AUZEF Siyasi Tarih Çıkmış Sorular

Siyasi Tarih dersi, Napoléon sonrası Avrupa düzeninden Soğuk Savaş sonrasına uzanan dönemi ele alır. Ulusal birlikler, ittifaklar, dünya savaşları, totaliter rejimler, blok rekabeti ve Avrupa bütünleşmesi ana başlıklardır.

Fransız Devrimi, Napoléon ve Viyana düzeni

• Devrim öncesi toplum üç zümreydi: rahipler birinci, soylular ikinci, halkın geri kalanı üçüncü zümreydi.
• 1793-94 arasında Robespierre ve Jakobenlerin sert baskı uyguladığı dönem Terör Dönemi adıyla anılır.
• Kıta Ablukası, Rusya'nın 1812'de sistemden ayrılıp Napoléon'la savaşa girmesiyle çöktü.
• Viyana Kongresi (1815) Avrupa'nın siyasi düzenini yeniden kurdu; İspanyol sömürgelerini ABD'ye bırakma kararı yoktu.
• 1820 devrim dalgası İspanya, Napoli ve Yunan isyanında görüldü; Troppau kararına İngiltere çekince koydu.
• 1830'da Belçika Hollanda'dan ayrıldı; 1848 devrimleri Fransa'da rejim değişikliği getirdi, Alman birliği ise bu devrimlerin ürünü değildi.

Ulusal birlikler ve 19. yüzyıl krizleri

• İtalyan birliğinin önündeki en büyük engel Avusturya'ydı; birlikte Vittorio Emanuele, Cavour, Garibaldi ve Mazzini rol aldı, Papa IX. Pius karşı çıktı.
• Bismarck birlik yolunda ilk savaşı 1864'te Danimarka'yla Schleswig-Holstein yüzünden yaptı.
• Alman birliği Avusturya dışarıda bırakılarak Prusya önderliğinde 1871'de kuruldu.
• Yunanistan 1829'da bağımsızlaştı, sınırları 1830 Londra Konferansı'nda belirlendi.
• Kırım Savaşı'nda Osmanlı, İngiltere, Fransa ve Piyemonte Rusya'ya karşı savaştı; Avusturya ve İspanya katılmadı.
• İngiltere Kıbrıs'ı 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında 1878'de denetimine aldı.

Sanayi, sömürgecilik ve sosyalist düşünce

• Sanayi Devrimi'nin simgesi Watt'ın geliştirdiği buhar makinesidir.
• 1884-85 Berlin Konferansı'nda sahiplenme için fiili işgal ilkesi kabul edildi; Rusya Afrika'da sömürge edinmedi.
• Japonya askerî ağırlıklı modernleşmeyle güçlendi, 1931'de kömür, demir ve maden için Mançurya'yı işgal etti.
• Marx'tan önceki ütopik sosyalistlere Thomas More ve Charles Fourier örnektir; Marx bilimsel sosyalizmin kurucusudur.

Birinci Dünya Savaşı öncesi ve sonrası

• Bismarck 1872'de Fransa'yı yalnızlaştırmak için Almanya, Rusya ve Avusturya-Macaristan'ı Üç İmparatorlar Ligi'nde buluşturdu.
• 1882 Üçlü İttifak'ın üyeleri Almanya, Avusturya-Macaristan ve İtalya'ydı; İtalya savaşta önce tarafsız kaldı, sonra İtilaf safına geçti.
• Avusturya-Macaristan ile Rusya Balkanlar'da rekabet etti; 1908'de Bosna-Hersek'in ilhakı büyük krizdi. Arnavutluk 1912'de bağımsızlık ilan etti.
• Almanya'nın savaş planı Schlieffen Planı'ydı.
• ABD'nin savaşa girişinde denizaltı saldırıları ve Zimmermann Telgrafı etkili oldu.
• Paris Barış Konferansı'nda Wilson'ın ısrarıyla önce Milletler Cemiyeti'nin kurulması ele alındı; Brest-Litovsk savaş sırasında yapıldı.

Rusya, SSCB ve Sovyet sonrası

• Bolşevikler savaşa son verme, iktidarın Sovyetlere devri, köylüye toprak ve halka ekmek vaadiyle yükseldi.
• Kızıl Ordu'yu Troçki kurdu; Lenin kıtlık sonrası 1921'de NEP ile sınırlı serbest ticarete izin verdi.
• Stalin sürekli devrim yerine sosyalizmin tek ülkede kurulmasını benimsedi.
• Gorbaçov'un glasnost ve perestroyka'sından sonra ilk ayrılıkçı akımlar Baltık cumhuriyetlerinde çıktı.
• Bağımsız Devletler Topluluğu'nu ilk hazırlayan devletler Rusya, Ukrayna ve Belarus'tur.

Savaşlar arası dönem ve İkinci Dünya Savaşı

• 1929 bunalımı Almanya'yı Avrupa'da en ağır vuran ülkelerden biri yaptı; Nazizm'e zemin hazırladı.
• Weimar'ın ilk başkanı Friedrich Ebert'tir; Kapp Darbesi Berlin'deki beş günlük genel grevle çöktü.
• Mussolini, faşistlerin Roma yürüyüşünün ardından hükümeti kurmakla görevlendirildi.
• Hitler'in ilk kazanımı 1935'te plebisitle Saar'ın katılmasıdır; Ren'e asker 1936'da, 1938'de Avusturya ve Südetler geldi.
• 1938 Münih'e Hitler, Mussolini, Chamberlain ve Daladier katıldı, Stalin davet edilmedi.
• Saldırmazlık Paktı'nın gizli protokolü Polonya'yı paylaştırdı; SSCB Baltık ülkelerini topraklarına kattı.
• Olay sırası: İtalya'nın ateşkesi 1943, Normandiya 1944, Yalta ve Mussolini'nin idamı 1945; Çin Halk Cumhuriyeti 1949.
• Almanya'yı İngiltere, Fransa, ABD ve SSCB dört bölgeye ayırdı; Potsdam'da atom bombası kararı alınmadı.

Soğuk Savaş ve Orta Doğu

• Kennan'ın 1946 Uzun Telgraf'ı çevreleme politikasının temelidir; demir perde benzetmesi Churchill'indir.
• 1947 Truman Doktrini Yunanistan ve Türkiye'ye yardım getirdi.
• Yugoslavya Stalin'le ayrılınca Kominform'dan dışlandı; 1962 Küba Krizi iki süper gücü nükleer savaşın eşiğine getirdi.
• Carter Doktrini Afganistan işgali, İran Devrimi ve Sovyet tehdidine dayanır; İkinci Soğuk Savaş'ı başlattı.
• Bağlantısızların önderleri Tito, Nehru, Nasır ve Sukarno'dur; Musaddık değildir.
• Bağdat Paktı üyeleri Türkiye, Irak, İran, Pakistan ve İngiltere'dir; Suriye katılmadı.
• 1948 Arap-İsrail savaşında Türkiye taraf olmadı; Camp David (1978) Golan işgalini bitirmedi.
• BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa'dır; ISAF Afganistan'da BM yetkisiyle kuruldu.

Avrupa bütünleşmesi ve OPEC

• AKÇT 1951'de altı devletle kuruldu; Avusturya bu altılı içinde değildi.
• Avrupa Tek Senedi tek pazarı hedefledi; Merkez Bankası ve parasal birlik Maastricht'tedir.
• 1993 Kopenhag Kriterleri üyelik için siyasi, ekonomik ve müktesebata uyum ölçütlerini koydu.
• OPEC 1960'ta Suudi Arabistan, İran, Irak, Kuveyt ve Venezuela tarafından kuruldu; Katar 1961'de katıldı.

Kıta Ablukası

Napoléon'un İngiltere'yi ekonomik olarak zayıflatma sistemi; Rusya'nın ayrılmasıyla çöktü.

Risorgimento

İtalyan siyasal birliğini sağlayan ulusal uyanış ve birleşme süreci.

Üçlü İttifak

1882'de Almanya, Avusturya-Macaristan ve İtalya arasında kurulan ittifak.

Schlieffen Planı

Almanya'nın Birinci Dünya Savaşı'ndaki temel savaş planı.

NEP

Lenin'in 1921'de başlattığı, sınırlı serbest ticarete izin veren Yeni Ekonomi Politikası.

Çevreleme

ABD'nin SSCB'yi ittifak ve yardımlarla kuşatarak komünizmin yayılmasını önleme stratejisi.

Truman Doktrini

1947'de komünizm tehdidindeki Yunanistan ve Türkiye'ye yardımı öngören politika.

Glasnost ve perestroyka

Gorbaçov'un açıklık ve yeniden yapılanma politikaları.

Kopenhag Kriterleri

1993'te belirlenen AB üyelik ölçütleri.

Bağlantısızlar Hareketi

Blokların dışında bağımsız politika izleyen, Bandung sonrası öne çıkan hareket.

ISAF

Afganistan'da BM kararıyla kurulan, NATO yönetimindeki güvenlik gücü.

• Brest-Litovsk savaş sırasında, Versay ve diğer barışlar savaş sonrasında imzalandı; karıştırılmamalı.
• Katar OPEC'e 1961'de katıldı, kurucu sayılmaz; Çin, SSCB ve ABD üye değildir.
• Demir perde Churchill'e, Uzun Telgraf Kennan'a aittir.
• Avrupa Tek Senedi tek pazar içindir; Merkez Bankası ve parasal birlik Maastricht'tedir.
• Olay sıralamalarında yılları aklında tut: Saar 1935, Ren 1936, Avusturya ve Südetler 1938, Saldırmazlık 1939.