AUZEF Bankacılık ve Kambiyo İşlemleri Çıkmış Sorular

Ders, bankaların mevduat ve kredi işlemlerini, kambiyo senetlerini ve döviz işlemlerini anlatır. Ayrıca dış ticaretteki teslim şekilleri, taşıma ve sigorta belgeleri ile ithalat ve ihracatın bankacılık ve gümrük süreçlerini kapsar.

Mevduat ve bankacılık temelleri

• Mevduat, bir tasarruf aracı olarak bankaya yatırılan paradır.
• Vadeli mevduat, önceden belirlenen bir süre boyunca bankada tutulan paradır.
• Faiz, paranın belli süre kullanılmasının karşılığında elde edilen sabit gelirdir.
• Valör, faiz hesabına esas alınan tarihtir.
• Disponibilite, bankaların yasa gereği bulundurmak zorunda olduğu likidite düzeyidir.

Kredi işlemleri

• Kredi, mevcut bir değerin geri alınmak koşuluyla belli süreliğine başkasına bırakılmasıdır.
• Şahsi teminata kefalet denir; provizyonlu kefalet bir kefalet türü sayılmaz.
• Plasman, bankanın firmalara kullandırabileceği kredi limitini ifade eder.
• Karşılıklar ve fonlar kredi kapsamında yer almaz.
• Alınan bağış ve yardımlar, kredi işlemlerinden sağlanan verimliliğin unsuru değildir.

Kambiyo senetleri

• Kambiyo senetleri çek, senet (bono) ve poliçeden oluşur.
• Bono, borçlunun alacaklıya ödeme yapacağını taahhüt ettiği senettir.
• Çek emre yazılı olmakla birlikte nama veya hamile yazılı da düzenlenebilir; bu, hukuki nitelik özelliğidir.
• Tasarruf hesabı niteliği çekin hukuki niteliklerinden değildir.
• Ciro bir keşide işlemi değildir; geçerlilik için belli koşullar aranır.

Döviz kavramları ve 32 Sayılı Karar

• Döviz, efektifi de içeren, yabancı parayla ödeme sağlayan tüm hesap, belge ve araçlardır.
• Efektif, yabancı ülkelerin banknot biçimindeki paralarıdır.
• Parite (çapraz kur), iki yabancı paranın birbirine karşı değerini gösterir.
• Konvertibilite, paranın kısıtsız başka paralara çevrilebilmesi ve hızla el değiştirmesidir.
• 32 Sayılı Karar 1989'da yürürlüğe girmiştir; platin kıymetli maden sayılır.

Görünmeyen işlemler

• Mal hareketi ve sermaye hareketleri dışındaki, dolaylı bağlantılı sosyal, ekonomik ve kişisel ödemeleri kapsar.
• İthalat-ihracat bu listede yer almaz.
• Muhabir bankalara ödenen komisyon, masraf ve haberleşme giderleri bu gruba girer.
• Kiralar seyahat ve turizm transferleri arasında sayılmaz.
• Gümrük vergi resimleri taşımacılık transferleri arasında yer almaz.

Teslim şekilleri ve dış ticaret belgeleri

• ICC 715 teslim şekillerini düzenler; Incoterms 2010'da 11 teslim şekli vardır ve satış sözleşmelerinde geçerlidir.
• EXW malın satıcının fabrikasında, FOB gemi güvertesinde teslimidir.
• Proforma fatura, anlaşma aşamasında teklif mektubu işlevi gören belgedir.
• Çeki listesi brüt-net ağırlığı bağımsız üçüncü kişinin bildirdiği belgedir; spesifikasyon belgesi buna fiyat ve değer ekler.
• Menşei şahadetnamesi malın üretildiği ya da geldiği ülkeyi kanıtlar.

Taşıma, sigorta ve ödeme yöntemi

• Konşimento mülkiyeti temsil eder ve sahibine mal üzerinde tasarruf hakkı verir.
• Tesellüm konşimentosu taşıyıcının malı teslim aldığını gösterir.
• Demiryolu taşımasında hamule senedi düzenlenir.
• Posta makbuzu ve havayolu taşıma belgesi yalnızca taşıma sözleşmesini kanıtlar.
• Tam ziya sigortası yalnız malın bütünüyle yok olmasını karşılar, kısmi hasarı karşılamaz.
• Mal mukabili ödemede satıcı, alıcıya faizsiz kredi vermiş olur.

İthalat ve ihracat işlemleri

• DAB ihracattan doğan döviz alımında, DSB ithalattan doğan döviz satımında düzenlenir; 2 nüsha hazırlanır, 5 yıl saklanır.
• TPTB yurt dışına serbestçe Türk parası transferinde düzenlenir.
• Fiili ithalat, vergi ve harçlar ödenerek malın gümrükten çıkarılmasıdır; ordino malın sahibini gösterir.
• Fiili ihracat, eşyanın gümrük bölgesinden gerçekten çıkmasıdır.
• Akreditifler iç mevzuat ve UCP 600 esas alınarak incelenir.
• VRHİB, döviz kazandırma taahhüdü olan projelerde istisnalı hammadde ithalatını sağlar.

Mevduat

Bankaya yatırılan ve tasarruf aracı olan para.

Valör

Faiz hesaplamasında temel alınan tarih.

Disponibilite

Bankaların yasayla bulundurmakla yükümlü olduğu likidite düzeyi.

Plasman

Firmalara kredi olarak kullandırılabilecek limit.

Efektif

Yabancı ülkelerin banknot biçimindeki paraları.

Döviz

Efektif dahil, yabancı parayla ödeme sağlayan tüm hesap, belge ve araçlar.

Parite

İki yabancı paranın birbirine karşı değerini gösteren çapraz kur.

Konvertibilite

Paranın kısıtlama olmadan başka paralara dönüştürülebilmesi.

Konşimento

Mülkiyeti temsil eden klasik deniz taşıma belgesi.

Proforma fatura

Satıcının anlaşma aşamasında gönderdiği, nitelik ve birim fiyat içeren teklif belgesi.

Ordino

Nakliyeci firmanın düzenlediği, malın sahibini gösteren belge.

VRHİB

Döviz kazandırma taahhütlü projelerde istisnalı hammadde ithalatı belgesi.

• DAB ihracat ve döviz alımıyla, DSB ithalat ve döviz satımıyla eşleşir; karıştırılmamalıdır.
• Efektif yalnız banknottur; döviz ise efektifi de kapsayan daha geniş kavramdır.
• Konşimento mülkiyeti temsil eder; posta makbuzu ve havayolu belgesi yalnızca taşıma sözleşmesini kanıtlar.
• Fiili ithalat ile fiili ihracat birbirinden ayrılmalı; biri vergiyle çıkış, diğeri gümrük bölgesinden çıkıştır.
• EXW fabrikada, FOB gemi güvertesinde teslimdir; sorularda bu ayrıma dikkat edilmeli.