AUZEF Yerel Gazetecilik Çıkmış Sorular

Yerel Gazetecilik dersi; Milli Mücadele'de basının rolünü, yerel (Anadolu) basının tanımını, işlevlerini, sorunlarını ve türlerini, ardından küreselleşme ile internet gazeteciliğinin yerel basına etkisini ve Fransa örneğini ele alır.

Milli Mücadele ve basın

• Atatürk, Milli Mücadele'nin sesini duyurmak için İrade-i Milliye gazetesini çıkarmıştır.
• İzmir'in işgalinde düşmana ilk kurşunu atan gazeteci Hasan Tahsin'dir; Hukuk-u Beşer gazetesinde yazıyordu.
• Albayrak, Milli Mücadele'yi destekleyen Anadolu basınındandır; Peyam-ı Sabah ise desteklemeyen gazetedir.
• TBMM 23 Nisan 1920'de faaliyete geçmiştir.
• Basın özgürlüğünün sakıncalarının çaresinin yine basın özgürlüğü olduğu sözü Atatürk'e atfedilir.

Basının toplumsal konumu

• Yasama, yürütme ve yargıdan sonra basın dördüncü güç sayılır.
• Basının kamusal görevleri haber vermek, denetlemek, eleştirmek ve kamuoyu oluşumuna katkı sağlamaktır; manipülasyon görev değildir.
• Sağlıklı kamuoyu için düşünceyi açıklama ve yayma özgürlüğü gerekir.
• Basının özgür ve bağımsız olmasının vazgeçilmez koşulu demokrasidir.
• Kamu görevlisinin gazetecilik yapması gazetecinin bağımsızlığı ilkesiyle çelişir.
• Gazetecilerin hak ve sorumluluk bildirgesini Türkiye Gazeteciler Cemiyeti yayımlamıştır.

Yerel basının tanımı ve özellikleri

• Türkiye'de yerel basın için en sık Anadolu basını kavramı kullanılır.
• Yerel basın kendi yöresine özgü içerik üretir ve yörenin sorunlarına ilgi gösterir.
• Büyükşehirde çıkıp ülke geneline dağıtılan, ulusal ve uluslararası haber veren gazeteler yaygın basındır.
• Yerel basın yaygın basın içeriğini aynen kullanmaz; okur kitlesi geniş bir coğrafyaya yayılmış değildir.

Yerel basının işlevleri ve yararları

• Halkın yerel yönetimlere ilettiği istek, öneri, eleştiri ve şikayetlere sayfalarında yer açar.
• Yerel yönetimlerin propagandasını yapmak görevi değildir.
• Güçlü yerel medya olan bölgede ekonomik canlılık zayıflamaz.
• Okur sayısını artıran temel etken gazetenin güven vermesidir.
• Yerel basın çalışanları ulusal basın çalışanlarından daha nitelikli olduğu için değil, başka nedenlerle yararlıdır.

Yerel basının sorunları ve çözümler

• Başlıca güçlük ekonomik sıkıntıdır; siyasi baskı ve düşük ücretler de dile getirilir.
• Okuma alışkanlığının zayıflığı, Anadolu'da talebin düşük kalmasının başlıca nedenidir.
• Yerel medya kuruluşları çoğunlukla aile şirketi biçimindedir.
• Kalifiye eleman açığı iletişim fakültesi mezunlarının istihdamıyla giderilebilir.
• Çalışanların birden fazla işte çalışması ücretlerin düşüklüğüne yol açmaz; düşük ücretin sonucudur.
• Devletin desteği ve yaygın basının haber desteği sorun sayılmaz.

Resmi ilan, besleme ve naylon basın

• Resmi ilanların dağıtımından Basın İlan Kurumu sorumludur.
• İlan dağıtımında içerik, kadro, sayfa sayısı ve sayfa ölçüsü ölçüttür; yazar sayısı ölçüt değildir.
• Besleme basın, maddi desteğe bağımlı olup destekçisini sorgusuzca savunan basındır.
• Naylon sözcüğü sahte, düzme demektir; naylon gazeteler benzetmeyle balon gazete diye anılır.
• Naylon gazeteler seçimlerdeki siyasi ilan ve reklam gelirlerinden pay kapmak için çıkarılır.

Küreselleşme ve internet gazeteciliği

• Küreselleşmenin karşılığı globalizmdir; ulus devletin sermaye üzerindeki denetimini artırması tanımına girmez.
• Küresel köy kavramını Marshall McLuhan ortaya atmıştır.
• Yeni medya düzeninde okur tüketici rolüne girmiştir.
• Internet, ağlar arası ağ anlamına gelir; en çok girilen site www.google.com'dur.
• Türkiye'de internetteki ilk yayın Aktüel Dergisi'dir.
• İnternet bilgilerin kolayca güncellenmesini sağlar; intranet en yoğun üç uygulama arasında değildir.

Fransa örneği

• Fransa'da 1881 Basın Özgürlüğü Yasası yerel gazetelerin sayısını hızla artırmıştır.
• Satış rakamlarında ilk sıradaki yerel gazete Ouest France'tır.

İrade-i Milliye

Atatürk'ün Milli Mücadele'nin sesini duyurmak için çıkardığı ilk gazete.

Dördüncü güç

Yasama, yürütme ve yargının ardından gelen basına verilen ad.

Anadolu basını

Türkiye'de yerel basın için en sık kullanılan kavram.

Yaygın basın

Ülke çapında dağıtılan, ulusal ve uluslararası haber sunan gazeteler.

Besleme basın

Maddi desteğe bağımlı olup destekçisini koşulsuz savunan basın.

Naylon gazete

Sahte, içi boş görünümlü; ilan ve reklam geliri için çıkarılan gazete.

Balon gazete

Naylon gazeteye şişirilmiş görünümü nedeniyle verilen benzetme adı.

Basın İlan Kurumu

Resmi ilanların dağıtımından sorumlu kurum.

Küresel köy

Dünyanın iletişim araçlarıyla küçülmesini anlatan, McLuhan'a ait kavram.

Globalizm

Küreselleşme sözcüğünün karşılığı.

Internet

Ağları birbirine bağlayan ağ, yani ağlar arası ağ.

• Sorular çoğunlukla olumsuz kökle gelir (yer almaz, gösterilemez); doğru seçeneği değil dışarıda kalanı bulmak gerekir.
• Yerel basın ile yaygın basın karıştırılmamalı; ülke çapında dağıtım yaygın basına aittir.
• Besleme basın maddi desteğe bağımlıdır; naylon/balon gazete ise ilan geliri için çıkarılan sahte gazetedir.
• Peyam-ı Sabah Milli Mücadele karşıtıdır; Albayrak ve Hukuk-u Beşer destekleyenlerdendir.
• Resmi ilan ölçütlerinde yazar sayısı yoktur; içerik, kadro, sayfa sayısı ve ölçüsü vardır.