Anadolu AÖF Çocuk ve Drama Çıkmış Sorular

Çocuk ve Drama dersi; dramanın tanımını, amaçlarını, uygulama basamaklarını, tekniklerini, öncülerini ve farklı mekânlarda ya da özel gruplarla uygulanışını ele alır. Fen ve matematik temelli drama planlaması da dersin konuları arasındadır.

Dramanın doğası ve amaçları

• Drama grup çalışmasına dayanır; toplumsallaşmayı destekler, bireyselliği öne çıkarmaz.
• Oyunculuk yeteneği gerekmez; asıl amaç sahne gösterisi değil, katılımcının deneyim kazanmasıdır.
• Rekabet yerine işbirliği, güven ve saygı gelişir; her istediğini yapma serbestliği amaç sayılmaz.
• Drama ile eğitimde drama terimleri çoğunlukla birbirinin yerine kullanılır.
• Drama eğitim, sağlık, sosyal hizmet gibi pek çok alanda yöntem olarak kullanılabilir.

Çocuğa katkıları ve gelişim alanları

• Empati becerisi sosyal-duygusal gelişimle, problem çözme ise bilişsel gelişimle ilişkilidir.
• Drama çok yönlü gelişimi destekler ve bilgiye ulaşma isteğini artırır.
• Zekâ kapasitesini yükselttiği iddiası kabul edilmez.
• Ritimle serbestçe hareket eden çocuk yaparak öğrenir; buna hareket yoluyla öğrenme denir.
• Gerçek dünya ile kurgusal dünya arasındaki karşılıklı etkileşim dramada önemlidir.

Uygulama basamakları, lider ve planlama

• Basamak sırası: ısınma, esas çalışma, canlandırma, değerlendirme.
• Isınma etkinlikleri kaynaşmayı, bedensel hazırlığı ve temel kavramların oyunla tanıtılmasını amaçlar.
• Canlandırmayı ayıran nitelik, mış gibi yapmaktır.
• Değerlendirme yalnız çocuğun yaşantılarını değil, programı ve eğitimciyi de kapsar.
• Lider planı katılımcıların ilgi ve gereksinimlerine göre yapar, gelişim kapasitesini artırmayı hedefler; kültürlerarası iletişime değer verir.
• Araç-gereç seçiminde çocukların ilgi ve gelişim özellikleri dikkate alınır.

Drama teknikleri

• Doğaçlama, drama çalışmalarının vazgeçilmez tekniğidir.
• Sözsüz oyunda anlatım yalnızca beden hareketleriyle yapılır.
• Forum Tiyatroda izleyici süreci durdurur ve oyuncunun yerine geçerek gidişatı değiştirmeyi dener.
• Bilinç Koridoru, ana karakterin karar vermesine yardım eder; Dedikodu Halkasında roldeki gruptakiler karakter hakkında konuşur.
• Aradaki Boşluk karakterlerin yakınlığını konumlandırmayla gösterir; Liderin Rolde Olmasında lider gruba rolle katılır.
• Dramatizasyon yazılı metne dayanır, bu yüzden canlandırmalar kendiliğinden gelişmez.
• İmge Tiyatrosu sırası: somut imge, ideal imge, geçiş imgesi.
• Teknik, bir amaca hizmet için kullanılır; yalnızca kullanılmış olsun diye kullanılmaz.

Öncüler ve tarihçe

• Gavin Bolton'ın başlıkları: egzersiz, dramatik oynama, tiyatro ve anlayış için drama; anlayış için drama D tipidir.
• Brian Way Kişiliğin Yedi Boyutu modelini geliştirmiş, savaşta zor durumdaki çocuklara dramayla destek olmuştur.
• Winifred Ward eğitimde dramayı yurt dışında kapsamlı biçimde ortaya koyan öncüdür.
• Selahattin Çoruh'un Okullarda Dramatizasyon kitabı 1943'te basılmıştır.
• Heathcote, O'Neill ve Boal yöntem ve teknikleriyle farklı alanlardaki uygulamalara destek veren isimlerdir.
• Uluslararası Eğitimde Drama Semineri ilk kez 1985'te yapılmıştır; YÖK 1997'de sınıf ve okul öncesi öğretmenliğine zorunlu drama dersi koymuştur.

Alternatif mekânlar ve ortam

• Fabrika, okul binası, üretim tesisi, sergi salonu, müze, kütüphane ve doğa drama için kullanılabilir.
• Alternatif mekânda en önemli husus güvenliktir; gerekli izinler alınmazsa çalışma yapılamaz.
• Mekân değişse de ayrıntılı oturum planı gerekir; mekân ile katılımcı arasında bağ kurulmalıdır.
• Müzede liderin açık kurallar koyması akışı bozmaz, aksine düzen sağlar.
• Doğal ortamda bitki ve toprakla yapılan çalışma doğada drama sayılır.

Fen ve matematik dramaları

• Hava değişimleri Dünya ve Uzay Bilimi alanına girer; dil bilimi fen eğitimi standartlarında yoktur.
• Eğer olsaydı ne olurdu soruları tahmin etme becerisini destekler.
• Amaç çocuğu bilim insanı yetiştirmek değildir.
• 5N1K soruları: kim, ne, nerede, ne zaman, niçin, nasıl.
• Kazanım cümlelerinde ve, veya gibi bağlaçlar kullanılmaz; her kazanım tek davranıştır.
• NCTM süreç standartlarında geometri yoktur, çünkü o bir içerik standardıdır.
• Plan künyesinde kaynak kitaplar bulunmaz.

Özel gereksinimli gruplarla drama

• Özel gereksinimli çocuklara uygun yöntem, teknik ve materyal kullanmak saygının işaretidir.
• Yaratıcı-Etkileyici Model sözsüz iletişime yer verir ve oyunun gelişimsel basamaklarını gözetir.
• Öğrenme güçlüğünde dikkat, algı ve belleği geliştiren etkinlikler yapılır, gereksiz uyarıcılar kaldırılır.
• Zihinsel yetersizliği olan çocuklara yönergeler açık verilir.
• Üstün yetenekliler yüksek dikkat, sosyal liderlik ve yaratıcı-entelektüel yapıyla öne çıkar; kolay ikna edilme özellikleri değildir.
• Farklılıklara saygı dramada öne çıkarılan temel kavramdır.

Doğaçlama

Önceden hazırlanmış metin olmadan, anında rol üstlenip canlandırma yapmaktır.

Sözsüz Oyun

Konuşmadan yalnızca hareketlerle bir şeyin anlatılmasıdır.

Forum Tiyatro

İzleyicinin oyunu durdurup oyuncunun yerine geçerek olayın gidişatını değiştirmesidir.

Bilinç Koridoru

Karar veremeyen ana karakterin karara ulaşmasına yardım eden tekniktir.

Dedikodu Halkası

Bir çocuk rolde dururken diğerlerinin o karakteri kendi aralarında konuşmasıdır.

Aradaki Boşluk

Karakterler arasındaki yakınlık ya da uzaklığın yerleşimle gösterilmesidir.

Liderin Rolde Olması

Liderin gruptan biri gibi role girip oturuma doğrudan katılmasıdır.

Dramatizasyon

Yazılı bir metnin canlandırılmasına dayanan tekniktir.

İmge Tiyatrosu

Somut imge, ideal imge ve geçiş imgesi aşamalarından oluşan tekniktir.

Hareket yoluyla öğrenme

Çocuğun ritimle hareket ederek duygu ve düşüncelerini ifade etmesi ve yaparak öğrenmesidir.

Doğada drama

Çalışmanın doğal ortamda, bitki ve toprak gibi öğelerle yürütülmesidir.

• Olumsuz kökler (yer almaz, doğru değildir) sık çıkar; rekabet, bireysellik, isteksizlik ve her istediğini yapma gibi seçenekler genellikle yanlıştır.
• Bolton'ın dört başlığı ile Heathcote'un modelleri karıştırılmamalı; gelişim odaklı drama Bolton'ın başlığı değildir.
• Teknik adları görev tanımıyla eşleştirilmeli: Bilinç Koridoru karar, Forum Tiyatro yer değiştirme, Dedikodu Halkası karakter hakkında konuşma.
• Alternatif mekânda iki sabit nokta güvenlik ve ayrıntılı plandır; plan gereği hiçbir mekânda ortadan kalkmaz.
• Öncü-eser eşleşmeleri ve yıllar (1985, 1997, 1943) ezberlenmeli.