AUZEF Beden Eğitimi ve Oyun Eğitimi Çıkmış Sorular

Ders, beden eğitimi ve sporun amaçlarını, temel motor becerileri, motor gelişimi, oyunun tanımını, kuramlarını ve pedagojisini ele alır; ayrıca özel gereksinimli bireyler ve eğitsel oyun uygulamalarına değinir.

Beden eğitimi ve sporun amaçları ile ilkeleri

• Kural öğrenme, hızlı karar verme, durumu değerlendirme ve entelektüel birikim zihinsel (bilişsel) gelişim hedefleridir.
• Sporun toplumdaki yerini ve işlevini inceleyen genel bilim sosyoloji, özel alt dalı spor sosyolojisidir.
• Yaygınlık ilkesine göre spor yaş, cinsiyet, gelir ve bedensel durum gözetmeden herkesin hakkıdır.
• Spor tarihi, sporun ortaya çıkışını ve zaman içindeki değişimini tarafsız, bilimsel yöntemle inceler.
• Realizm bilimsel yöntem, akıl yürütme ve doğa yasalarını esas alır; hareket eğitimi hareketin spor ve dansta kullanımını inceleyen disiplindir.

Temel motor beceriler ve motorik özellikler

• Temel motor beceriler üçe ayrılır: yer değiştirme (lokomotor), yerinde denge (non-lokomotor) ve nesne kontrolü (manipülatif).
• Koşma, yürüme, sıçrama ve zıplama lokomotor; tekme atma, fırlatma ve yakalama nesne kontrol becerisidir.
• Kuvvet, sürat, dayanıklılık ve hareketlilik motorik özelliklerdir; bağlılık psikolojik bir özelliktir.
• Sürat, bedeni ya da uzuvları en yüksek hızla hareket ettirebilme yeteneğidir.
• Hareketin anlatımsallık işlevi duyguların dans, jest ve mimikle dışa vurulmasıdır.

Gelişim ve motor gelişim

• Gelişimde bireysel farklılık vardır; herkes kendi hızında gelişir.
• Motor gelişim içten dışa doğru ilerler.
• Hazır bulunuşluk, olgunlaşma ve öğrenmeyle bir davranışı yapabilecek düzeye gelmedir.
• İlk beş yılda motor, bilişsel, dil ve sosyo-duygusal alanlar hızla gelişir; antropometri gelişim alanı değil ölçüm tekniğidir.
• Motor gelişim, bebeklikte refleks hareketler dönemiyle başlar; ilişkisel aşamada eş güdüm ve zamanlama pekişir.
• Uyarıcılar çevresel etmendir; motor beceriler öz bakım becerilerini de destekler.

Gelişim kuramcıları

• Piaget zekâ gelişimini özümleme ve uyum süreçleriyle açıklar; oyunu zihinsel gelişimin ayrılmaz parçası sayar.
• Erikson'a göre erken çocukluk evresinde çocuk bedenini ve becerilerini tanıyıp özerkliğini dener.
• Freud, oyunu bilinçaltı çatışmaların ve bastırılmış duyguların dışa vurulduğu alan olarak görür.
• Montessori Kuramı hazırlanmış ortamda özgürlüğü öne çıkarır.

Oyunun tanımı, özellikleri ve işlevleri

• Oyun; amaçlı, kurallı ya da kuralsız, gönüllü ve zevk alınarak oynanan, çok yönlü gelişime katkı veren bir etkinliktir.
• Keyiflilik, oyun sırasındaki şakalaşma ve öfkenin sonunda eğlence ve doyumla bitmesidir.
• Oyunun sonuçları ölçülebilir ve değerlendirilebilir.
• Oyun çocuğun temel gereksinimidir; kendini tanıma ve duygu yönetimi psikolojik işlevidir.
• Kurallı oyunlarda kurallar standarttır, yalnızca yetenekliler değil herkes katılabilir.
• Temel kurallar oyunun iskeletini oluşturur; ikincil kurallar esnetilebilir.

Klasik oyun kuramları

• Fazla Enerji Kuramı (Schiller, Spencer): oyun, artan enerjiyi atmak içindir.
• Öncül Deneme Kuramı (Groos): oyun, yetişkinlikte gerekecek becerilerin önceden denenmesidir.
• Bağlantı Kurma Kuramı (Hall): oyun atalardan gelen geçmişin yeniden yaşanmasıdır, geleceğe hazırlık değildir.
• Lewin Kuramı klasik oyun kuramı değildir.

Eğitsel oyun, oyun pedagojisi ve oyun türleri

• Oyun pedagojisi ilkeleri: seçim, merak ve haz deneyimleme; deneyimi yansıtma; okul-oyun paradokslarını inceleme (yetişkinlere özgü).
• Eğitsel oyunlarda gruplar bedensel güç bakımından denk kurulmalı; oyun oyuncu düzeyine uygun tasarlanmalıdır.
• Oyunla eğitim dikkati artırır, dürüstlük, cesaret ve dayanışma kazandırır.
• Hedef oyunları: golf, okçuluk, bocce. Vuruş ve alan vuruşu oyunu: softbol.
• Bilgisayar oyunu geleneksel oyun sayılmaz; körebe salon değil açık hava oyunudur.
• Dijital oyun, ebeveyn denetiminde faydalı olabilir; bağımlılık yarar değil zarardır.

Jimnastik ve özel gereksinimli bireyler

• Erkekler altı aletle yarışır; denge tahtası yalnız kadınlara özgüdür.
• Eksiklik, organ ya da işlevinde sakatlıkla sonuçlanan anomalidir.
• Ülkemizde otizmli bireyler zihinsel engelliler grubunda ele alınır.
• Beden eğitimi engelli öğrencilerde özsaygıyı artırır, kaygıyı azaltır; el-göz uyumu ise motor kazanımdır.
• Liderlik, grubu ortak amaçlara eş güdüm ve güdüleme ile yöneltme sürecidir.

Lokomotor beceri

Vücudu bir yerden başka bir yere taşıyan hareketler; koşma, yürüme, zıplama.

Manipülatif beceri

Nesneye güç uygulama ve onu yönlendirmeyi gerektiren nesne kontrol becerisi; tekme, fırlatma, yakalama.

Özümleme (asimilasyon)

Yeni bilginin zihindeki mevcut şemalara yerleştirilmesi.

Uyum (akomodasyon)

Şemaların yeni bilgiye göre yeniden düzenlenmesi.

Hazır bulunuşluk

Olgunlaşma ve öğrenmeyle bir davranışı yapabilecek düzeye gelme durumu.

Keyiflilik

Oyun içindeki gerilimden sonra eğlence, neşe ve doyum duygusunun yaşanması.

Yaygınlık ilkesi

Sporun yaş, cinsiyet ve gelir farkı gözetmeden herkese açık olması.

Hareket eğitimi

Hareketin oyun, dans ve sporda nasıl kullanıldığını inceleyen akademik alan.

Eksiklik

Organ ya da işlevin sakatlanmasıyla sonuçlanan anomali.

Realizm

Gerçeğe bilimsel yöntem ve akıl yürütmeyle ulaşılabileceğini savunan felsefi yaklaşım.

• Lokomotor (yer değiştirme) ile nesne kontrol becerilerini ayırt et: zıplama lokomotor, fırlatma ve yakalama nesne kontroldür.
• Üç klasik kuramı karıştırma: Fazla Enerji enerji atma, Öncül Deneme geleceğe hazırlık, Bağlantı Kurma geçmişin tekrarıdır.
• Eksiklik, hazır bulunuşluk ve uyarıcılar gibi benzer görünen terimleri tanımlarıyla eşleştir.
• Olumsuz ifadeli sorularda (değildir, yer almaz) abartılı ya da yanlış şıkka dikkat et: yalnız yeteneklileri kapsar, dikkat dağıtır gibi.
• Piaget oyunu zihinsel gelişimle, Freud bilinçaltıyla, Erikson psikososyal evrelerle ilişkilendirilir.