AUZEF Sigortacılığa Giriş Çıkmış Sorular

Sigortacılığa Giriş dersi; sigortanın tanımını, temel ilkelerini, sözleşme belgelerini, branşları, fiyatlama sistemlerini, aracıları ve reasürans yöntemlerini ele alır. Ayrıca sigortacılığın tarihsel gelişimi ile ilgili kanunlar da konuya dahildir.

Sigortanın tanımı ve temel ilkeleri

• Sigorta tanımı T.T.K. m.1401'de yapılır; sigortacı prim karşılığında para ile ölçülebilen menfaati zedeleyen tehlikeyi karşılar.
• Azami iyiniyet, tazminat ve sigortalanabilir menfaat temel ilkelerdir; teminat ilke değil, sigortacının üstlendiği güvencedir.
• Sigortada amaç zararı karşılamaktır; kazanç sağlamak tazminat ilkesine aykırıdır.
• Halefiyet: tazminatı ödeyen sigortacı, sigortalının yerine geçip sorumlu üçüncü kişiye rücu eder (T.T.K. m.1472).
• Sigorta riskin oluşmasını engellemez, yalnızca doğan zararı karşılar.

Sigorta sözleşmesi ve belgeler

• Poliçe, sözleşmenin kurulduğunu, şartlarını ve tarafların yükümlülüklerini gösteren belgedir.
• Teklifname, sigorta ettirenin doldurup sigortacıya verdiği bilgi formudur.
• Tecditname, süresi dolan poliçenin yenilenmesi için düzenlenen belgedir.
• Sözleşmede sigortanın konusu, sigorta bedeli, teminatlar ve prim miktarı bulunmalıdır.
• Poliçeye Hazine Müsteşarlığınca onaylanmış genel şartlar eklenir.

Bedel, değer ve hasar

• Normal şartlarda sigorta bedeli ile sigorta değerinin denk olması beklenir.
• Bedel değerin altında kalırsa eksik sigorta söz konusudur.
• Sigortacının sorumluluğu sigorta bedeliyle sınırlıdır; aşan kısım ödenmez.
• Kısmi hasarda ödenen tutar kadar sigorta bedeli düşer; tam hasarda sözleşme sona erer.
• Hasar sürecinin ilk adımı hasar ihbarıdır.
• Mutabakatlı kıymet sigortasında malın değerini taraflar birlikte belirler.

Birden fazla sigortacı

• Müşterek sigortada aynı riziko aynı dönemde birkaç sigortacıya paylaştırılır; her biri yalnız kendi payını öder.
• Çoklu sigortada aynı menfaat farklı zamanlarda, aynı riziko ve süre için birden çok sigortacıyla sigortalanır.
• Daha önce nakliyat, inşaat, montaj gibi poliçelerle teminat verilmişse yangın sigortacısının sorumluluğu sonra devreye girer.

Sigorta branşları

• Emtea sigortaları, malların nakli sırasındaki ziya ve hasara karşı güvence verir.
• Tekne sigortası gemi ve deniz araçlarının rizikolarını kapsar; sınıf (klas) belgesi gerekir.
• Dar kapsamlı yangın poliçelerinin yerini daha geniş teminatlı özel yangın poliçeleri almıştır.
• İnşaat sigortası nihai bedel esaslıdır; montaj sigortasında inşaat all risks hükümleri aynen geçerlidir.
• Montaj all risks'te teminat dışı haller 13+1 madde altında toplanır.
• Kasko dışı haller arasında savaş, uyuşturucu etkisi ve ehliyetsiz sürücü sayılır.
• Bitkisel ürün sigortası dolu, fırtına, yangın, sel gibi risklerden doğan miktar kaybını kapsar.

Tarife, aracılar ve kanunlar

• Fiyatlar tarifeye göre belirlenir; serbest tarifede hiçbir kurum müdahale etmez.
• Tasdik sisteminde tarifeler Hazine Müsteşarlığınca onaylanır.
• Acenteler 1994 yönetmeliğine göre yetkili ve yetkisiz olarak ikiye ayrılır.
• Broker, komisyon karşılığı aracılık eder; işlemi kendi adına, taraflar hesabına yürütür.
• Sigortacılık Kanunu 5684 sayılıdır; m.1 amaç ve kapsamı, m.2 tanımları düzenler.

Reasürans

• Reasürans, üstlenilen riskin bir kısmının başka şirkete aktarılmasıdır; riski devreden sedan, devralan reasürördür.
• Reasürans için önce mevcut bir sigorta sözleşmesi bulunmalıdır.
• Bölüşmeli yöntemler: kot-par (sabit oranlı pay) ve eksedan (surplus, saklama payını aşan kısım).
• Hasar fazlası (excess of loss) ve hasar oranı fazlası (stop loss) bölüşmesiz yöntemlerdir.
• İhtiyari reasüransta riskler tek tek seçilerek devredilir; otomatik (trete) reasüransta teminat belli süre otomatiktir.
• 1160 sayılı kanunda reasürans 'mükerrer sigorta' ifadesiyle karşılanmıştır.

Tarihçe ve sektör

• Babil'de M.Ö. 2250 yıllarında kervan borçlarının silinmesi bir tür sigorta sayılır.
• Bilinen ilk sigorta şirketi 1424'te İtalya'da kurulmuştur.
• İş Bankası 1925'te Anadolu Sigorta'yı kurmuştur.
• 2016 itibarıyla Türkiye'de 59 sigorta şirketi faaliyet göstermiştir.
• BES, Bireysel Emeklilik Sistemi'nin kısaltmasıdır.

İstihsal masrafı payı

Komisyon ve benzeri üretim giderlerinin prim gelirine oranıdır.

Teminat

Sigortacının prim karşılığı üstlendiği güvencedir.

Poliçe

Sigorta sözleşmesini ve tarafların yükümlülüklerini gösteren belgedir.

Teklifname

Sigorta ettirenin doldurduğu bilgi formudur.

Tecditname

Poliçe yenileme belgesidir.

Halefiyet

Tazminatı ödeyen sigortacının sigortalının haklarını devralmasıdır.

Eksik sigorta

Sigorta bedelinin sigorta değerinin altında kalmasıdır.

Sedan

Riskini reasürans yoluyla devreden şirkettir.

Reasürör

Devredilen riski üstlenen reasürans şirketidir.

Broker

Komisyonla aracılık yapan, işlemi kendi adına taraflar hesabına yürüten aracıdır.

Kaza

Kişinin iradesi dışında, ani, beklenmedik ve dıştan gelen etkiyle zarar doğuran olaydır.

• Teminat bir sigorta ilkesi değildir; üç temel ilke azami iyiniyet, tazminat ve sigortalanabilir menfaattir.
• Kot-par ve eksedan bölüşmeli, hasar fazlası ve hasar oranı fazlası farklı yöntemlerdir; İngilizce adlarına dikkat edilmelidir.
• Sedan riski devreden, reasürör devralandır; karıştırılmamalıdır.
• Çoklu sigorta ile müşterek sigorta ayrı kavramlardır: biri farklı zamanlı birden çok sözleşme, diğeri riskin paylaşılmasıdır.
• Serbest tarife müdahalesiz sistemdir, tasdik sisteminde Hazine Müsteşarlığı onayı gerekir.