AUZEF Sivil Havacılık Çıkmış Sorular

Sivil Havacılık dersi; havacılığın tarihsel gelişimini, havayolu işletmeciliğini, filo ve operasyon yönetimini, hava trafik ve emniyet kavramlarını, havalimanı yapısını, hava kargoyu ve düzenleyici kuruluşları ele alır.

Tarihçe ve düzenleyici çerçeve

• Montgolfier Kardeşler 1783'te sıcak hava balonlarıyla havacılığın öncüleri arasına girmiştir.
• Askeri havacılık, balonların ve 1. Dünya Savaşı başının keşif ihtiyacından doğmuştur; amaç düşman bölgelerini gözetlemektir.
• ABD'de 1978 Deregülasyon Yasası ile tarife, rota ve şirket kuruluşları üzerindeki denetim gevşemiş, bu sürece liberalizasyon denmiştir.
• ICAO, Birleşmiş Milletler'e bağlıdır ve SARPs adı verilen standartları ile önerilen uygulamaları belirler.
• İkili hava ulaştırma anlaşmaları karşılıklılık (mütekabiliyet) ilkesine dayanır.

Havayolu türleri ve hava aracı sınıfları

• Geleneksel havayolları geniş ağlı, karmaşık ve tam hizmet sunan yapılardır; sonradan gelen özel girişimlere benzemezler.
• Özel havayolları genç, esnek ve pazara yeni girmiş şirketlerdir; bayrak taşıyıcılardan dinamiktir.
• Kişiye özel donatılmış, tek sahipli ve az yolcu taşıyan uçaklar özel uçak sınıfındadır.
• Dar gövdeli uçaklar tek koridorludur (Boeing 737, Airbus A320); geniş gövdeliler çift koridorludur.

Havayolu kuruluşu ve finansal kararlar

• Kuruluş izni (AOC) kapsamında tarifeli ya da tarifesiz sefer, yolcu/yük taşımacılığı ve hava taksi yetkisi istenir.
• Heliport işletmeciliği havaalanı işletmeciliği kapsamındadır; havayolu kuruluş iznine dahil değildir.
• Yakıt gideri, uçak edinimi ve personel ücretleri önceden hesaplanır; bunlar finansal yapıya ilişkin kararlardır.

Filo ve bakım yönetimi

• Filo yönetimi, uçak sayısını seferleri aksatmayacak ve atıl kapasite doğurmayacak dengede tutar.
• Hangi uçak tipinin, hangi gövde genişliğinde ve kaç adet alınacağı da filo yönetiminin işidir.
• Periyodik bakımlar uçuş saati ve iniş-kalkış sayısına göre planlanır.
• Pilot raporlarındaki verilerin günlük sisteme girilmesi bakım planlama ve yönetim sürecine aittir.

Uçuş operasyonu, trafik ve emniyet

• Uçuş Operasyon (OCC, Harekat Kontrol) birimi 7/24 çalışır; bilgi akışı, saha hareketleri ve gecikmeleri eşgüdümle yönetir.
• Hava trafik yönetimi hava sahası güvenliğini ve egemenliğini sağlar, çarpışmaları önler, akışı düzenler; kâr amacı taşımaz.
• Uçuş emniyeti, arıza ve kazaları önlemeye yönelik proaktif önlemler ile politikalar bütünüdür.
• Sertifikasyon, uçuş emniyetini oluşturan bileşenlerden biridir.

Havalimanı ve eğitim

• Apron, uçakların park edip temizlik, bakım, yakıt ikmali ve yükleme-boşaltma yapıldığı, yolcuya kapalı sahadır.
• Terminal binasında beklenen hizmet birimleri arasında poliklinik yer almaz.
• Havacılık eğitimleri önce ICAO, EASA ve SHGM gibi otoritelerin ulusal ve uluslararası kurallarına göre kurgulanır.

Hava kargo ve ekonomik etki

• Hava kargonun en belirgin üstünlüğü hız ve zaman faydasıdır.
• Rezervasyonda yükün ağırlığı, ölçüleri, özellikleri ve uçak kapı boyutları dikkate alınır; yükün bedeli alınmaz.
• Kilogram değeri 1000 ABD doları ve üzerindeki yükler kıymetli kargo sayılır.
• Havayolunun tercih edilmesi ticareti ve rekabet gücünü artırır; bu siyasi/ekonomik etkidir.

Liberalizasyon

Hava taşımacılığındaki kısıtlayıcı düzenlemelerin gevşetilmesi veya kısmen kaldırılması sürecidir.

ICAO

Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı; BM'ye bağlıdır ve küresel standartları belirler.

SARPs

ICAO'nun belirlediği standartlar ve önerilen uygulamalardır.

AOC

Havayolu şirketine verilen işletme ruhsatıdır.

Filo yönetimi

Uçak sayısı, tipi ve gövdesinin atıl kapasiteye yol açmadan planlanmasıdır.

Uçuş Operasyon (OCC)

Günlük uçuş akışını 7/24 koordine eden harekat kontrol birimidir.

Apron

Uçakların park edip yer hizmeti aldığı, yolcuya kapalı operasyon alanıdır.

Uçuş emniyeti

Uçuşun sorunsuz tamamlanması için alınan önlemler ve politikalar bütünüdür.

Karşılıklılık

İkili anlaşmalarda tarafların birbirine aynı koşullarda hak tanıması ilkesidir.

Kıymetli kargo

Kilogramı 1000 ABD doları ve üzeri olan, özel işlem gerektiren yüktür.

Dar gövdeli uçak

Kabininde tek koridor bulunan uçak türüdür.

• Filo yönetimi hem uçak sayısı dengesini hem de tip ve adet seçimini kapsar; iki soruda da aynı cevap çıkar.
• Uçuş emniyeti (önleyici politikalar) ile sertifikasyon (belgelendirme) birbirine karıştırılmamalıdır; sertifikasyon emniyetin bileşenidir.
• Hava trafik yönetiminin amaçları arasında kâr yoktur; heliport işletmeciliği de havayolu kuruluş izni dışındadır.
• Hava kargo rezervasyonunda fiziksel özellikler önemlidir, yükün bedeli dikkate alınmaz.
• Geleneksel havayolu ile özel veya düşük maliyetli girişimler yapı bakımından farklıdır; benzer oldukları ifadesi yanlıştır.