AUZEF Sosyal Politika Çıkmış Sorular

Sosyal politika dersi, devletin ve diğer kurumların toplumsal refahı, emeğin korunmasını, yoksulluk ve işsizlikle mücadeleyi nasıl ele aldığını inceler. Kavramın kapsamı, tarihsel gelişimi, hizmet sunan aktörler, sendikal hareket, ILO, sosyal yardımlar, yoksulluk ve işsizlik başlıca konulardır.

Sosyal politikanın kapsamı ve hedefleri

• Dar anlamda sosyal politika işçi-işveren ilişkilerine odaklanır; emeğin korunması, çatışmanın azaltılması ve sosyal barış amaçlanır.
• Geniş anlamda sosyal politika tüm toplumu kapsar; adalet, bütünleşme, denge ve gelişme gibi makro hedefleri güder.
• Devletin malî yapısını güçlendirmek kamu maliyesinin işidir; sosyal statü ise makro bir hedef değil, bireyin konumudur.
• Tanımların ortak noktası refahın artırılması ve devlete etkin görev verilmesidir; ekonomik büyüme tanımlayıcı özellik sayılmaz.
• Hedef kitle içinde işverenler yer almaz.

Tarihsel gelişim

• Ortaçağ loncaları küçük atölye üretimine dayanır; kitle üretimi bu düzenin özelliği değildir.
• Ücret, çalışma koşulları ve işveren tutumu işçilerde sınıf bilincini besler; çırakların tutumu bu etkenlerden değildir.
• Ludizm, makinelerin tahrip edilmesi anlamına gelir.
• Yoksulluk yasasını çıkaran ülke İngiltere'dir.
• Devletin sosyal politikadaki ilk adımı yasal düzenleme olmuştur.
• Sosyal devlet ilkesi İkinci Dünya Savaşı sonrasında anayasalara girmiş, Türkiye'de 1961 ve 1982 anayasalarında yer almıştır.

1973 krizi ve sonuçları

• Kârları azalan işverenler üretim ve yönetim tekniklerini değiştirme yoluna gitmiştir.
• Kriz kamu kesiminde sorunlar doğurmuş, ancak para ekonomisinin gelişmesi bu sonuçlardan sayılmaz.
• Krizin sonucu olarak sosyal güvenlik kapsamının genişlemesi gösterilemez.
• Refah çoğulculuğunda kamu yönetimi hizmetin üretim ve dağıtımını üstlenmemelidir.

Hizmet sunan aktörler

• İlk dönemde hizmetleri aile, arkadaşlar ve dini kurumlar sağlamış, devletin payı bulunmamıştır.
• Özel kesim hizmetlerin üretimi ve dağıtımında rol alır.
• Yerel yönetimler ağırlıklı olarak geniş anlamdaki sosyal politikayı yürütür; siyasal istikrar onların işlevi değildir.
• Refah belediyeciliği, yerel refah devleti ve yerel sosyal politika ajansı yerel yönetimin rolünü anlatır.
• Thatcher döneminde gelir sınırlaması, merkezileştirme ve özelleştirme görülmüş, yetki devri görülmemiştir.
• Cumhuriyetin ilk dönemi yerel yönetimleri yeterli kaynağa sahip değildi.

Refah modelleri ve güç kuramları

• Esping-Andersen'in sınıflandırmasında İskandinav refah modeli yer alır.
• Elitist kuramda güç az sayıda kişinin elindedir.
• Çoğulcu modelde güç birçok kişi arasında dağılmıştır.

Sendikalar ve ILO

• Sendikalar, kuvvete karşı kuvvetle direnme gereğinden doğmuştur.
• Sendikalar ilk kez 1824'te İngiltere'de yasal olarak kurulmuştur.
• ILO'nun temel ilkesi üçlü temsildir: 2 hükümet, 1 işçi, 1 işveren temsilcisi.
• İlk konferansta günlük 8 saat, haftalık 48 saat, gençlerin gece çalıştırılmasının yasağı ve doğum sonrası kadın izni kararlaştırılmış; esnek çalışma kararlaştırılmamıştır.

Sosyal yardımlar ve yoksulluk

• Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünün kurulmuş olması bir sorun alanı değildir; tasarruf sağlaması da olumsuz yön sayılmaz.
• Şartlı nakit transferinde sağlık koşulunun yararlanıcısı kadınlar, eğitim koşulunun yararlanıcısı çocuklardır.
• Mutlak yoksulluk asgari gıda ve gelir düzeyinin altında yaşamaktır.
• 1980 sonrası yoksulluğu ekonomik krizler, neo-liberal politikalar ve göç artırmıştır; Keynesyen politikalar nedeni değildir.
• Ortalama eşitsizlik ile gelişme düzeyi arasında negatif korelasyon vardır.

İşsizlik

• İşsizlik, ücretli çalışmanın yaygınlaştığı Sanayi Devrimi döneminde toplumsal sorun olarak görülmeye başlanmıştır.
• Statü kaybı ekonomik sorun sayılmaz; ekonomik faaliyetlere katılmama sosyal sorun sayılmaz.
• Sosyal etkinliklere katılım psikolojik zarar değildir.
• Okun yasası işsizlik ile üretim kaybı arasındaki ilişkiyi tanımlar.
• Uzun süreli işsizlik, 1 yıl ve üzeri işsizliktir.

Dar anlamda sosyal politika

İşçi-işveren ilişkilerine yönelen, emeği koruyup sosyal barışı amaçlayan politika alanı.

Geniş anlamda sosyal politika

Tüm topluma yönelik adalet, bütünleşme, denge ve gelişme hedeflerini kapsayan politika.

Lonca

Ortaçağda küçük atölye üretimine dayanan esnaf örgütü.

Ludizm

İşçilerin makineleri tahrip etme hareketi.

Refah çoğulculuğu

Hizmetlerin üretim ve dağıtımında kamu dışı aktörlerin de yer aldığı anlayış.

Refah belediyeciliği

Yerel yönetimlerin sosyal politikadaki rolünü anlatan kavramlardan biri.

Elitist kuram

Gücün az sayıda kişinin elinde toplandığını savunan görüş.

Çoğulcu model

Gücün birçok kişi arasında dağıldığını savunan görüş.

Üçlü temsil

ILO'da hükümet, işçi ve işveren temsilcilerinin birlikte yer alması ilkesi.

Şartlı nakit transferi

Eğitim veya sağlık koşuluna bağlı olarak yapılan nakit yardım.

Göreli yoksulluk

Bir toplumda asgari gıda ve gelir düzeyinin altında yaşama durumu.

Okun yasası

İşsizlik ile üretim kaybı arasındaki ilişkiyi ifade eder.

• Dar anlamlı sosyal politika işçi-işveren ilişkisine, geniş anlamlı olan tüm topluma yöneliktir; seçenekleri bu ayrıma göre ele almak gerekir.
• Mutlak yoksulluk ile göreli yoksulluk tanımları birbirine çok yakındır; göreli olanda toplum karşılaştırması vardır.
• Olumsuz kökle sorulan sorularda (yer almaz, sayılamaz) malzemede geçmeyen ya da ters yönlü seçenek aranmalıdır.
• Elitist kuram az kişide, çoğulcu model çok kişide güç toplanması ile ayrılır.
• Şartlı nakit transferinde eğitim çocuklarla, sağlık kadınlarla eşleşir.