç

Durkheim'a göre bireysel bilinçlerin toplamı olmayan, topluma ait ayrı bilinç.

Organik dayanışma

İş bölümü ve uzmanlaşmayla gelişen, modern toplumlara özgü dayanışma türü.

Anomi

Eski kuralların geçerliliğini yitirmesi, yenilerinin oluşmaması sonucu bireyin toplumla bağının kopması.

Sosyal atom

Moreno'ya göre toplumsal evrenin en küçük yapı taşı.

Psikodrama

Duygu ve çatışmaların sahnede canlandırılarak dışa vurulduğu, Moreno'nun geliştirdiği yöntem.

Vitrin

Goffman'a göre kişinin performansında kullandığı ifade araçları takımı.

Damga

Goffman'ın bireyin taşıdığı olumsuz nitelikler için kullandığı kavram.

Statü ve rol

Statü kişinin gruptaki konumu, rol ise bu konumdan beklenen davranıştır.

Alt kültür

Genel kültürden ayrışan ama ona karşı çıkmayan kendine özgü değer ve yaşam biçimi.

Toplumsallaşma

Bireyin toplumsal ilişkileri öğrenerek topluma üye olma süreci.

Referans grubu

Kişinin örnek aldığı, benzemek istediği grup.

• Hawthorne aşamaları karışır: ışıklandırma ilk deney, röle montaj odası fiziksel koşullar, tel bağlama odası gayriresmî normlar.
• Harwood (katılım, Coch-French) ile Hawthorne (Mayo) ve Tavistock (madende teknoloji) araştırmalarını karıştırmamak gerekir.
• Moreno'nun üç rolü ayrılmalı: yeme, uyuma gibi roller psikosomatik, sahnede oynanan roller psikodramatik.
• Olumsuz kökte sorularda çeldirici genelde uç ifadedir: 'yalnızca', 'değiştirilemez', 'şart', 'hiçbir ayrım yok' gibi.
• Simmel etkileşimi, Durkheim kolektif bilinci, Goffman sahne önü ve vitrini, Mead tutumu temel alır.