AUZEF Yargı Örgütü ve Tebligat Çıkmış Sorular

Ders, tebligatın kavramını, türlerini ve usullerini (Tebligat Kanunu ve elektronik tebligat), ardından yargı örgütü hukukunun temel konularını işler: mahkemelerin kuruluşu, görev ayrımı, yüksek mahkemeler ve bazı yargılama kurumları.

Tebligatın tanımı ve türleri

• Tebligat, evrakın veya çağrı kâğıdının muhataba ulaştırılmasını sağlar; muhatap, adına tebliğ çıkarılan kişidir.
• Aracı bulunmayan yol vasıtasız, PTT veya memur gibi aracı kullanılan yol vasıtalı tebligattır.
• Tebligat PTT veya memur eliyle yapılır; uygulama alanını ve geçerliliğini Tebligat Kanunu belirler.
• Tebligatın yapıldığı tebliğ tutanağıyla, yer ve şekli tebliğ mazbatasıyla kayıt altına alınır.
• Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile tebligat mevzuatı yakın bağlantı içindedir.

Adreste tebligat ve tebliğ imkansızlığı

• Muhatap adreste bulunur ve evrakı almaktan kaçınmazsa tebliğ tamamlanır.
• Muhatap geçici olarak yoksa görevli beklemek zorunda değildir; evrak yetkili kişiye verilir ve durum mazbataya yazılır.
• Evrakı alacak kişinin görünüşte 18 yaşından küçük olmaması ve muhatapla aynı konutta oturması gerekir.
• Adreste kimse yoksa evrak muhtar, ihtiyar heyeti üyesi veya zabıta amir ya da memuruna imza karşılığı verilir (m.21/2).
• İmkansızlık halinde evrak muhtarlığa bırakılır; işlemler Tebligat Kanunu ve Yönetmeliğine uygun olmalıdır.

Vekil, hükümlü ve tüzel kişiye tebligat

• Vekille yürütülen işlerde tebligat vekile yapılır; birden çok vekil varsa birine yapmak yeterlidir.
• Ara karar vekile tebliğ edilebilir; diğer bazı işlemlerde müvekkile bizzat tebliğ gerekir.
• Bir yıl veya daha uzun hapis cezası alanlara tebligat yasal temsilcilerine yapılır.
• Tutuklu, kısa süreli hükümlü veya süresi bitmiş kişilere tebligat bizzat kendilerine, Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılır.
• Tüzel kişiye önce adresindeki yetkili temsilciye tebligat yapılır; imkansızlıkta ticaret sicili adresi esas alınır.
• Usulsüz tebligat, muhatabın öğrendiğini bildirdiği günde yapılmış sayılır; adi şirketlerin tüzel kişiliği yoktur.

Elektronik tebligat ve ilanen tebligat

• Elektronik tebligat sistemini PTT A.Ş. kurar ve işletir; amaç tebligatın hızlı yapılmasıdır.
• Elektronik adrese ulaşmayı izleyen 5. günün sonunda tebligat yapılmış sayılır.
• Bazı kişi ve tüzel kişilere elektronik tebligat zorunludur; yapılamazsa diğer usullere başvurulur.
• Kapatma talebinde elektronik adres, talep tarihinden itibaren en geç bir ay içinde kapatılır.
• Genel hükümler Tebligat Kanunu'nda, uygulama ayrıntıları Elektronik Tebligat Yönetmeliği'ndedir.

Tebligat suçları

• Yanlış ad veya adres bildirene 6 aydan 2 yıla kadar hapis verilir.
• Kapıya asılan evrakı sökene, yok edene veya okunamaz kılana 3 aydan 1 yıla hapis ve adli para cezası uygulanır.
• Bu suçlar ceza mahkemelerinde yargılanır; muhtar ve görevliler Türk Ceza Kanunu'nda kamu görevlisi sayılır.
• Muhatabın adreste geçici bulunmaması ceza gerektiren fiil değildir.

Yargı örgütü hukuku ve mahkemeler

• Yargı örgütü hukuku mahkemelerin kuruluş, görev ve işleyişini düzenler; Danıştay, Yargıtay, Uyuşmazlık Mahkemesi kanunları kaynaklarındandır.
• Asliye hukuk mahkemesi genel görevli mahkemedir; asliye hukuk ve ticaret arasındaki ayrım görev sorunudur.
• İş mahkemeleri tek hâkimli özel mahkemelerdendir; aile mahkemesi vasi atamasına bakmaz, bu sulh hukukun işidir.
• Soruşturmada hâkim kararı gerektiren işlemleri sulh ceza hâkimlikleri yapar.
• Hakem kararının iptali davası tahkim yerindeki asliye ticaret mahkemesinde görülür.

Yüksek yargı, denetim ve yargı kurumları

• Anayasa Mahkemesi iki bölüm ve genel kurul olarak çalışır; somut norm denetimi kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve İçtüzük için yapılır.
• Anayasa değişikliklerinin şekil denetimi için Cumhurbaşkanı ve Meclis üye tam sayısının beşte biri iptal davası açabilir.
• Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun başkanı Adalet Bakanı'dır.
• Sayıştay mahalli idareler gibi kamu idarelerini denetler; özel şirketler kapsam dışındadır.
• İstinafta hem maddi olay hem hukuk, temyizde yalnız hukuk denetlenir.
• Çelişen kesin adli ve idari kararlar hüküm uyuşmazlığı doğurur; uzlaştırma Ceza Muhakemesi Kanunu'ndadır.

Muhatap

Kanunen adına tebliğ çıkarılan kişidir.

Vasıtalı tebligat

Tebliğin PTT veya memur gibi bir aracı eliyle ulaştırılmasıdır.

Vasıtasız tebligat

Tebliği çıkaran merci ile muhatap arasında aracı bulunmayan tebligattır.

Tevziyat

Dağıtım anlamına gelir; tevziyat saati dağıtım zamanıdır.

Tebliğ mazbatası

Tebliğin yerini ve şeklini gösteren, görevlinin düzenlediği belgedir.

Usulsüz tebligat

Kurallara aykırı yapılan tebligattır; muhatabın öğrendiğini bildirdiği günde yapılmış sayılır.

Tebellüğden imtina

Muhatabın adreste olduğu hâlde evrakı teslim almaktan kaçınmasıdır.

İlanen tebligat

Olağan yollarla yapılamayan tebligatın ilan yoluyla yapılmasıdır.

Hakem

Uyuşmazlığı mahkeme dışında çözmek üzere belirlenen kişidir.

Hüküm uyuşmazlığı

Adli ve idari yargının çelişen kesin kararlarıyla hakkın yerine getirilememesidir.

• Vasıtalı ile vasıtasız tebligat karıştırılmamalı; aracı varsa vasıtalı, yoksa vasıtasızdır.
• Geçici ayrılmada görevli beklemez; tebligat yetkili kişiye yapılır, not mazbataya yazılır.
• Elektronik tebligat için 5. gün, kapatma için bir ay süresi akılda tutulmalı.
• İstinaf ile temyiz karıştırılmamalı; onama ve bozma kararları temyize özgüdür.
• Adli yargı ile aile, sulh hukuk ve asliye hukuk görev ayrımlarına dikkat edilmeli.