AUZEF Tıbbi Terminoloji Çıkmış Sorular

Tıbbi Terminoloji dersi; Latince ve Grekçe kökenli tıp terimlerinin okunuşunu, yapısını (önek, kök, sonek), Latincenin tarihsel rolünü ve kalp-dolaşım ile hormon sistemine ait temel adları ele alır.

Latincenin kökeni ve önemi

• Latince, İtalya'nın ortasında Roma'yı kapsayan Latium bölgesinde doğmuş ve adını buradan almıştır.
• Roma döneminde halkın kullandığı dil Klasik Latince olarak geçer.
• Tıp, eczacılık, botanik ve zoolojinin terminolojisi büyük ölçüde Latinceye dayanır.
• Latince, İngilizce, Fransızca, İtalyanca gibi Batı dillerinin kökenidir; Çince gibi Asya dillerini aynı ölçüde etkilememiştir.
• Arkeolojide Latince bilgisi, klasik dönem yazıt ve eserlerinin tanımlanıp değerlendirilmesini kolaylaştırır.
• Doğu dillerini (Arapça, Farsça, Çince) öğrenmeyi doğrudan kolaylaştırdığı söylenemez.

Okunuş kuralları

• C harfi e, i, ae, oe, y önünde s, a, o, u önünde k okunur; Cavitas bu yüzden Kavitas'tır.
• Q daima u ile birlikte bulunur ve Ku okunur (Aqua – Akva).
• ph ikilisi f sesi verir; Nephros Nefroz diye okunur.
• Latin harfleri Türkiye'de 1928 Harf Devrimi ile kabul edilmiştir.

Terimlerin yapısı

• Terimler önek, kök ve sonekten oluşur; Hyperactive'de hyper önek, active köktür.
• Kökler birleşirken araya bağlayıcı ünlü girer; Cardi-o-gram'da bu ünlü o'dur.
• Sinüzit, Sinus (boşluk) köküne iltihap bildiren -itis eklenerek oluşur.
• Uremia'da Ur- köktür, -emia kanla ilişkili durumu bildiren sonektir.
• Na- öneki anlamı olumsuza çevirir (Müsait – Namüsait).
• Bi- öneki iki demektir; Bikuspid iki uçlu anlamına gelir.

Küçültme, sayı ve sözcük anlamları

• Küçültme ekleri -ulus, -olus, -culus, -illus, -ellum biçimindedir.
• Cerebellum beyincik, Nodulus düğümcük, Canaliculus kanalcık demektir.
• Canalis küçültme eki almamış, normal boyutlu kanaldır.
• Latince sayılarda Unus bir, Duo iki, Tres üç, Quattuor dört, Quinque beş demektir.
• Triceps üç başlı kas anlamındadır; Area sözcüğü alan demektir.

Kısaltmalar ve reçete dili

• Kanser (Carcinoma) Ca kısaltmasıyla gösterilir; örnek: Akciğer Ca.
• Reçetedeki Rp veya Recipe, alınız ya da kabul ediniz anlamındadır.
• Element simgeleri çoğunlukla Latince adlardan gelir: Pb – Plumbum, Cu – Cuprum.
• Gümüşün simgesi Ag'dir; Gü geçerli bir simge değildir.

Kalp ve damar adları

• Thorax göğüs boşluğu, Brachium koldur.
• Sağ ventrikülden çıkan damar Truncus pulmonalis'tir.
• Akciğerden oksijenli kanı kalbe getiren damar Vena pulmonalis'tir.
• Sinoatrial düğüm kalbin içinde yer alır.
• Varis, bacak toplardamar kapakçıklarının bozulmasıyla damarların genişleyip uzaması ve kıvrımlı görünmesidir.

Hormonlar ve endokrin sistem

• Hormonların büyüme ve gelişmede görevi vardır; bunu yadsıyan ifade yanlıştır.
• Bademcik bezi endokrin bez sayılmaz.
• Prolaktin meme dokusunu harekete geçirip süt yapımını sağlar.
• Oksitosin süt bezleri çevresindeki kasları kasarak sütün kanallara boşalmasını sağlar.

Sinus

Boşluk anlamına gelen kök; sinüzitin anatomik kökü.

-itis

İltihap bildiren sonek.

-emia

Kanla ilişkili durumu belirten sonek (Anemia, Leukemia).

Bağlayıcı ünlü

Kökler birleşirken araya giren ünlü; çoğunlukla o.

Recipe

Reçete başında alınız, kabul ediniz anlamında emir biçimi.

Bikuspid

Bi- (iki) ve cuspid (uç) birleşimiyle iki uçlu.

Truncus pulmonalis

Sağ ventrikülden çıkan damar.

Vena pulmonalis

Oksijenli kanı akciğerden kalbe taşıyan damar.

Prolaktin

Süt yapımını sağlayan hormon.

Oksitosin

Sütün kanallara boşalmasını sağlayan hormon.

Varis

Kapakçık bozukluğuyla toplardamarların genişleyip kıvrımlanması.

• Prolaktin süt yapımını, oksitosin sütün boşalmasını sağlar; ikisi karıştırılmamalı.
• C harfi önündeki harfe göre s veya k okunur; a, o, u önünde k olduğunu hatırlamak gerekir.
• Truncus pulmonalis kalpten çıkar, Vena pulmonalis kalbe girer; yön farkına dikkat edilmeli.
• Olumsuz sorularda (yer almaz, sayılamaz, değildir) doğru şık, kurala uymayan seçenektir; Canalis ve Çince gibi örnekler bu türdendir.
• Önek, kök ve sonek ayrımı yapılırken Hyper- ve Na- gibi başa gelen parçaların önek olduğu akılda tutulmalı.