AUZEF Taşımacılık Yönetimi-1 Çıkmış Sorular

Taşımacılık Yönetimi-1 dersi; karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu ve boru hattı taşımacılığının özelliklerini, bu alanlardaki uluslararası sözleşmeleri, teslim şartlarını ve taşıma belgelerini ele alır.

Karayolu taşımacılığı ve belgeler

• Tehlikeli madde taşıyan sürücülerin SRC 5 belgesi alması gerekir; bu belge ADR mevzuatına dayalı özel eğitimi şart koşar.
• C yetki belgesi, yurt içi ve/veya uluslararası eşya taşıyan ya da hususi taşıma yapan gerçek ve tüzel kişilere verilir.
• Karayolunda 1 LDM 1750 kg, hacim ağırlığında 1 m3 ise 333 kg olarak hesaplanır.
• Yetki belgeleri Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde faaliyet türüne göre harflerle ayrılır.

Uluslararası karayolu sözleşmeleri

• CMR, uluslararası karayolu eşya taşımasında taşıyıcının sorumluluğunu ve taşıma belgesinin içeriğini düzenler.
• CMR belgesi, eşyanın taşıyıcıya teslim edildiğini kanıtlar.
• TIR Sözleşmesi, idari formaliteleri sadeleştirerek uluslararası karayolu taşımasını kolaylaştırmayı amaçlar.
• TIR karnesiyle taşınan eşyadan ara gümrüklerde vergi ve harç alınmaz; hüküm 4. maddededir.

Demiryolu taşımacılığı

• Kare çerçeve içindeki çapa işareti, vagonun tren feribotuyla deniz aşırı taşınmaya uygun olduğunu gösterir.
• COTIF uluslararası demiryolu taşımacılığının temel sözleşmesidir; 1980'de Bern'de imzalanmıştır.
• COTIF ile kurulan örgüt OTIF'tir; CIV ve CIM kurallarının uygulanmasını ve güncellenmesini yürütür.

Denizyolu taşımacılığı ve gemiler

• Denizyolunun en belirgin üstünlüğü, tek seferde çok yük taşıması sayesinde birim maliyetin çok düşük olmasıdır.
• Dezavantajları; sürenin uzun olması ve limandan limana çalışmasıdır.
• Ro-Ro gemilerinde tekerlekli araçlar rampadan girip çıktığı için yükleme boşaltma tankerlere göre çok daha hızlıdır.
• Kuru dökme yük gemileri Handysize'dan Capesize'a doğru kapasiteye göre sınıflanır.
• Liman kapasitesi TEU ile ölçülür; 20 feet'lik konteyner 1 TEU, 40 feet'lik 2 TEU sayılır.
• Marmara Ereğlisi Terminali, 1994'te açılan Türkiye'nin ilk LNG ithalat terminalidir.

Havayolu taşımacılığı

• IATA, havayolu şirketlerinin birliğidir; tarifeleri, acente yetkilendirmesini ve standart belgeleri düzenler. ICAO ise teknik ve emniyet standartlarından sorumludur.
• Havayolu konşimentosu 3 asıl, 9 kopya olmak üzere toplam 12 nüshadır ve kıymetli evrak sayılmaz.
• Igloo, kubbe biçimli kargo muhafazasıdır; yükü yağmur, toz, darbe ve ısı farklarından korur.
• Genel kargolar özel hizmet veya depolama gerektirmez; bozulabilir gıda, canlı hayvan ve tehlikeli madde özel kargodur.
• Havaalanları Yer Hizmetleri Yönetmeliği yer hizmetlerinin esaslarını ve ücret tarifelerini belirler.
• Ilyushin IL-76, 1971'de ilk uçuşunu yapan, askeri amaçlı tasarlanmış dört motorlu Rus nakliye uçağıdır.

Boru hattı taşımacılığı

• Boru hatlarıyla en çok taşınan ürünler petrol ve doğalgazdır.
• Kesintisiz akış gerektiren sıvı ve gazlar için en ekonomik türdür.
• İlk yatırım pahalı, işletme maliyeti düşüktür; sabit maliyet yüksektir.
• Toplam maliyetin yaklaşık yüzde 40'ını boruların bedeli oluşturur.

Kombine taşımacılık, teslim şartları ve belgeler

• İntermodal taşımada yük, taşıma biriminden çıkarılmadan en az iki farklı modla taşınır; hasar riski ve süre azalır.
• FOB'da satıcının sorumluluğu malın yükleme limanında gemiye konulmasıyla biter; navlun ve sigorta alıcıya aittir.
• FOB yalnızca deniz ve iç su yolu taşımalarında kullanılır.
• Fatura malın cinsini, kalitesini, birim fiyatını ve toplam bedelini gösterir; konşimento taşıma sözleşmesini, irsaliye sevki belgeler.

İntermodal taşımacılık

Taşıma birimi değişmeden yükün en az iki ulaştırma moduyla varış yerine ulaştırılması.

TEU

Yirmi ayak eşdeğer birim; 20 feet'lik konteynere karşılık gelen liman ve gemi kapasite ölçüsü.

FOB

Satıcının yükümlülüğünün malın yükleme limanında gemiye konulmasıyla sona erdiği teslim şartı.

CMR

Uluslararası karayolu eşya taşımasında taşıyıcı sorumluluğunu ve belge içeriğini belirleyen sözleşme.

TIR karnesi

Mühürlü araçla ara gümrüklerde kesintisiz geçişi sağlayan belge sistemi.

COTIF / OTIF

Uluslararası demiryolu taşımacılığı sözleşmesi ve onunla kurulan hükümetlerarası örgüt.

SRC 5

Tehlikeli madde taşıyan karayolu sürücülerinin edinmesi gereken mesleki yeterlilik belgesi.

LDM

Yükün araç kasasında kapladığı bir metrelik yükleme uzunluğu; 1750 kg sayılır.

Ro-Ro

Tekerlekli araçların rampadan kendi güçleriyle girip çıktığı, yüklemesi hızlı gemi türü.

Igloo

Uçak kargo bölümünde yükü dış etkenlerden koruyan kubbe biçimli muhafaza.

Havayolu konşimentosu

3 asıl ve 9 kopya, toplam 12 nüshalık; kıymetli evrak olmayan taşıma belgesi.

LNG

Sıvılaştırılmış doğal gaz; terminalde depolanır, gaz hâline getirilip şebekeye verilir.

• IATA ticari kuralları ve tarifeleri, ICAO teknik ve emniyet standartlarını belirler; ikisi karıştırılmamalıdır.
• Fatura mal bedelini, konşimento taşıma sözleşmesini, irsaliye malın sevkini belgeler.
• COTIF sözleşmenin, OTIF ise onunla kurulan örgütün adıdır.
• Hava konşimentosunda sayılar 3-9-12 olarak akılda tutulmalı; deniz konşimentosundan farklı olarak kıymetli evrak sayılmaz.
• LDM için 1750 kg, hacim ağırlığı için 333 kg değerleri birbirine karıştırılmamalıdır.