AUZEF Sağlık İşletmelerinde Risk Yönetimi Çıkmış Sorular

Ders, sağlık işletmelerinde riskin ne olduğunu, belirsizlikten farkını, risk türlerini, risk yönetim sürecini ve yaklaşımlarını, kurumsal risk yönetiminin bileşenlerini ve yapısını ele alır. Geleneksel ve çağdaş yaklaşımlar ile standartlar da karşılaştırılır.

Temel kavramlar

• Risk, hedeflerin veya mevcut durumun olasılık ve etki bakımından zarar görme ihtimalidir.
• Olasılık, bir olayın gerçekleşme şansıdır ve sayısal olarak ifade edilebilir.
• Belirsizlikte olayın olasılığı ya da etkisi bilinemez; riskte ise ölçülebilir.
• Sistematik risk, genel ekonomik koşullardan doğar ve piyasadaki tüm firmaları etkiler.

Risk türleri

• Stratejik riskler, kurumun orta ve uzun vadeli amaç ve hedeflerine ulaşmasını engelleyebilir.
• Finansal riskler bütçe, mali planlama, nakit akışı (likidite) ve raporlama sorunlarından doğar.
• Operasyonel riskler günlük işleyişle ilgilidir.
• Uzman insan kaynağının yetersizliğinden doğan riskler birey temelli risklerdir.

Risk yönetimi ve süreci

• Risk yönetimi, hedefleri engelleyecek risklerin belirlenip azaltılmasını ve fırsatların değerlendirilmesini kapsayan bütünsel süreçtir.
• Süreç; risklerin belirlenmesi, analizi, değerlendirilmesi ve risk kontrolü aşamalarından oluşur.
• Riski satın alma bir kontrol yöntemi olabilir ama genel süreç aşaması sayılmaz.
• Gerçekleşme ihtimali değerlendirilirken otomasyon düzeyi gibi operasyonel etmenler ölçüt olabilir.

Risk karşılama ve kontrol yöntemleri

• Kaçınma, riske yol açan faaliyetin tümüyle bırakılması veya stratejiden vazgeçilmesidir.
• Transfer etme, riskin sigorta yoluyla başkasına devredilmesidir.
• Kontrol faaliyetleri önleyici, belirleyici (tespit edici) ve düzeltici olarak sınıflanır.
• Besleyici kontrol bu sınıflandırmada yer almaz.

Geleneksel ve yeni yaklaşım

• Geleneksel paradigma riskleri tek tek ve belirli alanlarda, sınırlı odaklanarak ele alır.
• Geleneksel yaklaşım çoğunlukla finansal risk ve sigorta gibi alanlara yönelir; parçalı yapıdadır.
• Yeni paradigma risk ve fırsatları bir bütün olarak, geniş kapsamlı odakla değerlendirir.
• Entegre ve sürekli yönetim çağdaş yaklaşımın özelliğidir.

Standartlar ve düzenlemeler

• Avustralya ve Yeni Zelanda standardı AS/NZS 4360, 1995'te ilk kez yayımlanmıştır.
• Bu standardın aşamaları kapsam oluşturma, risk belirleme, risk analizi ve risk değerlendirmedir.
• Sarbanes-Oxley Kanunu 2002'de yürürlüğe girmiştir.

Kurumsal risk yönetimi

• Kurumsal risk yönetimi riskleri azaltmayı veya fırsata çevirmeyi amaçlar; riskleri artırmak bileşen değildir.
• COSO çerçevesinde iç ortam; risk yönetim felsefesi, dürüstlük ve etik değerler ile risk iştahını içerir.
• Belirsizlik iç ortam faktörü değildir.
• İç denetim, faaliyetlere değer katmayı hedefleyen bağımsız ve tarafsız güvence ile danışmanlık faaliyetidir.
• Sendikalar kurumsal risk yönetiminin organizasyon yapısında yer almaz.

Risk

Hedeflerin veya mevcut durumun olasılık ve etki açısından zarar görme ihtimali.

Belirsizlik

Olayların olasılığının veya etkisinin önceden tam bilinememesi durumu.

Olasılık

Bir olayın gerçekleşme şansı; sayısal ifade edilebilir.

Kaçınma

Riskli faaliyetten tümüyle vazgeçme.

Transfer etme

Riski sigorta yoluyla başkasına devretme.

Stratejik risk

Kurumun orta ve uzun vadeli hedeflerini tehdit eden risk.

Finansal risk

Bütçe, likidite, mali planlama ve raporlamadan doğan risk.

Birey temelli risk

Çalışanların beceri, performans ve yetkinlik yetersizliğinden doğan risk.

Sistematik risk

Genel ekonomik koşullardan doğan, tüm firmaları etkileyen risk.

Risk iştahı

Kurumun kabul edebileceği risk düzeyi; iç ortam unsurudur.

İç denetim

Bağımsız, tarafsız güvence ve danışmanlık faaliyeti.

Kontrol faaliyetleri

Önleyici, belirleyici ve düzeltici olmak üzere üç gruba ayrılır.

• Risk ile belirsizlik karıştırılmamalı: riskte olasılık ve etki ölçülebilir, belirsizlikte ölçülemez.
• Geleneksel yaklaşım sınırlı ve parçalı odaklıdır; çağdaş yaklaşım geniş kapsamlı, entegre ve süreklidir.
• Süreç aşamalarını kontrol yöntemlerinden ayırmak gerekir; riski satın alma süreç aşaması değildir.
• Kontrol türleri önleyici, belirleyici ve düzeltici olarak hatırlanmalı; besleyici ve benzeri şıklar yanlıştır.
• Soru kökündeki olumsuz ifadelere (olmayan, yer almaz, değildir) dikkat edilmelidir.