AUZEF Çalışma Alanlarında İSG-1 Çıkmış Sorular

Ders, çalışma hayatında işçi sağlığı ve iş güvenliğinin temel ilkelerini, koruma düzeylerini, işyerindeki görevlileri, ilgili kurumları ve iş kazası istatistiklerini ele alır.

İSG'nin Mantığı ve Tarafları

• İSG hizmetleri esas olarak önleyicidir; kaza ve hastalık oluşmadan önlem almayı hedefler.
• Önleme amaçlı mühendislik hizmetleri, iş ve çalışma ortamını çalışana uygun hâle getirmeyi amaçlar.
• Tıbbi korumayı sağlık birimi, mühendislik temelli korumayı güvenlik birimi yürütür.
• Taraflar işçi, işveren, devlet ve destek sağlayan kurumlardır.
• İSG çalışmaları çalışanı, çalıştıranı, üretimi ve çevreyi korumak üzere sistemli hâle gelmiştir.

Tarafların Beklentileri

• İşçiler iyileştirmeyi çoğunlukla üyesi oldukları sendikalar aracılığıyla ister.
• İşveren sağlık ve güvenlik harcamalarını gider sayar, bu yüzden tasarruf eğilimindedir.
• Devlet mevzuat çıkarır ve denetim yapar.

Koruma Düzeyleri

• Birincil koruma hastalığın hiç başlamasını engeller; sağlık eğitimi ve işe giriş muayenesi örnektir.
• İkincil koruma hastalığı belirti vermeden erken evrede yakalar; periyodik muayeneler örnektir.
• Üçüncül koruma tedavi aşamasını kapsar.
• Periyodik muayeneler işle ilgili sağlık sorunlarının erken fark edilmesini sağlar.
• Sağlık muayenelerinin amacı çalışan sağlığını korumaktır; üretim kalitesini artırmak amaç değildir.

İSG Kurulu ve İşyeri Görevlileri

• İşverenin kurula atadığı üyeler: işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı, sivil savunma uzmanı, idari işlerden sorumlu kişi.
• Çalışan temsilcisi atanmaz; çalışanlar tarafından belirlenir.
• Kimyasal maddelerin ortam havasındaki düzeyini ölçmek işyeri hekiminin görevi değildir.
• Muayene yoluyla meslek hastalığı belirtisi araştırmak iş güvenliği uzmanının görevi sayılmaz; bu hekimin alanıdır.

Kurum ve Kuruluşlar

• İSGÜM ölçüm-analiz hizmeti verir, standartlara uygun hizmet üretir ve işyerlerine İSG ile eğitim danışmanlığı sunar.
• ÇASGEM'in kuruluş amaçları arasında ölçüm ve analiz hizmeti sunmak yer almaz.
• İş istatistiklerini derleyip yayımlamak İSG Genel Müdürlüğü'nün görevi değildir.
• Bakanlığın görevleri arasında İSG Merkezi ve Bölge Laboratuvarlarının faaliyetlerini düzenleyip denetlemek sayılmaz.
• İş kazası istatistiklerini Türkiye'de Sosyal Güvenlik Kurumu toplar ve derler.

İstatistikler ve Kaza Oranları

• Kaza oranı hesabında sıklık, ağırlık ve olabilirlik oranları kullanılır.
• İşgünü kaybına yol açan yaralanmalarda toplam olay, ölümlü, ölümsüz ve geçici iş göremezlik sayıları birlikte düşünülür.
• Her 6 dakikada bir iş kazası yaşandığı belirtilir.
• Her 1000 çalışanda 4-12 meslek hastalığı beklenirken yılda yalnızca 400-600 vaka kayda geçer.
• Türkiye iş kazalarında Avrupa'da birinci, dünyada ilk sıralardadır.

Diğer Hususlar

• Bir yaşından küçük çocuğu olan kadın işçiye günde toplam 1,5 saat süt izni verilir.
• Kimyasal ortam analizinde toz, sis, buhar, gaz gibi maddeler ölçülür; sıcak kimyasal madde türü değildir.

Birincil koruma

Hastalığın ortaya çıkmasını baştan önleyen eğitim, işe giriş muayenesi gibi uygulamalar.

İkincil koruma

Hastalığın erken evrede, belirti vermeden yakalanmasını sağlayan periyodik muayeneler.

Üçüncül koruma

Hastalık oluştuktan sonraki tedavi aşaması.

Önleyici mühendislik hizmeti

İşin ve çalışma ortamının çalışana uygun hâle getirilmesi.

Periyodik muayene

Belirli aralıklarla yapılan, sağlık sorunlarını erken saptayan kontrol.

Kaza sıklık oranı

İş kazalarının ne sıklıkla olduğunu gösteren ölçüm değeri.

Kaza ağırlık oranı

İş kazalarının ne kadar ağır sonuçlandığını gösteren ölçüm değeri.

İSGÜM

İSG ölçüm, analiz ve danışmanlık hizmeti veren merkez müdürlüğü.

ÇASGEM

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi.

Çalışan temsilcisi

İşverence değil, çalışanlarca belirlenen kurul üyesi.

• Birincil, ikincil ve üçüncül korumayı karıştırma: eğitim önleme, periyodik muayene erken tanı, tedavi üçüncüldür.
• Sağlık birimi tıbbi korumayı, güvenlik birimi mühendislik korumasını yürütür; sorularda yer değiştirilerek sunulabilir.
• Ortam ölçümü işyeri hekiminin değil, güvenlik tarafının işidir; muayene ise uzmanın değil hekimin işidir.
• Birden fazla önermeli sorularda genellikle hepsini içeren şık doğrudur; ancak birimlerin ters yazıldığı ifadelere dikkat edilmeli.
• 'Yer almaz' tipi sorularda kurumun gerçek görevini diğer kurumunkiyle karıştırmamak gerekir.