AUZEF Sosyal Hizmete Giriş Çıkmış Sorular

Ders, sosyal hizmetin tanımını, tarihsel gelişimini, Türkiye'deki kurumsal yapısını, temel unsurlarını (bilgi, beceri, değer), etik ilkelerini ve uygulamada kullanılan kuram ve yaklaşımları (sistem, ekolojik, güçlendirme) tanıtır.

Tanım ve ilkeler

• Uluslararası tanım, eşitsizlik, ayrımcılık, sömürü ve baskıyı sürdüren yapılara karşı yalnızca eleştiriyi değil eylem geliştirmeyi de kapsar.
• Sosyal hizmet çeşitliliğe ve farklılıklara saygıyı esas alır; çeşitliliği azaltmak ilke değildir.
• Sosyal hizmetin temel değerlerini etik tamamlar.

Tarihsel gelişim ve öncüler

• Sosyal sorunları bilimsel yöntemle ilk ele alan isim Jane Addams'tır.
• Yoksul bölgelerdeki yerleşim evlerinde çalışıp eğitim veren kişilere eskiden dost ziyaretçiler denirdi.
• NASW, mesleğin etik kurallarını belirler, araştırmaları yönlendirir ve yayın çıkarır; 1955'te ABD'de faaliyete geçmiştir.

Refah devleti

• Refah devleti eğitimi ücretsiz sunmayı hedefler; yükseköğretimde ücret alınması bu anlayışa uymaz.
• Depresyon, refah devleti anlayışında sosyal risk sayılmaz.

Türkiye'de kurumsal yapı

• Sosyal hizmetleri bugün Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı yürütür.
• Bakanlığın misyonunda arz ve talebi esas alan politika geliştirme ifadesi yer almaz.

Temel unsurlar ve bilgi temeli

• Üç temel unsur bilgi, beceri ve değerdir.
• Bilgi temeli kuramsal, olgusal ve uygulamadan gelen bilgiden oluşur; eklektik bilgi bu türlerden değildir.
• Bilgi birikimi başka disiplinlerden devralınmıştır; matematik bunlar arasında sayılmaz.

Beceriler

• Müracaatçıyla birebir çalışmada bütçe yapma becerisi doğrudan kullanılmaz.
• Genelci uygulamanın ortak beceri kümesine kayıt tutma becerisi dahil edilmez.

Değerler ve etik

• Beceri bir unsurdur, temel değer değildir.
• Güvenilir ve dürüst davranma ilkesi bütünlük değerine aittir, yetkinliğe değil.
• En güçlü olanın yaşama hakkı olduğu görüşü sosyal hizmet değerleri arasında yer almaz.

Kuram ve yaklaşımlar

• Sistem kuramında tanımlanan sistemler arasında toplumsal sistem bulunmaz.
• Ekolojik yaklaşım bireyi yalnızca aile, akraba, iş ve komşuluk sistemleriyle sınırlamaz; çevrenin bütününü ele alır.
• Ekolojik değerlendirmenin yedi düzeyi içinde bilişsel süreçler yer almaz.
• Güçlendirme yaklaşımı toplumu zengin kaynaklar barındıran bir ortam olarak görür; kısıtlı kaynak varsayımı aykırıdır.

Sosyal hizmetin üç unsuru

Bilgi, beceri ve değer.

Bilgi temeli

Kuramsal, olgusal ve uygulamadan gelen bilgi türlerinden oluşur.

Etik

Sosyal hizmetin temel değerlerini tamamlayan kavramdır.

Bütünlük (dürüstlük)

Güvenilir ve dürüst davranma etik ilkesinin karşılığı olan değerdir.

Dost ziyaretçiler

Yoksul bölgelerdeki yerleşim evlerinde çalışıp yoksullara eğitim veren kişilerdir.

NASW

Ulusal Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği; etik kuralları belirler, araştırma ve yayın yapar.

Refah devleti

Eğitimi ücretsiz sunmayı hedefleyen sosyal koruma anlayışıdır.

Ekolojik yaklaşım

Bireyi çevrenin bütünüyle birlikte değerlendiren yaklaşımdır.

Güçlendirme yaklaşımı

Toplumu bireyler için zengin kaynaklar sunan bir ortam sayar.

Genelci uygulama

Ortak bir beceri kümesine dayanan sosyal hizmet uygulama anlayışıdır.

• Beceri bir temel unsurdur, temel değer değildir; bilgi, beceri ve değer üçlüsünü ayırt etmek gerekir.
• Güvenilir ve dürüst davranma bütünlük değerine aittir, yetkinlikle karıştırılmamalıdır.
• Soruların çoğu olumsuz kökle sorulur (yer almaz, bulunmaz); doğru cevap ilkelere ters düşen seçenektir.
• Bilgi türlerinde eklektik bilgi, ekolojik düzeylerde bilişsel süreçler, sistemlerde toplumsal sistem yanlış seçeneklerdir.