AUZEF Tipografi I Çıkmış Sorular
İstanbul Üniversitesi AUZEF Tipografi I dersinin vize, final ve bütünleme sınavlarına hazırlanmak için 113 soruluk havuz: çıkmış sınav sorularını cevaplarıyla çöz, yanlış yaptıklarını tekrar et, yolda sesli dinle.
Tipografi I konu özeti
Tipografi I dersi, yazının doğuşundan Gutenberg'in hareketli harflerine, klasik basımcılık çağından masaüstü yayıncılığa ve 20. yüzyıl tasarım akımlarına uzanan tarihsel gelişimi anlatır. Tipografi, basılı sözcükle iletişimi tasarlama sanatı ve zanaatı olarak ele alınır.
Yazının doğuşu ve eski uygarlıklar
- İlk yazılar resim niteliğindeydi; bunlara piktogram denir. Yazı, tarım toplumunun bilgi kaydetme ihtiyacından doğmuştur.
- Sümerlerin çivi yazısı ıslak çamur tabletlere stilus ile işlenmiştir; Mısır'da saray ve mezarlarda hiyeroglif kullanılmıştır.
- Hitit başkenti Hattuşa bugün Boğazköy adıyla anılır; Kadeş Savaşı sonrası Ramesses ile Hattuşili barış yapmıştır.
- Etrüksler Yunan alfabesinden uyarladıkları abeceyle Latin alfabesinin gelişimine kaynaklık etmiştir.
- Parşömenin Pergamum krallığı döneminde icat edildiği kabul edilir; kitabın ilk biçimi codex'tir.
- Göktürkler Türk adını taşıyan ilk devlettir; Orhun Yazıtları en eski yazılı belgelerdir.
Latin yazı türleri ve Ortaçağ yazıları
- Roma Kapital, zafer anıtlarının yüzeylerine uygulanmak üzere geliştirilmiştir; rustikler bunun daraltılmış biçimidir.
- Anziyal, resmî yazıcıların geliştirdiği küçük kesimli yazıdır; Book of Kells'teki adasal harfler bunun örneğidir.
- Karolenj miniskülü, Şarlman döneminde gelişmiş olup günümüz küçük harflerinin kaynağıdır.
- Gotik dönem 12.-15. yüzyıllara denk gelir; Textur en yaygın türdür, Gutenberg de harflerini buna göre kesmiştir.
- Hümanistler Gotik yazıyı barbar ve kaba sayarak küçümsemiştir.
- Sütterlin, gotik italikten türetilmiş, Almanya'da okullarda öğretilen el yazısıdır.
İslam ve Çin yazı geleneği
- Kufi, Hz. Ali döneminde Kur'an yazımında kullanılan köşeli ve geometrik yazıdır.
- İbn Mukle'nin geliştirdiği altı yazı türü aklam-ı sitte adıyla bilinir.
- Paleografi, eski yazı türlerini araştıran bilim dalıdır.
- Metal hurufat yazısı Çin yazı biçemlerinden değildir.
Gutenberg ve erken basımcılık
- Gutenberg'in hareketli hurufat sistemi yüksek baskı yöntemidir; gravür baskı ondan önceki yöntemlerden değildir.
- İlk önemli eseri 42 Line Bible'dır; ikinci kitap Türk Takvimi'dir.
- Klasik Basımcılık Çağı yaklaşık 1450'lerden 1950'lere, yani 500 yıl sürmüştür.
- Venedik'te matbaayı ilk Johannes da Spira başlatmıştır; Jenson De Evangelica Praeparatione'yi basmıştır.
- Aldus Manutius 1494'te Aldine Press'i kurmuş, roman ve italik harfleri Francesco Griffo kesmiştir.
- İstanbul'un fethi, Batı'nın antik birikime yeniden ulaşmasını sağlamıştır.
Avrupa'da basımcılık: İngiltere, Fransa, 16-19. yüzyıl
- William Caxton ilk İngilizce kitabı 1475'te Bruges'da basmıştır.
- Pigouchet, 1498'de Livre d'Heures'i basmıştır; Geofroy Tory aksan işaretlerini dizgeye uyarlamıştır.
- Erhard Ratdolt Öklid'in Geometrinin Unsurları'nı, Oporinus De Humani Corporis Fabrica'yı basmıştır.
- Dürer ağaç oyma gravürü geliştirmiştir.
- Bodoni ve Didot karakterleri kalınlaştırılarak Fat Face hurufatı doğmuştur.
- 19. yüzyıl Viktorya Çağı'dır; Darius Wells 1827'de ağaç harfleri duyurmuştur.
Modern tipografi ve İsviçre Okulu
- Jan Tschichold, Yeni Tipografi akımının kuramcısıdır; Die Neue Typographie 1928'de yazılmıştır.
- Tschichold'a göre sayfa düzenini başat-bağıllık ilkesi belirler.
- Paul Renner geometrik biçimli Futura'yı tasarlamıştır.
- Emil Ruder Uluslararası Biçem temsilcisidir; İsviçre Okulu sadelik, grid ve tırnaksız yazıyı öne çıkarır.
- Univers, Deberny & Peignot tarafından 1957'de çıkarılmıştır.
- Goudy, Amerika'da Arts & Crafts hareketinin harf tasarımcısıdır.
Savaş sonrası Amerika ve dijital çağ
- İkinci Dünya Savaşı sonrası kültür merkezi New York olmuştur; Herbert Lubalin öne çıkan tasarımcıdır.
- 1960'larda Yaratıcı Devrim: Lois, Lubalin, Wolf ve Storch görsel metafora yönelmiştir.
- Letraset 1961'de kuru aktarımlı hazır yazıyı çıkarmıştır.
- Memphis tarzının öncüsü Ettore Sottsass, Vernacular tasarımın temsilcileri Duffy ve Anderson'dır.
- April Greiman Tekno Sürrealizm'e, Neville Brody The Face dergisiyle İngiliz Postmodern tasarımına öncülük etmiştir.
- Masaüstü yayıncılık 1980'lerde Macintosh, LaserWriter ve PageMaker ile başlamıştır.
Önemli kavramlar
- Hurufat
- Harf sözcüğünün çoğulu; basımda kullanılan harflerin bütünü.
- Piktogram
- Nesne ve olayları resim benzeri simgelerle anlatan ilk yazı biçimi.
- Paleografi
- Eski yazı türlerini ve biçimlerini inceleyen bilim dalı.
- Codex
- Kitabın ortaya çıkan ilk şekli.
- Karolenj
- Şarlman döneminde gelişen, günümüz küçük harflerinin kaynağı olan yuvarlak yazı.
- Textur
- Gotik Çağ'da en yaygın gotik yazı türü; Gutenberg'in harfleri bu biçimdedir.
- Eski biçem (Old Style)
- Venedikli basımcıların geliştirdiği dik hurufatın adı.
- Fat Face
- Bodoni ve Didot'nun kalınlaştırılmasıyla 19. yüzyıl başında doğan yazı sınıfı.
- Aklam-ı sitte
- İbn Mukle'nin geliştirdiği altı temel hat yazısı.
- Başat-bağıllık
- Tschichold'a göre tipografik sayfa düzenini belirleyen ilke.
- Masaüstü yayıncılık
- 1980'lerde bilgisayarlarla başlayan, Gutenberg teknolojisinin yerini alan yayın süreci.
- Kuru aktarım
- Hazır harflerin tabakadan sürtülerek aktarıldığı teknik; Letraset öncüsüdür.
Sınav ipuçları
- Pigouchet ile Pigouche karıştırılmasın; Livre d'Heures'in basımcısı Pigouchet'tir ve 15. yüzyıl sonu - 16. yüzyıl başı ile anılır.
- Emil Ruder İsviçre Okulu'na aittir; Yeni Dalga, Retro ve kurumsal kimlik öncüleri arasında sayılmaz.
- Karolenj Gotik'ten önce gelir; Gotik süs harfleri arasında yer almaz. Visigotic ise gotik değildir.
- Linotype dizgi makinesi firmasıdır, hazır yazı üreticisi değildir; Letraset, Mecanorma, Chartpak ve Decadry hazır yazı üretmiştir.
- Fotoğraf Endüstri Devrimi'nin sonucudur, başlatıcısı değildir; Resimlemeci ve basımcılık meslek ayrımlarına da dikkat edilmelidir.
Hangi sınavların soruları var?
Tipografi I örnek sorular
Aşağıdaki sorular dersin konularından derlenmiştir; cevabı görmek için "Cevabı gör"e dokunun. Tüm soruları uygulamada çözebilirsiniz.
1. Warren Chappell, A Short History of the Printed Word adlı eserinde, 500 yıl süren klasik basımcılık döneminin tipografisini hangi yönüyle öne çıkarır?
- Teorik ve kavramsal
- Doku ve düzenleme
- Renk ve baskı
- Yaratım ve üretim
- Teknik ve zanaat
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Teknik ve zanaat
Chappell'e göre klasik tipografide öne çıkan yön, teknik beceri ve zanaattır.
2. Kurduğu siyasi birliğe Türk adını ilk defa veren ve Türkçenin bilinen en eski yazılı belgelerini diktirdiği yazıtlarla (M.S. 552-744) bırakan, bu yönüyle Türk kültür ve edebiyat tarihinde büyük önem taşıyan kağanlık hangisidir?
- Selçuklu
- Hun
- Osmanlı
- Avar
- Göktürk
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Göktürk
Göktürk Kağanlığı Türk adını taşıyan ilk devlettir ve Orhun Yazıtları'nı bırakmıştır.
3. Tipografik basımcılığın kendi bünyesindeki temel uzmanlık alanları ya da alt meslekleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
- Basımcı (Printer)
- Kesimci (Puncher)
- Resimlemeci (Illuminator)
- Yazıcı (Scriber)
- Dizgici (Typist)
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Resimlemeci (Illuminator)
Basımcı, kesimci, yazıcı ve dizgici basım sürecinin doğrudan parçalarıdır. Resimlemeci ise el yazmalarını ve kitapları resim ve minyatürle süsleyen, tipografik basımcılığın dışında kalan bir meslektir.
4. Aldus Manutius'un bastığı kitaplarda yer alan dik (roman) ve eğik (italik) hurufatın muştalarını kesen usta kimdir?
- Albrecht Dürer
- Philippe Pigouchet
- Francesco Griffo
- Erhard Ratdolt
- Anton Koberger
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Francesco Griffo
Aldus Manutius için roman ve italik karakterleri hazırlayan usta Francesco Griffo'dur.
5. 18. yüzyıl sonlarında geliştirilen 'Bodoni' ve 'Didot' karakterleri, 19. yüzyıl başında daha da kalın hâle getirilerek yeni bir yazı sınıfına dönüşmüştür. Söz konusu sınıf hangisidir?
- Venedik eski biçemi hurufatlar
- Geçiş dönemi hurufatları
- Fatface modern hurufatlar
- Çağdaş hurufatlar
- Kare sonlanmış hurufatlar
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Fatface modern hurufatlar
Bodoni ve Didot karakterlerinin kalınlaştırılmasıyla Fatface modern hurufat sınıfı ortaya çıkmıştır.
6. Günümüz Latin alfabesinin ikili dizgesindeki küçük harflere kaynaklık eden yazı türü hangisidir?
- Adasal Miniskül
- Kare Kapital
- Karolenj
- Anziyal
- Gotik
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Karolenj
Karolenj miniskülü, düzenli yapısıyla Latin alfabesindeki küçük harflerin temelini oluşturur.
7. Venedikli basımcıların geliştirdiği dik hurufatlara hangi ad verilir?
- Eşit en
- Modern
- Yeni biçem
- Geçiş dönemi
- Eski biçem
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Eski biçem
Venedikli basımcıların dik hurufatları 'Eski biçem' (Old Style) diye adlandırılır.
8. İtalya'da Aldine Press'in geliştirdiği Aldine sayfa düzeni anlayışını 16. yüzyılda Fransa'daki sayfa tasarımına taşıyan basımcı aşağıdakilerden hangisidir?
- Anton Koberger
- Philippe Pigouche
- Albrecht Dürer
- Erhard Ratdolt
- Francesco Griffo
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Philippe Pigouche
Aldine tarzını 16. yüzyıl Fransa'sında sayfa tasarımına uyarlayan basımcı Philippe Pigouche'dur.
9. Ağaç oyma gravür tekniğini basımcılıkta en üst düzeye taşıyan Albrecht Dürer'in çalıştığı Anton Koberger'in basımevinden çıkan en tanınmış eser hangisidir?
- De Bello Italico
- Cantenbury Tales
- Historia Naturalis
- The Apocalypse
- De Praeparatione Evangelica
Cevabı gör
Doğru cevap: D) The Apocalypse
Dürer'in Koberger ile çalıştığı dönemde ortaya çıkan 'The Apocalypse', ağaç oyma gravürün zirveye ulaştığı eserdir.
10. Antik Çağ'da Anadolu topraklarında yaşayan uygarlıklar arasında yer almayan, aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?
- Urartu
- Miken
- Lidya
- Hitit
- Frig
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Miken
Miken uygarlığı Anadolu'da değil, Yunanistan'da gelişmiştir.
Bu dersi alan bölümler
Nasıl çalışmalı?
Önce "Vize (hepsi)" ya da "Final (hepsi)" ile geçmiş yılların sorularını çözün; aynı konular sınavlarda sık tekrarlanır. Yanlış yaptığınız sorular "Yanlışlar" bölümünde birikir, sınavdan önce onları yeniden çözün. Yolda ya da ev işi yaparken "Sesli Dinle" ile soruları ve cevaplarını dinleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
AUZEF Tipografi I çıkmış sorular nerede?
Mobil Defter'de AUZEF Tipografi I dersinin vize, final ve bütünleme hazırlığı için 113 sorusu var (2024-25 Vize, 2024-25 Final, 2024-25 Büt, 2023-24 Vize). Soruları cevaplarıyla test olarak çözebilir, yanlışlarını ayrıca tekrar edebilir ve sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Tipografi I vize soruları ve final soruları ayrı çözülebilir mi?
Evet. Uygulamada "Vize (hepsi)" ve "Final (hepsi)" düğmeleriyle yalnız o sınavın sorularını, yıl düğmeleriyle de tek bir yılın sınavını çözebilirsin.
AUZEF Tipografi I çıkmış sorular PDF olarak indirilebilir mi?
Ayrı bir PDF dosyası yerine uygulamadaki "Kağıda yazdır" düğmesi dersin bütün sorularını ve cevap anahtarını yazdırılabilir sayfa olarak hazırlar; telefonda ya da bilgisayarda "PDF olarak kaydet" seçeneğiyle PDF yapabilirsin.
AUZEF Tipografi I ders notları ve konu özeti var mı?
Evet. Bu sayfada dersin konu özeti var; uygulamadaki "Konu özeti" düğmesiyle özetin tamamını okuyabilir ya da sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Tipografi I soruları ücretli mi?
Hayır, ücretsiz. Ad, cep telefonu ve bölümünle bir dakikada üye olup bütün sorulara, yanlışlar listesine ve sesli dinlemeye erişebilirsin.
1. sınıf Güz diğer dersler
- Açık Kaynak İşletim Sistemleri çıkmış sorular
- Algoritma ve Programlamaya Giriş çıkmış sorular
- Anadolu Uygarlıklar Tarihi çıkmış sorular
- Anadolu ve Mezopotamya Tarihi çıkmış sorular
- Anatomi çıkmış sorular
- Arapça I çıkmış sorular
- Arkeolojiye Giriş çıkmış sorular
- Atatürk İlkeler Ve İnkılap T -1 çıkmış sorular
- Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I çıkmış sorular
- Bankacılığa Giriş çıkmış sorular
- Beşeri Coğrafyaya Giriş çıkmış sorular
- Bilgisayar Destekli Tasarım çıkmış sorular
- Bilgisayar Uygulamaları çıkmış sorular
- Bilgisayar ve İnternet çıkmış sorular