AUZEF Sporda İş Alanları Çıkmış Sorular

Ders, spor ve rekreasyon alanlarını; engelli bireylerin spora katılımını, olimpiyat hareketinin tarihini, spor endüstrisinin yapısını ve spor tüketicisi davranışını ele alır. Turizm ve kültür türleri ile sağlık modelleri de konuya eklenir.

Rekreasyon ve turizm

• Ev temelli rekreasyon kişinin kendi yaşam alanındaki etkinliklerdir: kitap okumak, televizyon izlemek, el işi, bahçe işleri.
• Ev dışı rekreasyona spor, sinema, gezi ve kamp örnek verilir.
• Rekreasyonel deneyim beş aşamalıdır: beklenti ve planlama, alana seyahat, yerinde deneyim, eve dönüş, hatırlama.
• Rezervasyon ayrı bir aşama değil, planlama içindeki teknik işlemdir.
• Ara sıra yapılan turizm amaçlı faaliyetlerde temel amaç boş zamanı yararlı değerlendirmektir.
• Çağdaş kültür turizmi bir yerin bugünkü kültür ve sanat yaşamını tanımaya yöneliktir.

Engel türleri ve görme bozukluğu

• İçsel engeller kişinin kendi durumundan doğar: sağlık sorunları, bağımlılık, bozulan sosyal ilişkiler, farkındalık eksikliği.
• Çevresel engeller bireyin dışındaki koşullardan doğar: ön yargı, olumsuz tutum, toplumsal bilgi eksikliği, doğal ve fiziki çevre.
• Görme bozukluğu beceri kazanmayı yavaşlatır, gelişimi geciktirir, hareketliliği ve katılım fırsatlarını azaltır.
• Sosyal uyum güçlüğü, iletişimin jest, mimik ve göz teması gibi görsel ipuçlarına dayanmasından kaynaklanır; dil bu çocuklar için engel değildir.

Engelli sporu

• Spor engelli bireylerde sosyalleşmeyi, özsaygıyı, özgüveni destekler ve başarısızlık korkusunu azaltır.
• Disiplin ve takım çalışması kazandırdığı için eğitimi engellemez, destekler.
• Paralimpik hareketin çatı kuruluşu 1989'da kurulan, merkezi Bonn'daki IPC'dir.
• Goalball görme engelliler için üçer kişilik takım sporudur; zilli top yuvarlanır, tüm oyuncular göz bandı takar.

Olimpiyat tarihi

• Pierre de Coubertin'in girişimiyle 1894'te Paris'te IOC kuruldu.
• İlk modern olimpiyatlar 1896'da Atina'da yapıldı.
• Paris 1900, Londra 1908, Stockholm 1912 sonraki ev sahipleridir.
• Osmanlı'yı olimpiyatlarda temsil eden ilk isim Aleko Mulos Bey'dir; 1912 Stockholm'e sporcu gönderildi.
• 1919'da I. Dünya Savaşı'nın kaybeden İttifak Devletleri komiteden çıkarıldı: Osmanlı, Almanya, Avusturya, Macaristan, Bulgaristan.

Spor endüstrisi

• Endüstri katılımcı ve seyirci sektörü olarak ikiye ayrılır.
• Tesisler, rekreasyon merkezleri, fitness kulüpleri, gençlik merkezleri katılımcı sektördedir.
• Bilet, medya ve yayın hakları, sponsorluk seyirci sektörüne girer.
• Giyilebilir cihazlar, VAR, gol çizgisi teknolojisi ve drone çekimi spor teknolojisi koludur.
• Büyümeyi borsaya açılan kulüpler, ucuz ve kaliteli işgücü, dijitalleşme ve kadınların artan ilgisi hızlandırır; geleneksel pazarlama bu etkenlerden değildir.

Spor tüketicisi davranışı

• Satın almayı etkileyen etkenler bireysel ve sosyal olarak ayrılır.
• Sosyal sınıf, çevre, aile ve ekonomik özgürlük sosyal etkenlerdir; fiziksel yapı bireyseldir.
• Gerekçeli Eylem Teorisi (Fishbein ve Ajzen) satın almayı bilinçli niyet ve beklenen sonuca bağlar.
• Psikanalitik Teori (Freud) davranışın ardında bilinçaltı dürtüler ve benlik algısı arar.

Sağlık modelleri ve pazarlama örnekleri

• Sosyal sağlık modeli sağlığı doğal çevre, sosyo-ekonomik durum, toplumsal etkiler, yaşam ve çalışma koşullarına bağlar.
• Yaş ve cinsiyet gibi bireysel özellikler biyomedikal yaklaşımda öne çıkar.
• Pepsi'nin 1980'lerdeki sloganı 'Yeni Neslin Seçimi' genç kitleyi ünlü sponsorluklarıyla hedefledi.
• Forbes 2020 listesinde NFL, MLB, NBA kulüpleri ve Avrupa'nın dev futbol kulüpleri üst sıralardadır; Juventus bu gruba girmemiştir.

Ev temelli rekreasyon

Boş zamanın evden çıkmadan değerlendirildiği etkinliklerdir.

Ev dışı rekreasyon

Yaşanılan mekânın dışında katılınan spor, gezi, kamp gibi etkinliklerdir.

İçsel engel

Kişinin kendi durumundan kaynaklanan engeldir.

Çevresel engel

Tutum, ön yargı ve fiziki çevre gibi bireyin dışındaki koşullardan doğan engeldir.

IPC

Paralimpik oyunları düzenleyen ve engelli sporunu yöneten uluslararası kuruluştur.

Goalball

Zilli topun sesle izlendiği, görme engelliler için takım sporudur.

IOC

1894'te Coubertin öncülüğünde kurulan Uluslararası Olimpiyat Komitesi'dir.

Seyirci sektörü

Bilet, medya hakları ve sponsorluk gibi izleyiciye dayalı spor gelirleridir.

Spor teknolojisi

Drone, VAR, giyilebilir cihaz gibi sporda kullanılan teknolojik yeniliklerdir.

Gerekçeli Eylem Teorisi

Satın almanın bilinçli niyet ve beklenen çıktıya dayandığını söyler.

Psikanalitik Teori

Tüketici davranışını bilinçaltı dürtülerle ve benlik algısıyla açıklar.

Çağdaş kültür turizmi

Bir yerin güncel kültür ve sanat hayatına yönelik turizmdir.

• İçsel engel ile çevresel engel karıştırılmamalı; ekolojik engeller çevreseldir.
• Katılımcı sektör (tesis, fitness) ile seyirci sektörü (bilet, medya, sponsorluk) ayrımına dikkat edilmeli.
• Gerekçeli Eylem Teorisi bilinçli niyeti, Psikanalitik Teori bilinçaltı dürtüleri anlatır.
• Soru 'yer almaz' diyorsa doğru cevap listenin dışındaki öğedir; kitap okumak ev içi, spor ev dışıdır.
• Sosyal sağlık modeli çevre ve koşulları, biyomedikal yaklaşım bireysel özellikleri vurgular.