AUZEF Tefsir Tarihi ve Usulü Çıkmış Sorular
İstanbul Üniversitesi AUZEF Tefsir Tarihi ve Usulü dersinin vize, final ve bütünleme sınavlarına hazırlanmak için 65 soruluk havuz: çıkmış sınav sorularını cevaplarıyla çöz, yanlış yaptıklarını tekrar et, yolda sesli dinle.
Tefsir Tarihi ve Usulü konu özeti
Tefsir Tarihi ve Usulü dersi; Kur'ân'ın tanımı, iniş şekli ve nüzul ortamı ile tefsirin dönemlerini, ekollerini, türlerini ve modern çağdaki gelişimini ele alır. Ayrıca Kur'ân ilimleri ve Kur'ân'ın Batı dillerine çevrilmesi konuları işlenir.
Kur'ân'ın tanımı ve inişi
- Kur'ân, Allah'ın Cebrail aracılığıyla Hz. Muhammed'e indirdiği, Arapça, okunması ibadet olan mucize kelamdır; lafızlar da Allah'a aittir.
- Kur'ân yaklaşık 23 yıl boyunca olaylara ve ihtiyaçlara göre parça parça (müneccemen) inmiştir.
- Parça parça iniş ezberi, hükümlerin yerleşmesini ve soru-ihtiyaçlara cevap verilmesini kolaylaştırmıştır.
- Dağınık yazı malzemelerindeki vahiyler Hz. Ebû Bekir döneminde Zeyd b. Sâbit başkanlığında bir araya getirilmiştir; kitap hâli mushaftır.
- Kur'ân adı, resmî Osman mushafının hattına uyan mütevatir kıraatler için kullanılır.
- Hz. Peygamber her Ramazan'da o güne dek inen bölümü Cebrail'e okurdu (arza); mukabele bu uygulamadan doğmuştur.
Nüzul ortamı, Mekkî-Medenî ve esbab-ı nüzûl
- Nüzul ortamı, Kur'ân'ın indiği toplumun dinî, sosyal, siyasî ve kültürel şartlarının tümünü kapsar.
- Mekkî-Medenî ayrımında çoğunluk zaman ölçütünü benimser: hicretten önce inenler Mekkî, sonra inenler Medenîdir.
- Mekkî ayetler tevhid, ahiret, risalet ve geçmiş kavim kıssalarını işler; münafıklara dair uyarılar Medenîdir.
- Mekke müşrikleri Allah'ı yaratıcı kabul ediyor, ancak putları ortak koşuyordu; tevhid ilahlığın yalnız Allah'a ait olduğuna inanmaktır.
- Esbab-ı nüzûl, ayetlere zemin hazırlayan olay ve sorulardır; vahiy Allah'ın iradesine bağlıdır, Peygamber'in isteğiyle inmez (ifk olayı).
- Nesh, hükmün kaldırılıp yerine başkasının konmasıdır; Kur'ân'ın tarihselliğini değil, hükümlerin kademeli konulduğunu gösterir.
Kur'ân ilimleri ve Hz. Peygamber'in tefsiri
- Üslubu'l-Kur'ân kelime ve cümle tercihlerini; Tenâsübü'l-Kur'ân ayet ve sureler arası anlam bağını inceler.
- Münasebet fikrini ilk dile getiren Ebû Bekir en-Nîsâbûrî'dir; Suyûtî'nin eseri Tenâsuku'd-dürer'dir.
- Hz. Peygamber umûmu tahsis, muğlakı tavzih, müphemi beyan ve mutlakı takyid yöntemlerini kullandı.
- Mercii belirsiz zamirleri açıklaması müphemi beyan sayılır.
- Tefsirin ilk şartı Arapça bilgisidir; nahiv, sarf ve belagat gerekir.
- Kur'ân'da ölüm meleği Melekü'l-mevt adıyla anılır; Şeytandan korumak meleklerin sayılan görevleri arasında değildir.
Tefsir dönemleri ve ekoller
- Tabiûn müfessirleri rivayetin yanında dil bilgisi ve akıl yürütmeyi de kullanmıştır.
- Irak okulu Kufe ekolüdür; temelini Abdullah b. Mes'ud atmış, re'y ve içtihada daha geniş yer vermiştir.
- Tedvin döneminde Yahya b. Sellâm (ö. 200) Tunus'ta yazdığı tefsirle bilinir; günümüze ulaşan en eski rivayet tefsiri sayılır.
- Hicrî üçüncü asırda Ebü'l-Huvvârî, ed-Dirâye ve kenzü'l-ğınâye adlı eseriyle anılır.
- Buhârî'nin Kitâbü't-tefsîr bölümündeki rivayetler sonradan şerh edilmiştir.
Tefsir türleri ve eserler
- Rivayet tefsiri Kur'ân'ı Kur'ân, sünnet ve sahabe-tabiûn sözleriyle açıklar; en büyük zaafı İsrailiyata yer vermesidir.
- Rivayet örnekleri: Taberî Câmi'u'l-beyân, İbn Kesîr, Beğavî, Suyûtî ed-Dürrü'l-Mensûr, Sa'lebî.
- Dirayet tefsiri akıl, dil ve içtihada dayanır; Beyzâvî'nin Envâru't-Tenzîl'i buna örnektir.
- İşari tefsir tasavvufî anlamlara yönelir; fıkhî ve mezhebî tefsirler de vardır, 'entelektüel tefsir' diye bir tür yoktur.
- Şiî tefsirler: Kummî, Tûsî, Tabresî, Tabatabaî, Belâğî ve İran'da Kâzerûnî'nin Mir'âtu'l-envâr'ı.
- Ettafeyyiş İbâzîdir, Şiî değildir; Mu'tezile usûl-i hamsesinde aslah yoktur.
- Ebussuud Efendi'nin tefsiri İrşâdü'l-akli's-selîm'dir.
Modern dönem ve Türkçe çalışmalar
- 19. yüzyılda Batı sömürgeciliğiyle karşılaşma yeni sorunlar doğurdu; içtimai, konulu ve bilimsel tefsir gelişti.
- Modern yaklaşımlar geleneğin yerini almamış, alternatif bir damar olarak kalmıştır.
- Kader ve insan fiilleri tartışması sömürgecilik çağından çok öncesine aittir.
- Batı'dan tekniği alıp değerlerini almayı savunan çizgi: Afgani, Abduh, İkbal; Türkiye'de İzmirli İsmail Hakkı.
- Cevâhiru'l-Esdâf, Anadolu'daki ilk tam akıcı Türkçe tercümedir ve tefsirî notlar içerir.
- Elmalılı'nın Hak Dini Kur'ân Dili TBMM kararıyla yazıldı; Tanrı Buyruğu Ömer Rıza Doğrul'a aittir.
Kur'ân'ın Batı dillerine çevirisi
- İlk Latince çeviri 1143'te Robertus Retenensis'indir; Bibliander 1543'te Basel'de bastırdı.
- İlk İngilizce çeviri, Du Ryer'in Fransızcasından Alexander Ross'undur (1649).
- Arapçadan ilk doğrudan İngilizce çeviri George Sale'indir (1734).
- Leopold Weiss (Muhammed Esed) The Message of the Qur'an eserinin sahibidir.
Önemli kavramlar
- Mushaf
- İki kapak arasında toplanmış, kitap hâline getirilmiş Kur'ân nüshası.
- Müneccemen
- Kur'ân'ın zamana yayılarak parça parça inmesi.
- Nüzul ortamı
- Kur'ân'ın indiği toplumun geniş sosyo-kültürel iklimi.
- Esbab-ı nüzûl
- Bir ayetin inmesine vesile olan olay ve sorular.
- Nesh
- Eski bir hükmün sonradan inen hükümle kaldırılması.
- Tenâsübü'l-Kur'ân
- Ayet ve sureler arasındaki anlam uyumunu inceleyen ilim (ilm-i münasebet).
- Üslubu'l-Kur'ân
- Kur'ân'ın kelime, cümle ve anlatım tercihlerindeki kendine özgü yolu.
- Arza
- Peygamber'in her Ramazan'da inen kısmı Cebrail'e okuması.
- Rivayet tefsiri
- Nakle dayanan, Kur'ân, sünnet ve sahabe sözleriyle yapılan tefsir.
- Dirayet tefsiri
- Akıl, dil ve içtihada dayanan tefsir.
- İsrailiyat
- Yahudi-Hristiyan kaynaklı, doğruluğu belirsiz bilgiler.
- Müphemi beyan
- Hz. Peygamber'in kapalı ve belirsiz ifadeleri açıklaması.
Sınav ipuçları
- Rivayet ve dirayet eserlerini ayırt et: Taberî Câmi'u'l-beyân rivayet, Beyzâvî Envâru't-Tenzîl dirayettir.
- Şiî olmayan Ettafeyyiş İbâzîdir; soruda Şiî listesine sokulmaya çalışılır.
- 'Müşkili tafsil' Hz. Peygamber'in yöntemleri arasında yer almaz.
- Hz. Peygamber istediğinde ayet inmez; 'neshin varlığı tarihselliği kanıtlar' ifadesi yanlıştır.
- Münafıklar Medine'de ortaya çıktığından, onlara dair uyarılar Mekkî konular arasında sayılmaz.
Hangi sınavların soruları var?
Tefsir Tarihi ve Usulü örnek sorular
Aşağıdaki sorular dersin konularından derlenmiştir; cevabı görmek için "Cevabı gör"e dokunun. Tüm soruları uygulamada çözebilirsiniz.
1. Aşağıdaki tefsirlerden hangisi Şiî tefsirlerden biri değildir?
- Kummi Tefsîru'l-Kummi
- Muhammed b. Yusuf Ettafeyyiş - Himyânü'z-zâd ilâ dari'l-me'åd
- Tûsî-et-Tıbyân
- Tabressî Mecmeu'l-beyân fi tefsîri'l-Kur'ân
- Tabatabaî - el-Mizân fi tefsîri'l-Kur'ân
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Muhammed b. Yusuf Ettafeyyiş - Himyânü'z-zâd ilâ dari'l-me'åd
Kummî, Tûsî, Tabresî ve Tabatabaî Şiî tefsirin tanınmış isimleridir. Muhammed b. Yusuf Ettafeyyiş ise İbâzî mezhebine mensuptur ve eseri İbâzî tefsir geleneğinin temel kaynaklarındandır.
2. Özel bir isim (alem) olduğunu ve hiçbir fiil ya da kökten türetilmediğini ileri süren âlim kimdir? “Kur’ân” kelimesi için bu görüşü benimseyen isim aşağıdakilerden hangisidir?
- Eş'ari
- Ebû Ubeyde
- Lihyâni
- İmam Şafii
- Zeccác
Cevabı gör
Doğru cevap: D) İmam Şafii
Kur’ân kelimesinin kökeni konusunda âlimler ayrışmıştır. İmam Şâfiî, kelimenin hemzesiz olduğunu ve “kara’e” (okumak) fiilinden türemediğini söyler. Ona göre Tevrat ve İncil gibi Allah kelamının özel adıdır. Zeccâc kelimeyi “karine”den, Lihyânî ise “kara’e”den türetir.
3. Tefsir ilmi açısından bakıldığında, “Kur’ân-ı Kerim Arapça indirilmiştir” bilgisinin asıl önemi aşağıdakilerden hangisinde yatar?
- Kur'ân'ı güzel okuyabilmek için Arapçanın ses özelliklerine hâkim olmak lazımdır.
- Kur'ân'ı anlayabilmek için Arapça bilmek şarttır.
- Kur'ân'ı yazıya geçirip çoğaltmak için Arap harflerinin yazım kurallarını öğrenmek gerekir.
- Kur'ân'ı anlayabilmek için bugünkü Arapların gelenek ve göreneklerini tanımak gerekir.
- Arapça mukaddes bir dil olduğundan onu öğrenmek kıymetlidir.
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Kur'ân'ı anlayabilmek için Arapça bilmek şarttır.
Tefsirin amacı Kur’ân’ı doğru anlamak ve yorumlamaktır. Kur’ân Arapça olduğundan nahiv, sarf, belagat ve kelimelerin kök anlamları bilinmeden sağlıklı tefsir yapılamaz. Dilin kutsallığı ya da sesleri tefsirin değil, kıraat ve tecvidin alanına girer.
4. Bazı kimseler, akıl ve içtihada dayanan tefsirin (dirayet) câiz olmadığını söyler. Bu kişilerin sığındığı gerekçeler arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?
- Bilgisi olmadan Kur'ân-ı Kerim hakkında konuşanları kınayan hadisler
- Çok sayıda sahabenin Kur'ân-ı Kerim hakkında yorum yapmaktan çekinmesi
- Bazı tabiîlerin Kur'ân-ı Kerim hakkında konuşmaktan sakınması
- Ayetlerin açıklanmasında sünnetten yararlanılması
- Ayetlerin tahmine dayalı biçimde yorumlanmış olması
Cevabı gör
Doğru cevap: D) Ayetlerin açıklanmasında sünnetten yararlanılması
Dirayet tefsiri akıl, dil ve içtihada dayanır. Karşı çıkanlar, kendi görüşüyle Kur’ân hakkında konuşanı uyaran hadisi ve selefin zanla yorum yapma endişesini (A, B, C, E) delil gösterir. Ayetleri sünnetle açıklamak ise rivayet tefsirinin temelidir; dirayete karşı çıkanlar bunu reddetmez, tam tersine savunurlar.
5. Kur'ân-ı Kerim'in parça parça indirilmesinin çeşitli hikmetleri vardır. Bir kısmı Kur'ân'ın kendisiyle, bir kısmı ise Hz. Peygamber ve ilk Müslüman toplumla ilgilidir. Nâsih ve mensuhun bulunması, vahyin soru ve ihtiyaçlar üzerine gelmesi, tek bir âyetiyle bile müşriklere meydan okunabilmesi (tehaddî) ve kolay ezberlenmesi bu hikmetlerdendir. Bu paragrafa göre Kur'ân'ın inişiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- Kur'ân-ı Kerim, Mekke ve Medine'de farklı zamanlarda toplumun ihtiyaçlarına ve yaşanan olaylara göre parça parça inmiştir.
- Kur'ân-ı Kerim'de nâsih ve mensuh âyetler yoktur.
- Kur'ân-ı Kerim Kadir gecesinde bütünüyle dünya semasına indirilmiştir.
- Kur'ân-ı Kerim Arapça olarak indirilmiştir.
- Kur'ân-ı Kerim sûreler hâlinde inmiştir.
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Kur'ân-ı Kerim, Mekke ve Medine'de farklı zamanlarda toplumun ihtiyaçlarına ve yaşanan olaylara göre parça parça inmiştir.
Paragraf, vahyin kademeli inmesinin hikmetlerini sıralar: ezberin kolaylığı, ihtiyaçlara cevap verilmesi ve nesih. Bu bilgiler Kur'ân'ın tek seferde değil, yaklaşık yirmi üç yıl boyunca Mekke ve Medine'de olaylara ve ihtiyaçlara göre indiğini gösterir.
6. Bir tefsir dersinde “nüzul ortamı” kavramı açıklanıyor. Bu kavramı doğru tanımlayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- Bir ayetin Mekke'de mi Medine'de mi geldiğini belirtir.
- Bir ayet veya surenin hangi olay sebebiyle indirildiğini belirtir.
- Ayetlerin harp zamanında mı sulh zamanında mı geldiğini belirtir.
- Kur'ân-ı Kerim'in indiği toplumun dinî, sosyal, siyasî ve kültürel şartlarını belirtir.
- Bir ayet veya surenin gece mi gündüz mü indiğini belirtir.
Cevabı gör
Doğru cevap: D) Kur'ân-ı Kerim'in indiği toplumun dinî, sosyal, siyasî ve kültürel şartlarını belirtir.
Nüzul ortamı yalnızca belli bir ayetin iniş sebebini (esbab-ı nüzul) ya da mekânı (Mekke/Medine) anlatmaz. Kur’ân’ın muhatabı olan 7. yüzyıl Hicaz toplumunun inançlarını, ticaretini, aile ilişkilerini, ahlakını ve siyasi çekişmelerini kapsayan geniş bir sosyo-kültürel iklimi ifade eder. Ayetleri doğru yorumlamak için bu genel ortamı bilmek gerekir.
7. Resûl-i Ekrem'e inen vahiylerin yazı malzemelerine geçirilip bir araya getirilmesiyle oluşan kitap hâline ne ad verilir?
- Sifir
- Suhuf
- Mushaf
- Levha
- Kitap
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Mushaf
İki kapak arasında toplanmış, kitap biçimi verilmiş Kur'ân nüshalarına mushaf denir. Dağınık yazı malzemelerindeki vahiyler Hz. Ebû Bekir döneminde Zeyd b. Sâbit başkanlığındaki heyetçe bir araya getirilmiştir.
8. Kur'ân-ı Kerim'in kelime ve cümle tercihlerinde izlediği yönteme ne ad verilir?
- Müşkilü'l-Kur'ân
- Aksamu'l-Kur'ân
- Üslubu'l-Kur'ân
- Hitâbu'l-Kur'ân
- Garibu'l-Kur'ân
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Üslubu'l-Kur'ân
Kur'ân'ın kendine özgü edebî yapısı, cümle kuruluşu, yeminleri, mesellerı, kıssa anlatımı ve kelime seçimi Üslubu'l-Kur'ân başlığında incelenir. Müşkilü'l-Kur'ân çelişkili görünen âyetleri, Aksamu'l-Kur'ân yeminleri, Garibu'l-Kur'ân ise anlaşılması güç kelimeleri konu alır.
9. Verilen eserlerden hangisi rivayet tefsirleri arasında yer almaz?
- Me âlimu't-Tenzîl
- Tefsiru'l-Kur'ani'l-Azim
- Ed-Dürru'l-Mensür
- El-Keşf ve'l-Beyân
- Envâru't-Tenzil
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Envâru't-Tenzil
Beğavî'nin Meâlim'i, İbn Kesîr'in Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm'i, Suyûtî'nin ed-Dürrü'l-Mensûr'u ve Sa'lebî'nin el-Keşf ve'l-Beyân'ı rivayet (nakil) tefsiridir. Beyzâvî'nin Envâru't-Tenzîl'i ise Zemahşerî'nin Keşşâf'ına dayanan, kelâmî ve dilbilimsel tahlillerin ağır bastığı bir dirayet tefsiridir.
10. Tenâsübü'l-Kur'ân alanında yazılmış olan "Tenâsuku'd-dürer fi tenâsubi's-suver" hangi müellifin eseridir?
- Bikãî
- Taberi
- Suyûti
- Begavi
- Razi
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Suyûti
Bu eser Celâleddin es-Suyûtî'ye aittir. Surelerin sıralanışındaki uyumu ve bir surenin sonu ile ondan sonraki surenin başı arasındaki anlam bağını ele alan, bu alanın tanınmış müstakil kitaplarındandır.
Bu dersi alan bölümler
Nasıl çalışmalı?
Önce "Vize (hepsi)" ya da "Final (hepsi)" ile geçmiş yılların sorularını çözün; aynı konular sınavlarda sık tekrarlanır. Yanlış yaptığınız sorular "Yanlışlar" bölümünde birikir, sınavdan önce onları yeniden çözün. Yolda ya da ev işi yaparken "Sesli Dinle" ile soruları ve cevaplarını dinleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
AUZEF Tefsir Tarihi ve Usulü çıkmış sorular nerede?
Mobil Defter'de AUZEF Tefsir Tarihi ve Usulü dersinin vize, final ve bütünleme hazırlığı için 65 sorusu var (2025 Vize, 2025 Final, 2024 Vize, 2024 Final). Soruları cevaplarıyla test olarak çözebilir, yanlışlarını ayrıca tekrar edebilir ve sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Tefsir Tarihi ve Usulü vize soruları ve final soruları ayrı çözülebilir mi?
Evet. Uygulamada "Vize (hepsi)" ve "Final (hepsi)" düğmeleriyle yalnız o sınavın sorularını, yıl düğmeleriyle de tek bir yılın sınavını çözebilirsin.
AUZEF Tefsir Tarihi ve Usulü çıkmış sorular PDF olarak indirilebilir mi?
Ayrı bir PDF dosyası yerine uygulamadaki "Kağıda yazdır" düğmesi dersin bütün sorularını ve cevap anahtarını yazdırılabilir sayfa olarak hazırlar; telefonda ya da bilgisayarda "PDF olarak kaydet" seçeneğiyle PDF yapabilirsin.
AUZEF Tefsir Tarihi ve Usulü ders notları ve konu özeti var mı?
Evet. Bu sayfada dersin konu özeti var; uygulamadaki "Konu özeti" düğmesiyle özetin tamamını okuyabilir ya da sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Tefsir Tarihi ve Usulü soruları ücretli mi?
Hayır, ücretsiz. Ad, cep telefonu ve bölümünle bir dakikada üye olup bütün sorulara, yanlışlar listesine ve sesli dinlemeye erişebilirsin.
1. sınıf Bahar diğer dersler
- Adalet Psikolojisi çıkmış sorular
- Algoritmalar ve Programlamaya Giriş çıkmış sorular
- Anadolu Demir Çağı Devletleri Tarihi çıkmış sorular
- Anne-Çocuk Beslenmesi çıkmış sorular
- Arapça Iı çıkmış sorular
- Atatürk İlkeler Ve İnkılap T -2 çıkmış sorular
- Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Iı çıkmış sorular
- Bakım Elemanı Yetiştirme ve Geliştirme çıkmış sorular
- Bilgi Felsefesi çıkmış sorular
- Borçlar Hukuk çıkmış sorular
- Borçlar Hukuku çıkmış sorular
- Bölgesel Coğrafyaya Giriş çıkmış sorular
- C# Programlama çıkmış sorular
- Çevre Sağlığı çıkmış sorular