AUZEF Okul Öncesi Eğitim Programları-I Çıkmış Sorular

Ders, okul öncesi eğitim programlarının tarihsel gelişimini, 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli programının yapısını ve gelişim alanlarına yönelik program yaklaşımlarını ele alır. Ayrıca öğrenme ortamı, aile katılımı, kapsayıcı eğitim ile ölçme ve değerlendirme konularını kapsar.

Programların tarihsel gelişimi ve 2024 programı

• Çağdaş anlamdaki ilk okul öncesi kurumlar II. Meşrutiyet döneminde açılmıştır.
• 1994 programı ilk gelişimsel program sayılır; kreş, anaokulu ve anasınıfı için ayrı programlar sunar.
• 2024 programı beceri temelli ilk programdır; Matematik merkezi ilk kez bu programda yer alır.
• Toplumsal uyum amacı, çocuklarda artan uyum ve davranış sorunları nedeniyle eklenmiştir.
• Okul öncesinde finansal okuryazarlık ayrı alan değildir; öğrenme çıktısı en çok Sosyal alandadır.

Maarif Modeli bileşenleri ve değerler

• Kademeler arası ortak bileşenler: sosyal-duygusal öğrenme, erdem-değer-eylem çerçevesi, sistem düşüncesi ve okuryazarlık becerileri.
• Erdem-değer-eylem çerçevesi yalnız akademik başarıyı değil bütüncül gelişimi ve karakter eğitimini hedefler.
• Değerler ayrı konu olarak değil, programa ve günlük yaşama bütünleştirilerek verilir; öğretmen rol modeldir.
• Planlı hedeflerle doğrudan öğretilen değer yaklaşımı açık öğretimdir.
• Türkçe alanında dinleme, konuşma ve erken okuryazarlık vardır; yazma ilköğretime aittir.

Program geliştirme ve nitelikleri

• Basamak sırası: hedef ve kazanımlar, göstergeler, eğitim durumu, değerlendirme.
• Esneklik: öğretmen hazır planı kendi sınıfına göre uyarlar.
• Sarmallık: konular farklı etkinliklerle tekrar ele alınır, her seferinde derinleşir.
• Amaçlar, bireyleri neden eğittiğimiz sorusunu yanıtlar.
• Tematik programlarda ünite odaklı planlar yapılır; çocuk merkezli programda sık doğrudan anlatım beklenmez.

Öğrenme ortamı, günlük akış ve kurallar

• Öğrenme ortamı fiziksel mekânın yanında etkileşimleri ve psikolojik atmosferi de kapsar.
• Dramatik oyun merkezi rol yapmayı ve sembolik düşünmeyi destekler.
• Etkinlik süresi çocuğu telaşlandırmayacak ve sıkmayacak ölçüde olmalıdır.
• Günlük akışı yaş, gelişimsel gereksinimler ve okula ulaşım etkiler.
• Kurallar az, kısa ve olumlu olur; gerekçesi çocuklarla birlikte konuşulur.
• Güvenlik esastır; çevresel ipuçları davranışı ortamla yönlendirir.

Gelişim alanları ve kuramlar

• Temel hareketler dönemi: koşma, atlama, atma, tutma. Lokomotor beceri yer değiştirmeyi gerektirir.
• Öz bakım becerileri ağırlıkla psikomotor alanla ilgilidir.
• Gesell olgunlaşmayı, Vygotsky yakınsak gelişim alanını vurgular.
• Şemalar yeni deneyimlerle değişir; zihin kuramı üst bilişe temel oluşturur.
• Dilde fonoloji sesleri, morfoloji sözcük yapısını, semantik anlamı inceler.
• Tesadüfi karalama döneminde çocuk tüm koluyla hareket eder; prososyal davranış yardım etmektir.

Aile, kapsayıcılık ve kurumsal ilişkiler

• Aile katılımı, eğitimin ev ortamına da taşınmasıdır; rehberin 2024 adı Aile Eğitim Rehberi.
• Her çocuğun evine yılda en az bir kez sistemli ziyaret yapılır.
• Kapsayıcı eğitimi küresel ölçekte ilk tanımlayan belge Salamanca Bildirisi'dir.
• Özel gereksinimsiz çocukların özel eğitim sınıfına katılması tersine kaynaştırmadır.
• Ön yargı karşıtı program farklılıklara saygıyı destekler.

Ölçme ve değerlendirme

• Değerlendirme gelişim odaklıdır; çocukları yarıştırmak amaç değildir.
• Standart testler çocuğu yaşıtlarının ortalamasıyla kıyaslar.
• Eğilimler testle değil, doğal ortamda gözlem ve anekdotla izlenir.
• Ölçmeye özgü nitelik verilerin düzenli toplanmasıdır.
• Etkili onaylama cümlesi çabayı somut biçimde belirtir.

Eğilim

Zorlama olmadan, sık ve bilinçli biçimde sergilenen davranış ve tutum biçimidir.

Sarmal yaklaşım

Konuların belirli aralıklarla yinelenip her seferinde kapsamının ve derinliğinin artmasıdır.

Kavramsal beceriler

Alana özgü bilgiyi uygulamaya dönüştürürken kullanılan zihinsel eylemlerdir.

Kapsayıcı eğitim

Tüm çocukların farklılıklarına bakılmaksızın aynı ortamda eşit fırsatlarla eğitim almasıdır.

Yakınsak gelişim alanı

Çocuğun yetişkin ya da yetkin akran yardımıyla başarabildiği görev düzeyidir.

Anlam genellemesi

Bir sözcüğün ortak özellik taşıyan tüm nesneler için kullanılmasıdır.

Lokomotor beceri

Vücudu bir yerden başka yere taşımayı gerektiren harekettir.

Prososyal davranış

Başkasına yardım etmeye ya da onu rahatlatmaya yönelik davranıştır.

Tersine kaynaştırma

Özel gereksinimi olmayan çocukların özel eğitim sınıflarında akranlarıyla birlikte eğitim almasıdır.

Çevresel ipucu

Davranışı ortamdaki görsel işaretlerle yönlendiren öğretim stratejisidir.

• Sarmal yaklaşım ile esneklik karıştırılmamalı: tekrar ve derinleşme sarmallık, uyarlama esnekliktir.
• Anlam genellemesi kapsamı genişletir, anlam daralması ise azaltır.
• Soru kökünde yer almaz, değildir ya da yanlıştır denen sorularda aşırı ve mutlak ifadeler genellikle yanlış seçenektir.
• Fonoloji sesleri, morfoloji sözcük yapısını, semantik anlamı inceler; ayrımı örnek cümleden yapmak gerekir.
• Standart test kıyaslama yapar, otantik değerlendirme süreci gözlemle izler.