AUZEF Uluslararası Güvenlik Teorileri Çıkmış Sorular

Ders, uluslararası güvenliği açıklayan teorileri karşılaştırır. Realizm ve Liberalizm gibi ortodoks yaklaşımlarla; Galler, Kopenhag, Paris okulları, sosyal inşacılık ve tarihsel materyalizm gibi eleştirel yaklaşımları, Soğuk Savaş bağlamında ele alır.

Realizm

• Realist ontolojinin merkezinde güç kavramı yer alır; devletler anarşik sistemde hayatta kalmak için güç arar.
• Üstte yaptırım gücü bulunmayan anarşik sistem, Hobbes'un doğal hal kavramına benzetilir.
• Klasik Realizm, İdealizmin başarısızlığı ve İkinci Dünya Savaşı sonrası, Soğuk Savaş başlarında baskın teori olmuştur.
• Klasik realistler arasında Carr, Morgenthau, Kennan ve Herz sayılır; Joseph Nye bu gruba girmez.

Liberalizm ve Kant

• Liberalizm de devleti aktör sayar; ancak iletişimi ve iş birliğini artıran temel aktör olarak uluslararası örgütleri öne çıkarır.
• BM, AB ve NATO gibi örgütler çatışmayı azaltan yapılar olarak görülür.
• Örgütler yoluyla kalıcı barış fikri, Kant'ın sürekli barış düşüncesine dayanır.
• Joseph Nye, realizme karşı duran neoliberal ve kurumsalcı çizgiyle anılır.

Soğuk Savaş ve Detant

• Soğuk Savaş genellikle üç döneme ayrılır: İlk Soğuk Savaş, Detant ve İkinci Soğuk Savaş.
• İlk dönem 1947-1962, Detant 1962-1979 arasıdır.
• İkinci Soğuk Savaş 1979'da başlar ve 1990 dolaylarında sona erer; gerginlik yeniden artmıştır.
• SALT I, nükleer yarışı yavaşlatmak için 1972'de Moskova'da imzalanmış, Detant'ın önemli adımıdır.
• Soğuk Savaş sonrasında ABD önderliğinde yeni bir imparatorluk oluştuğunu Hardt ve Negri savunur.

Felsefi temeller: ontoloji ve epistemoloji

• Epistemoloji bilginin doğasını, kaynağını ve sınırlarını inceler; ontoloji ise varlığı inceler.
• Ortodoks teoriler, gözlenebilir ve ölçülebilir bir alan varsayan pozitivist epistemolojiden etkilenmiştir.
• Geleneksel teoriler devleti rasyonel aktör sayar; Saddam'ın Kuveyt işgali bu varsayımı tartışmaya açmıştır.
• Tarihsel materyalizm ile eleştirel teori, devlet merkezli yaklaşımı eleştirerek epistemolojiyi dönüştürmüştür.

Eleştirel yaklaşımlar: Marx, Galler ve sosyal inşacılık

• Tarihsel materyalizmin epistemolojik temeli Marx'ın sınıf mücadelesi ve kapitalizm çözümlemesidir.
• Galler Okulu güvenliği devletin korunmasıyla sınırlamaz; baskı, yoksulluk ve savaştan özgürleşmeyi esas alır.
• Sosyal inşacılık, Weber'in anlama (verstehen) yaklaşımından etkilenmiştir ve liderlerin söylemlerine yönelir.
• Sosyal inşacılara göre uluslararası sistem toplumsal olarak kurulmuştur; bu görüş Realizmin değişmez sistem anlayışını eleştirir.

Kopenhag ve Paris okulları

• Kopenhag Okulu güvenliği sektörlere ayırır; çevresel güvenlik bunlardan biridir ve iklim krizi, kuraklık gibi tehditleri kapsar.
• Didier Bigo, Kopenhag Okulu'nu eleştirerek Paris Okulu'nu kurmuştur.
• Paris Okulu antropoloji ve sosyolojiden yararlanır; polis ve istihbarat pratiklerini inceler.
• Paris Okulu sınır kontrolü, biyopolitika ve göçün tehdit olarak kurgulanmasına odaklanır.

Normlar ve yeni güvenlik gündemi

• Oluşturucu normlar aktörün kimliğini ve yapısını belirler; Misak-ı Millî buna örnektir.
• Düzenleyici normlar devlet davranışını sınırlar veya yönlendirir; silahsızlanma ve yaptırımlar örnektir.
• Kapsayıcı milliyetçilik uluslararası norm değil, devletin iç kimlik politikasıyla ilgili ideolojik yaklaşımdır.
• Antroposen çağ, insan faaliyetlerinin gezegende belirleyici olduğu dönemdir.
• Yeni insanlık anlayışı iş birliği, insani değerler ve yönetişimle ilgilidir; nükleer silah artırımıyla bağdaşmaz.

Güç

Realist ontolojinin merkezindeki kavram; devletlerin anarşik ortamda hayatta kalma aracıdır.

Anarşi

Uluslararası sistemde üstte bir otoritenin ve yaptırım gücünün bulunmaması durumudur.

Doğal hal

Hobbes'un herkesin herkese karşı savaştığı durumu; realist anarşi anlayışına benzetilir.

Detant

Soğuk Savaş'ta 1962-1979 arasındaki yumuşama dönemidir; SALT I bu dönemin adımıdır.

Epistemoloji

Bilginin nasıl elde edildiğini, kaynağını ve sınırlarını inceleyen felsefe dalıdır.

Pozitivizm

Toplumsal olguları doğa bilimleri gibi gözlenebilir ve ölçülebilir sayan bilgi anlayışıdır.

Özgürleşme

Galler Okulu'nda güvenliğin özü; bireylerin ve toplumların baskı ve eşitsizlikten kurtulmasıdır.

Oluşturucu norm

Aktörün kimliğini ve yapısını belirleyen norm türüdür.

Düzenleyici norm

Devletlerin davranışını sınırlayan veya yönlendiren norm türüdür.

Çevresel güvenlik

Kopenhag Okulu sektörlerinden biri; iklim krizi gibi doğaya bağlı tehditleri kapsar.

Antroposen çağ

İnsan faaliyetlerinin gezegen üzerinde belirleyici olduğu insan merkezli çağdır.

• Epistemoloji bilgiyle, ontoloji varlıkla ilgilidir; soruda hangisinin sorulduğuna dikkat edilmelidir.
• Düşünür eşleştirmeleri sık sorulur: Kant barış, Marx tarihsel materyalizm, Weber sosyal inşacılık, Bigo Paris Okulu, Hardt ve Negri yeni imparatorluk.
• Soğuk Savaş dönem yıllarını sırayla ezberlemek gerekir: 1947-1962, 1962-1979, 1979-1990.
• Okul ve odak eşleşmesi karıştırılmamalı: Galler özgürleşme, Kopenhag sektörler, Paris göç ve polis pratikleri.
• Olumsuz kökler (değildir, gösterilemez, yer almaz) çeldirici içerir; Nye, kapsayıcı milliyetçilik ve nükleer artış bu tür örneklerdir.