AUZEF Mevzuat, Etik ve Hayvan Hakları Çıkmış Sorular

Ders, veteriner hekimliğin hukuki dayanaklarını, meslek ve yardımcı personelin yetki sınırlarını, etik kavramlarını ve hayvan haklarının tarihsel gelişimini ele alır.

Hukuk ve mevzuat temelleri

• Mevzuat, yetkili kurumların koyduğu yazılı kuralların bütünüdür: anayasa, kanun, yönetmelik ve uluslararası antlaşmalar.
• Dini yasaklar hukuk kuralı sayılmaz; inanca dayalı ahlaki kurallardır.
• Hukukun şekli kaynakları asıl ve yardımcı olarak ikiye ayrılır.
• Kanun ile örf ve adet asıl kaynaktır; yargı kararları ve görüşler yardımcı kaynaktır.
• Magna Carta 1215'te İngiltere'de kabul edilmiş, yazılı ilk anayasal belge sayılmıştır.

Veteriner hekimlik mesleği ve görev alanı

• Meslek icrası 6343 sayılı kanunun çerçevesinde yürütülür.
• Hekim; hayvan sağlığı, hastalıklar, ıslah, halk sağlığı ve gıda güvenliğinde görev alır.
• Hayvan kesimi hekimin görev alanı değildir; hekimin gözetiminde kasaplık meslek erbabınca yapılır.
• Çevre ve Şehircilik Bakanlığında hekimler ağırlıkla doğal hayatın korunmasında çalışır.
• Suni tohumlama izinli bir hekimin sorumluluğunda en çok 3 yardımcı personel çalışabilir.

Yardımcı sağlık personeli

• Operasyon, teşhis ve tedavi hekimin yetkisindedir; yardımcı personel bunları yapamaz.
• Yardımcı personel hazırlık, gözlem ve hekim sorumluluğunda serum takma gibi sınırlı işleri yapar.
• Muayenehane ve poliklinikteki yetki sınırları Muayenehane ve Poliklinik Yönetmeliğinde düzenlenir.
• 8 Mart 2007 tarihli 26456 sayılı yönetmelik hayvan sağlık kabinlerini düzenler.
• Kabinde reçete kayıt, reçete uygulama protokol, uygulama ve denetim defterleri tutulur.

Yardımcı personel eğitiminin tarihçesi

• 1983'te unvan Veteriner Sağlık Teknisyeni olmuştur.
• 2003'te kurumların adı Tarım Meslek Lisesi olmuş, öğrenim süresi üç yıldan dört yıla çıkmıştır.
• 2006'dan beri bu liselerin sorumluluğu Milli Eğitim Bakanlığındadır.
• Godlewski 1842'de İstanbul'da Askeri Veteriner Okulunu açmış, modern veteriner eğitiminin temelini atmıştır.

Etik ve değer kavramları

• Etik sözcüğü karakter, görenek, alışkanlık anlamındaki Yunanca ethos'tan gelir.
• Değer, bir şeyin diğerlerine göre önemini belirleyen soyut ölçü birimidir.
• Sonuç Etiği eylemi doğurduğu sonuca göre değerlendirir; en bilinen türü Faydacılıktır, temsilcisi J.S. Mill'dir.
• Platon'un eserleri çoğunlukla diyalog biçimindedir ve erken diyalogları etik konulara yer verir.
• Gelenek Ötesi Dönem, ergenlik sonrası ve yetişkinliği kapsar; birey ilkelerini kendi muhakemesiyle belirler.

Meslek etiği ve iş yaşamı

• Meslek etiği kuralları standartları belirler, ilkesiz davranışı engeller, rekabeti düzenler ve meslektaş saygısını korur.
• Rüşvet, kayırma, mobbing ve ihmal iş yaşamında etik dışıdır.
• Tutumluluk etik bir davranıştır, etik dışı sayılmaz.
• Mobbing (bezdiri) Latince mobile vulgus ifadesinden türemiştir.

Hayvan refahı ve korunması

• İngiltere hayvan korumada en eski ve kapsamlı birikime sahip ülkedir.
• 1822 tarihli Martin's Act hayvan refahı hukukunun temelini oluşturmuştur.
• Türkiye'de hayvan refahına ilişkin 28151 sayılı yönetmelik 2011'de yürürlüğe girmiştir.

Mevzuat

Yetkili kurumlarca konulmuş yazılı hukuk kurallarının tümü.

Asıl kaynak

Hukuku bildiren şekli kaynaklardan kanun ile örf ve adet.

Yardımcı kaynak

Yargı kararları ve görüşler gibi hukuka yardımcı olan kaynaklar.

6343 sayılı Kanun

Veteriner hekimliği mesleğinin icrasını ve meslek kuruluşlarını düzenleyen kanun.

Ethos

Etik sözcüğünün Yunanca kökü; karakter, görenek, alışkanlık.

Değer

Bir şeyin önemini ve konumunu belirleyen soyut ölçü birimi.

Sonuç Etiği

Eylemin ahlaki değerini sonuçlarına bakarak belirleyen yaklaşım.

Faydacılık

Sonuç etiğinin en bilinen türü; temsilcisi John Stuart Mill.

Gelenek Ötesi Dönem

Bireyin ilkelerini dış otoriteden bağımsız belirlediği, ergenlik sonrası etik gelişim evresi.

Mobbing

Bezdiri; iş yerinde yıldırma davranışı.

Hayvan sağlık kabini

Veteriner sağlık teknisyen ve teknikerlerinin açabildiği, yönetmelikle düzenlenen kabin.

Martin's Act

1822 tarihli İngiliz düzenlemesi; hayvan refahı hukukunun temeli.

• 6343 (veteriner hekimlik mesleği) ile 5996 (Gıda ve Yem) ve 3285 (Hayvan Sağlığı ve Zabıtası) kanunlarının numaraları karıştırılmamalı.
• Operasyon, teşhis ve tedavi hekime aittir; yardımcı personel yalnızca sınırlı destek işleri yapar.
• Asıl kaynak kanun ile örf ve adettir; yargı kararları yardımcı kaynaktır.
• Soruda yer almayan şık olarak Dini Yasaklar, Tutumluluk, Hayvan Kesimi ve Hayvan Sağlığı Kabini Genel Defteri gibi seçeneklere dikkat edilmeli.