AUZEF Medeni Hukuk Çıkmış Sorular

Medeni Hukuk dersi; hukukun temel kavramlarını, kaynaklarını, medeni hukukun dallarını, hak türlerini, eşya hukukunu (zilyetlik, tapu sicili), miras hukukunu ve hukuki işlemlerin geçerliliğini kapsar.

Hukukun temelleri ve kaynakları

• Toplumsal davranış kuralları en geniş kavramdır; hukuk ve ahlak kuralları bunun alt türleridir.
• Hukuk kurallarını ayıran özellik, uyulmamasının devlet yaptırımına bağlanmasıdır.
• Pozitif hukuk, belli yer ve zamanda yürürlükte olan kurallar bütünüdür.
• Kanun koyma yetkisi TBMM'dedir; hâkim sırayla kanun, örf ve âdet hukuku, sonra hukuk yaratma yoluna gider.
• Örf ve âdette maddi unsur süreklilik ve uzun süreli uygulama, manevi unsur ise bağlayıcılık inancıdır.
• Hukuk boşluğu, ne kanunda ne örf âdette uygulanacak kural bulunmamasıdır.

Hukuk dalları ve medeni hukuk

• Medeni yargılama hukuku şekli (usul) hukukudur; ticaret hukuku özel hukuk dalıdır.
• Bankacılık hukuku hem kamu hem özel hukuk kuralları taşıyan karma daldır.
• Medeni hukuk; kişiler, aile, miras ve eşya hukukundan oluşur; icra ve iflas bunun dışındadır.
• Kira sözleşmesi borçlar hukukuna, kambiyo senetleri ticaret hukukuna aittir.
• Eski 743 sayılı Medeni Kanun İsviçre kanunundan alınmıştır.
• Emredici kurallar taraflarca değiştirilemez; tamamlayıcı kurallarda farklı düzenleme yapılabilir.

Haklar ve kazanma yolları

• Hak, hukukça korunan ve sahibine yetki veren menfaattir; kişilik hakkı malvarlığı hakkı sayılmaz.
• Ayni haklar eşya üzerinde doğrudan egemenlik sağlar, herkese karşı ileri sürülür ve mutlak haktır.
• Alacak hakları nispidir, yalnız borçluya karşı ileri sürülür; fesih hakkı borç ilişkisine bağlıdır.
• İrtifak ve oturma hakkı sınırlı ayni haklardandır; mülkiyet en geniş hâkimiyet yetkisidir.
• Devren kazanma önceki hakka dayanır; tesisen kazanmada malik üzerinde yeni sınırlı hak kurar.
• Miras külli halefiyetle kazanma yoludur; miras yoluyla edinim özgün değil devren kazanmadır.

Zilyetlik ve eşya hukuku

• Kiracı ve intifa hakkı sahibi malı fiilen elinde tuttuğundan dolaysız zilyettir; haksız olsa da bu değişmez.
• Mirasçılar zilyetliği miras bırakanın ölümüyle kendiliğinden kazanır.
• Zilyetliğin korunması bir hakka dayanmasına bağlı değildir; kiracı da zilyetlik davası açabilir.
• Kayıp eşya kutusunda saklanan eşyada zilyetlik kaybedilmiş sayılmaz.
• Hırsıza karşı açılan taşınır davası daima kazanılır.
• Gemi taşınmaz sayılmaz; telif hakkı ayni hakka konu olamaz.

Tapu sicili

• Tapu sicili kütük, yevmiye defteri, belgeler, planlar ve kat mülkiyeti kütüğünden oluşur.
• Sicil kamuya açıktır; ilgisini gösteren herkes inceleyebilir.
• Sebebe bağlılık esastır, sebepten soyutluk geçerli değildir.
• Sicil kayıtları tescil, şerh ve beyandır; sözleşme kayıt türü değildir.
• Şerh yalnız kişisel haklar için değildir; üst hakkı şerh edilebilen haklardan sayılmaz.
• Kayıtsız taşınmazı malik olmayandan alan iyiniyete dayanarak korunmaz.

Miras hukuku

• Birinci zümre altsoydur; ikinci zümre anne, baba ve kardeşler; üçüncü zümre büyük ana-baba, hala, teyze, dayı, amcadır.
• Eş zümreye dâhil olmayan ayrı mirasçıdır; payı duruma göre değişir, her zaman 1/4 değildir.
• Altsoy ve eş varsa anne ve dayı mirasa katılamaz.
• Saklı paylı mirasçılar anne, çocuk ve eştir; kardeş ve teyze değildir.
• Vasiyetle mal dışında da tasarruf yapılabilir; yüklemenin yerine getirilmesini ilgili her kişi dava edebilir.
• İptal davasını yalnız saklı paylılar açmaz; tenkis davasında mirasçıların birlikte dava açma zorunluluğu yoktur.
• Sözlü vasiyetname, olağanüstü durum bitince belli süre sonra hükümsüz olur; ikameli tasarruf yalnız miras sözleşmesiyle yapılmaz.

Hukuki işlemler ve geçersizlik

• Tasarruf işlemi hakkı doğrudan etkiler; borçlandırıcı işlem yalnız borç doğurur.
• Bağışlama sözleşmesi iki tarafın iradesini gerektirir; vasiyet karşı tarafa ulaşmadan sonuç doğurur.
• Bağışlama vaadi yalnız bir tarafa borç yükler; miras sözleşmesi ölüme bağlı işlemdir.
• Sözleşmenin yazılı olması genel geçerlilik şartı değildir.
• Ayırt etme gücü olmayanın işlemi ve şekle aykırı sözleşme kesin hükümsüzdür.
• Hata, hile ve korkutma iptal edilebilirlik doğurur; iptal hakkı 1 yıllık hak düşürücü süreye bağlıdır.
• Karşılıklı irade beyanlarının hiç bulunmaması yokluktur; küçüğün izinsiz işlemi askıda noksanlık durumudur.

Zilyetlik

Bir şey üzerinde fiilî hâkimiyettir; hakka dayanmasa da korunur.

Dolaysız zilyet

Malı doğrudan elinde tutan kişidir, örneğin kiracı veya intifa hakkı sahibi.

Tesisen kazanma

Malikin kendi hakkı üzerinde başkası lehine yeni sınırlı ayni hak kurmasıdır.

Külli halefiyet

Bir kişinin malvarlığının bütünüyle başkasına geçmesidir; miras örnektir.

Tescil, şerh, beyan

Tapu siciline işlenebilen üç kayıt türüdür.

Saklı pay

Mirasbırakanın tasarruflarıyla azaltamayacağı, belirli mirasçılara ayrılan miras bölümüdür.

Tenkis davası

Saklı payı zedeleyen tasarrufların azaltılmasını isteme davasıdır.

Mutlak butlan

İşlemin baştan itibaren kesin geçersiz olmasıdır.

Nispi butlan

Hata, hile veya korkutma nedeniyle iptal edilebilirliktir.

Elbirliği mülkiyeti

Adi ortaklık malları ve terekede görülen iştirak hâlinde mülkiyettir.

Emredici kural

Tarafların aksini kararlaştıramadığı, uyulması zorunlu hukuk kuralıdır.

• Kesin hükümsüzlük (ayırt etme gücü yokluğu, şekle aykırılık) ile iptal edilebilirlik (hata, hile, korkutma) karıştırılmamalı.
• Ayni hak ile alacak hakkı ayrılmalı: mülkiyetin devrini isteme alacak hakkıdır, ayni hak değildir.
• Zümre sorularında eşin zümre dışı ayrı mirasçı olduğu ve altsoy varken anne ile dayının dışlandığı akılda tutulmalı.
• Yanlış şıkkı sorulan sorularda 'yalnızca', 'hiçbir', 'her zaman' gibi mutlak ifadeler genellikle hatalıdır.
• Dolaysız-dolaylı zilyetlik ayrımında malı fiilen elinde tutan, haksız olsa da dolaysız zilyettir.