AUZEF Balkanlar Siyaseti Çıkmış Sorular

Ders, Yugoslavya'nın kuruluşunu, Tito sonrası çözülmesini ve ardından Sırbistan, Karadağ, Kosova ile Bosna-Hersek'te yaşanan gelişmeleri ele alır. Ayrıca Soğuk Savaş döneminde Arnavutluk, Romanya ve Slovenya'ya dair bazı örnekler de yer alır.

Yugoslavya'nın yapısı

• Federasyon altı cumhuriyetten oluşuyordu: Sırbistan, Hırvatistan, Slovenya, Bosna-Hersek, Karadağ ve Makedonya.
• Sırbistan'ın içinde Kosova ve Voyvodina adlı iki özerk bölge vardı.
• Slovakya ve Arnavutluk federasyonun parçası değildir; Arnavutluk bağımsız bir devlettir.
• Yugoslavya Soğuk Savaş boyunca tarafsız kaldı, NATO üyesi olmadı.

Tito sonrası dönem ve dağılma

• Tito 1980'de ölünce en kalabalık ve güçlü cumhuriyet Sırbistan, Miloseviç döneminde üstünlük kurmaya çalıştı.
• Miloseviç çok kültürlülüğü değil, Büyük Sırbistan hayaliyle Sırp milliyetçiliğini benimsedi.
• Merkeziyetçi ve tek kültürlü yapı arayışı, Kosova'daki isyanları ve ayrılık isteklerini körükledi.

Yugoslavya adının devamı

• Diğer cumhuriyetler ayrılınca Sırbistan ve Karadağ 1992'de Yugoslavya Federal Cumhuriyeti'ni kurdu.
• Bu ad 2003'e kadar sürdü; sonra daha gevşek bir Sırbistan-Karadağ Devlet Birliği kuruldu.
• Karadağ 2006'da ayrılınca birlik sona erdi.
• Karadağ meclisinde azınlıklar için ayrılan 5 etnik kontenjan Arnavut ve Boşnaklara aittir.

Kosova meselesi

• Sırbistan 1989'da özerkliği kaldırdı, parlamentoyu kapattı ve Kosova'yı il düzeyine indirdi; Arnavutların hakları kısıtlandı.
• Rugova'nın pasif direnişi sonuç vermeyince UÇK silahlı mücadeleye geçti.
• 1999'daki NATO müdahalesinden sonra BM kararıyla UNMIK sivil yönetimi, NATO öncülüğündeki KFOR güvenliği üstlendi.
• Sırbistan bağımsızlığı hiç tanımadı ve BM Genel Kurulu yoluyla Uluslararası Adalet Divanı'na gitti.
• UAD 2010'da bağımsızlık ilanını hukuka aykırı bulmadı.
• Mitroviça Kosova'nın kuzeyinde Sırpların, Preşova Vadisi Sırbistan'ın güneyinde Arnavutların yoğun olduğu yerdir.

Bosna-Hersek Savaşı ve Dayton

• 1994 Washington Antlaşması ile Boşnaklar ve Hırvatlar anlaşıp Bosna-Hersek Federasyonu'nu kurdu ve Sırplara karşı birleşti.
• 1995'te Srebrenitsa'da 8000'den fazla Boşnak erkek öldürüldü; olay soykırım sayıldı.
• Dayton ülkeyi iki entiteye böldü: Bosna-Hersek Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti.
• Sonuçta oldukça ademi merkeziyetçi, karmaşık bir federal yapı doğdu.
• Brçko iki entiteye de bağlanmadı; doğrudan devlete bağlı özerk distrikt oldu.

Arnavutluk, Romanya ve Slovenya

• Sovyetler 1968'de Prag Baharı'nı bastırınca Arnavutluk Varşova Paktı'ndan çekildi.
• Enver Hoca 1985'te ölünce yerine Ramiz Alia geçti.
• Çavuşesku döneminde Romanya'da Transfagarasan Karayolu yapıldı.
• Romanya ve Bulgaristan Varşova Paktı'ndaydı; Yunanistan ve Türkiye NATO üyesiydi.
• Savaşlar arası dönemde Katolik Halk Partisi lideri Anton Korošec Sloven özerkliği için mücadele etti.
• Kombëtar Balli, II. Dünya Savaşı'nda Arnavutluk'ta etkili, komünizm karşıtı bir milliyetçi örgüttür.

UÇK

Kosova Kurtuluş Ordusu; pasif direnişin başarısızlığı üzerine silahlı mücadeleye girişen Arnavut örgütü.

UNMIK

1999'dan sonra Kosova'da sivil yönetimi yürüten BM Kosova Misyonu.

KFOR

Kosova'da güvenliği sağlayan, NATO öncülüğündeki Kosova Barış Gücü.

UAD

Uluslararası Adalet Divanı; Kosova'nın bağımsızlık ilanı konusunda görüş verdi.

Washington Antlaşması

1994'te Boşnak ve Hırvatları barıştırıp Bosna-Hersek Federasyonu'nu doğuran anlaşma.

Dayton Antlaşması

Bosna-Hersek'i iki entiteli, ademi merkeziyetçi bir federasyon haline getiren barış düzeni.

Sırp Cumhuriyeti

Dayton sonrası Bosna-Hersek'teki iki entiteden biri (Republika Srpska).

Brçko Distrikti

İki entiteden hiçbirine bağlı olmayan, doğrudan devlete bağlı stratejik bölge.

Srebrenitsa

1995'te Boşnak erkeklerin öldürüldüğü, soykırım olarak tanınan katliam yeri.

Sırbistan-Karadağ Devlet Birliği

2003'te Yugoslavya adının yerine kurulan, 2006'da dağılan gevşek yapı.

Prag Baharı

1968'de Sovyetlerce bastırılan gelişme; Arnavutluk'un Varşova Paktı'ndan ayrılmasına yol açtı.

Voyvodina

Sırbistan içindeki, Kosova ile birlikte Yugoslavya'nın iki özerk bölgesinden biri.

• Altı cumhuriyet ile iki özerk bölgeyi karıştırma: Kosova ve Voyvodina cumhuriyet değil, özerk bölgedir.
• Slovakya ve Arnavutluk Yugoslavya cumhuriyeti değildir; 'hangisi değildir' sorularında bunlar çıkar.
• UNMIK sivil yönetim, KFOR güvenlik demektir; ikisini birbirine karıştırma.
• Sırbistan'ın Kosova'nın bağımsızlığını kabul ettiğini söyleyen şıklar hep yanlıştır.
• Dayton'da Brçko hiçbir entiteye bağlı değildir; Washington (1994) ile Dayton (1995) sıralamasına dikkat.