ATA-AÖF Stratejik Yönetim Çıkmış Sorular

Stratejik Yönetim dersi; işletmelerin çevre analizinden strateji belirlemeye, uygulamaya ve kontrole uzanan sürecini, liderlik, örgüt yapısı, kurumsal yönetişim, yenilik ve sosyal sorumluluk konularıyla birlikte ele alır.

Stratejik yönetim süreci ve analiz araçları

• Süreç dört aşamadan oluşur: çevresel analiz, örgütsel yönlendirme (misyon ve vizyon), strateji belirleme, uygulama ve kontrol.
• SWOT analizi iç çevredeki güçlü ve zayıf yönleri ile dış çevredeki fırsat ve tehditleri tek matriste toplar.
• Porter modeli beş güçten oluşur: mevcut rakipler, ikame tehdidi, yeni girenler, tedarikçi gücü, alıcı gücü.
• Makroekonomik göstergeler, örneğin kamu bütçe dengesi, Porter modelinin unsuru değildir.
• Fonksiyonel çözümlemede kapasite, kalite, stok, malzeme ve teçhizat üretim alanına aittir.

Kurumsal büyüme ve işletme stratejileri

• Çeşitlendirme, hem yeni ürün hem yeni pazara girmeyi içerir ve Ansoff matrisinde en riskli yöndür.
• Kitlesel üretimde standart ürünler büyük hacimde üretilir; ölçek ekonomisiyle birim maliyet düşer.
• Saldırgan fiyatlandırmada pazar payı hızla kazanmak için fiyat bilinçli olarak çok düşük tutulur.
• Benchmarking, sektör liderlerinin en iyi uygulamalarını örnek alarak performans açığını kapatmayı amaçlar.

İşbirliği ve teknoloji edinme yolları

• Lisans anlaşması, patentli ürünü ücret karşılığı üretme ve satma hakkı verir.
• Franchising'de ana işletme markasını ve iş modelini sözleşmeyle belirlenen koşullarda ücret karşılığı kullandırır.
• Temel araştırma yalnızca yeni bilgi üretmeyi hedefler; somut fayda gözetmez.
• Uygulamalı araştırma ise somut ürün ve katkıya yöneliktir.

Yenilik ve Schumpeter

• Schumpeter'e göre yenilik beş başlıktadır: yeni ürün, yeni üretim yöntemi, yeni tedarik kaynağı, yeni pazar, yeni örgütlenme biçimi.
• Yeni bir Ar-Ge bölümü açmak bu tanımın kapsamında sayılmaz.
• Girişimci, yenilikler yoluyla ekonomik büyümeyi tetikleyen kişi olarak görülür.

Liderlik ve örgüt yapısı

• Stratejik liderliğin işlevleri kurgu, konum, kültür ve kontroldür; stratejik ürün bunlardan biri değildir.
• Sonuçları planlarla kıyaslamak yapı kurma değil, kontrol faaliyetidir.
• Etkileşimci liderlik ödül-ceza ve karşılıklı çıkara dayanır; satış hedefi karşılığı araba vaadi örnektir.
• Girişimci yapıda kararların tamamına yakınını kurucu verir; yetki devri çok azdır.
• Matriks yapıda çalışan hem fonksiyonel müdüre hem proje lideri olmak üzere iki amire bağlıdır.
• Küresel düşünce sistemi, rekabet ve belirsizlik yönetimi uzmanlıklarının temelidir.

Kontrol ve performans ölçümü

• Kontrol sürecinin ilk adımı nelerin ölçüleceğini belirlemektir; sonra standart, ölçüm, karşılaştırma ve düzeltme gelir.
• Eş zamanlı kontrol faaliyetler sürerken kritik noktalarda yapılır ve sapmalar anında düzeltilir.
• Dengeli Başarı Göstergesi performansı finansal, müşteri, içsel süreçler ve öğrenme-gelişme açılarından izler.
• Bu araç yalnızca kısa vadeli mali sonuçlara bakma eğilimini dengeler.

Kurumsal yönetişim ve sosyal sorumluluk

• Yönetişim; denetim kurulları, oy hakları, teşvik sistemleri ve yasal kurallar gibi mekanizmalarla işler.
• Tek aşamalı kurul modelinde yönetim ve denetim tek kuruldadır; piyasa baskısının yöneticileri hissedar çıkarına yönelteceği varsayılır.
• Carroll piramidinde taban ekonomik sorumluluktur: kâr, istihdam, mal ve hizmet üretimi.

Çeşitlendirme

İşletmenin yeni ürünlerle yeni pazarlara girmesi; en riskli büyüme yönüdür.

Eş zamanlı kontrol

Faaliyetler devam ederken her aşamadaki kritik noktalarda yapılan kontroldür.

Ekonomik sorumluluk

İşletmenin var olmasının gereği olan temel, birincil sorumluluğudur.

Saldırgan fiyatlandırma

Pazar payını hızla artırmak için fiyatı rakiplerden belirgin biçimde düşük tutma stratejisidir.

SWOT analizi

İç ve dış çevre verilerini güçlü-zayıf yön ve fırsat-tehdit olarak birlikte değerlendirir.

Benchmarking

Sektörün en iyi uygulamalarını örnek alarak kendi sistemini geliştirme yöntemidir.

Lisans anlaşması

Patentli ürünü üretme ve satma hakkının ücret karşılığı devridir.

Franchising

Marka ve iş modelinin sözleşmeyle ücret karşılığı bağımsız girişimciye kullandırılmasıdır.

Dengeli Başarı Göstergesi

Stratejiyi dört perspektifle ölçülebilir kılan, Kaplan ve Norton'a ait araçtır.

Matriks yapı

Fonksiyonel birimler ile proje hatlarının birlikte işlediği, çift amirli yapıdır.

Etkileşimci liderlik

Ödül ve cezaya dayalı, karşılıklı çıkar ilişkisine dayanan liderliktir.

• Çeşitlendirme hem ürün hem pazarın yeni olmasını gerektirir; yalnızca biri yeniyse başka bir büyüme yönüdür.
• Temel araştırma bilgi için, uygulamalı araştırma somut ürün ve katkı için yapılır; bu ayrım sık sorulur.
• Etkileşimci liderlik ödül karşılığı performansa, dönüştürücü liderlik ise mevcut yapıyı değiştirmeye dayanır.
• Stratejik liderlik işlevlerinde ve Schumpeter yenilik unsurlarında 'sayılmaz' tipi sorulara dikkat edilmelidir; listeler ezberlenmelidir.
• Saldırgan fiyatlandırma kaymak fiyatlandırmanın tersidir; lisans ile franchising de karıştırılmamalıdır.