AUZEF İnsan Davranışı Ve Sosyal Çevre 2 Çıkmış Sorular

Ders, yetişkinlik ve yaşlılık dönemlerindeki gelişimsel değişimleri, yas ve ölüm olgusunu, ayrıca sosyal hizmet uygulamasının kuramsal ve mesleki temellerini ele alır. İnsanı anlama çabası, bilgi kavramı ve engelli ile yaşlılara yönelik hizmetler de konunun parçasıdır.

Yetişkinlik dönemleri

• Yetişkinlik, hedeflenen zirve noktasıdır; kazanımların yavaş yavaş yitirilmeye başladığı dönemdir, ileri yetişkinlikte kayıplar belirginleşir.
• Genç yetişkinlik, ergenlik ile yetişkinlik gibi iki önemli evre arasında köprü görevi gören bir geçiş dönemidir.
• Genç yetişkinler aileden duygusal ve ekonomik bağımsızlaşmaya çalışır; ailede özerklik kazanmaları önemlidir.
• Orta yetişkinlik yaklaşık 40-65 yaşları kapsar; bedensel işlevler gerilemeye başlar, roller ve sorumluluk artar, kariyer sahibi birey kendine güvenir.

Yaşlanma ve yaşam beklentisi

• Yaşlanmaya en çok eşlik eden değişim fiziksel gerilemedir; kas gücü ve kemik yoğunluğu azalır, işlevler yavaşlar.
• Fiziksel gerileme çoğunlukla yavaş ilerler; kaybedilen işlevlerin bir kısmı yeniden kazanılabilir.
• Yaşam beklentisi, belirli bir yılda doğan bireyin ortalama kaç yıl yaşayacağını gösteren istatistiksel göstergedir.

Yas ve ölüm sistemi

• Yas tutan yetişkin evrelerden geçer; ilk evrede şok, inanmama, yadsıma ve uyuşukluk görülür, kriz bu evreye özgü değildir.
• İkinci evrede kızgınlık, özlem ve hasret öne çıkar; anksiyete belirgin özellik sayılmaz.
• Kastenbaum'a göre kültürün ölüm sistemi insanlar, mekânlar, zamanlar, nesneler ve sembollerden oluşur.

Bilgi ve insanı anlama

• Bilgi, bilen özne ile bilinen nesne arasındaki ilişkiden doğan her türlü üründür.
• İnsanı anlama çabası, insanı anlamak ve çaba öğelerinin disiplinli birleşimidir.
• Victor Frankl, Nazi kampından sağ çıkmış bir psikiyatrdır; zor koşullarda anlam bulmayı İnsanın Anlam Arayışı kitabında anlatır.
• Kipling'in en bilinen şiiri If (Eğer) adını taşır.

Sosyal hizmet kuramları ve yaklaşımları

• Psikodinamik kuram, çatışan düşünce ve duyguları kavramanın sosyal işlevselliği artıracağını savunur.
• Davranışsal kuram, yeni davranışlar öğretip soruna yol açan davranışları ortadan kaldırmayı hedefler.
• Yapısal yaklaşım, klinik ya da sosyal değişim yönüne kaymaya karşı önce danışanın sosyal çevresine bakılmasını önerir.
• Uygulama çerçevesi seçerken odak, varsayımlar, değişim açıklaması ve uzmanın rolü sorgulanır; onam çerçeveyle ilgili soru değildir.

Sosyal hizmet uygulaması ve grup çalışması

• Uygulama ölçütleri etik ilkelerle uyum, anlaşılırlık ve karmaşık durumları çözmeye yardımdır.
• Toplumsal kabullere körü körüne uymak ölçüt değildir; gerektiğinde sorgulamak mesleğin parçasıdır.
• Küçük grup modelinde katılım isteklidir, grup amaca yönelik kurgulanır ve yetkin lider isteksizleri de dahil eder.

Engelli ve yaşlı hizmetleri

• Geçici ve Misafir Bakım, aile düğün ya da hac gibi nedenlerle yokken engelliye kısa süreli verilen bakımdır.
• Türkiye'de yaşlılara dönük hizmetleri Engelli ve Yaşlı Sosyal Hizmetler Müdürlüğü yürütür.
• Evde sağlık hizmetleri kapsamında ameliyat yapılmaz.

Yetişkinlik

Gelişimin zirvesi sayılan, kazanımların yavaş yavaş yitirilmeye başladığı dönem.

Genç yetişkinlik

Ergenlik ile yetişkinlik arasında köprü olan, aileden bağımsızlaşmanın öne çıktığı geçiş dönemi.

Orta yetişkinlik

Yaklaşık 40-65 yaşları kapsayan, rol ve sorumluluğun arttığı dönem.

Yaşam beklentisi

Belirli yılda doğanın ortalama yaşayacağı yıl sayısı tahmini.

Bilgi

Özne ile nesne arasındaki ilişkiden ortaya çıkan her türlü ürün.

Psikodinamik kuram

İçsel ve bilinçdışı çatışmaların anlaşılmasını merkeze alan yaklaşım.

Davranışsal kuram

Öğrenilmiş davranışları yeniden yapılandırarak sosyal işlevselliği artırmayı amaçlar.

Yapısal yaklaşım

Bireyin sosyal çevresiyle etkileşim içinde değerlendirilmesini savunur.

Küçük grup modeli

İsteyerek katılım, amaçlı kurgu ve yetkin liderlik üzerine kurulu uygulama modeli.

Geçici ve Misafir Bakım

Engelli bireye ailesinin yokluğunda sağlanan kısa süreli bakım.

Ölüm sistemi

Kastenbaum'a göre bir kültürde ölümle ilgili insanlar, mekânlar, zamanlar, nesneler ve semboller bütünü.

• Yasın ilk evresi (şok, inanmama, yadsıma, uyuşukluk) ile ikinci evresi (kızgınlık, özlem, hasret) karıştırılmamalıdır.
• Psikodinamik kuram içsel çatışmaya, davranışsal kuram öğrenilmiş davranışa odaklanır; yapısal yaklaşım ise önce sosyal çevreye bakar.
• Genç yetişkinlik geçiş dönemidir, orta yetişkinlik 40-65 yaş ve artan sorumlulukla anılır.
• Olumsuz kökleri dikkatle oku: 'değildir' ve 'sayılmaz' soruları eleme gerektirir (hisseler, ameliyat, kriz, anksiyete).