AUZEF Veritabanlarına Giriş Çıkmış Sorular

Ders, veritabanı kavramını, yararlarını ve risklerini, ilişkisel sistemleri (Access, MS SQL, Oracle, MySQL), tablo yapısını, anahtarları, veri türlerini ve SQL ile veri tanımlama, düzenleme ve sorgulama işlemlerini kapsar.

Veritabanı temelleri

• Veritabanı, verilerin belli bir düzene göre depolandığı ortamdır; veriler eklenebilir, güncellenebilir ve silinebilir.
• Veri tekrarını önlemek ve verilerin kullanıcılar arasında paylaşılmasını sağlamak temel yararlardır.
• En büyük risk, yedeği alınmamış veritabanının silinmesiyle tüm verilerin kaybolmasıdır.
• Veri güvenliği, verinin kasıtlı ya da hatalı kullanımla zarar görmesini engelleyen mekanizmaları ifade eder.
• Tablo, sorgu, form ve rapor veritabanı bileşenleridir; sunum ve slayt bu kapsamda değildir.

Veritabanı yönetim sistemleri

• Oracle, MySQL, MS SQL ve MS Access ilişkisel sistemlere örnektir; Word ve Excel bu gruba girmez.
• MS SQL ve MS Access Microsoft ürünüdür; Oracle ile MySQL Microsoft'a ait değildir.
• MS Access küçük ölçekli işler için uygundur ve aynı anda en çok 255 kullanıcıya erişim verir.
• MySQL açık kaynak kodludur ve platformdan bağımsızdır; Oracle de yalnızca Windows'a bağlı değildir.
• Access veritabanı dosyaları .mdb uzantısını taşır.

Tablo yapısı ve anahtarlar

• Tablodaki her satır bir kayıt, her sütun bir alandır.
• Birincil anahtar her satırı benzersiz belirler ve bir tabloda yalnızca bir tane bulunur.
• Ad gibi tekrar edebilecek alanlar birincil anahtar olamaz; sicil numarası uygundur.
• Yabancı anahtar iki tabloyu bağlar ve her tabloda zorunlu değildir.
• Zorlayıcı (constraint), alana girilecek değerleri sınırlayan kurallardır.

Access veri türleri ve alan özellikleri

• OLE Nesnesi resim, ses ve grafik saklar; Köprü tıklanınca adrese götürür.
• Tarih/Saat gün ve saati, Evet/Hayır iki durumlu değerleri tutar.
• Bayt 0-255 arası tam sayıları, Ondalık kesirli sayıları saklar.
• Uzun Metin en çok 65535 karakter tutar.
• Giriş maskesi veri girişini kalıba bağlar; Biçim ise veri türü değil alan özelliğidir.

Access'te işlemler ve ilişkiler

• Yeni veritabanı: Dosya, Yeni, Boş Veritabanı; var olanı açmak: Dosya, Aç.
• Yeni tablo: Oluştur sekmesi, Tablo; Tablolar grubu Oluştur sekmesindedir.
• Form veri girişi, güncelleme ve görüntüleme içindir.
• Sorgu Sihirbazı basit, çapraz, yinelenenleri bulma ve eşleşmeyenleri bulma sorgularını hazırlar.
• İlişki türleri: bire bir, bire çok ve çoktan çoğa.

SQL deyimleri

• Select veri çeker, Insert Into kayıt ekler, Update değiştirir, Delete From koşullu kayıt siler, Drop nesneyi kaldırır.
• Create bir DDL komutudur; DML grubunda yer almaz.
• Where koşul koyar, Order By sıralar (asc artan, desc azalan), Group By gruplar.
• Select ... Into sonucu yeni tabloya yazar; Distinct tekrarları teke indirir.
• Alter table ile add alan ekler, drop column alan siler; Where'siz Update tüm kayıtları değiştirir.
• As takma ad verir, + metin birleştirir, Order By NewID() rastgele kayıt getirir; top 30 percent ilk yüzde 30'u alır.

SQL fonksiyonları

• SUM toplar, MIN en küçük değeri bulur.
• LCASE küçük harfe çevirir, LEN karakter uzunluğunu verir.
• RIGHT metnin sağından karakter alır, RTRIM sağdaki boşlukları atar.

MS SQL Server veri tipleri

• Bit doğru/yanlış, Datetime tarih-saat, Money para tutarı için kullanılır.
• Varchar değişken uzunlukludur, girilen kadar yer kaplar; Char sabit uzunluklu olup tanımlanan boyutu doldurur.
• Tinyint 0-255 aralığıyla notlar için uygundur; int büyük tam sayılar için seçilir.
• Float ondalıklı sayılar içindir ve Access'te Sayı/Çift karşılığına denk gelir.
• Harf ve rakam içeren değerler için Varchar, adres için nvarchar tercih edilir.

Veritabanı

Verilerin düzenli biçimde depolandığı ortamdır.

Kayıt

Tablodaki her bir satırdır.

Alan (sütun)

Satırlara ait farklı bilgilerin tutulduğu sütundur.

Birincil anahtar

Her kaydı tekil olarak tanımlayan, tabloda bir tane bulunan anahtardır.

Yabancı anahtar

Bir tablodaki alanı başka tablonun anahtarına bağlayarak ilişki kurar.

Constraint

Alana girilebilecek değerleri kısıtlayan zorlayıcı kuraldır.

Giriş maskesi

Veri girişinin belirli bir kalıba uymasını sağlayan alan özelliğidir.

DML

Veri düzenleme dilidir; Create ise tanımlama (DDL) komutudur.

Select Into

Sorgu sonucunu yeni bir tabloya aktaran ifadedir.

Distinct

Tekrar eden değerlerin yalnızca bir kez listelenmesini sağlar.

Varchar ve Char

Varchar değişken, Char sabit uzunluklu metin türüdür.

• Kayıt satırdır, alan sütundur; sütuna kayıt denmesi sık çıkan yanlış ifadedir.
• Sorgu çalıştırmak ve sorgu hazırlamak, veritabanı kurulmadan önceki adımlar değildir; sorgular tablolar oluştuktan sonra gelir.
• Delete From kayıtları, Drop nesneyi, Alter table drop column alanı siler; bunları karıştırma.
• Where yazılmayan Update tüm satırları değiştirir; sorularda Where'in olup olmadığına bak.
• Varchar girilen kadar, Char tanımlanan boyut kadar yer kaplar; hesap sorularında bunu ayır.