Anadolu AÖF İşletme Bilgi Sistemleri Çıkmış Sorular

Ders, işletmelerde verinin enformasyona ve bilgiye dönüşmesini, bilgi sistemlerinin bileşenlerini, türlerini, geliştirilme aşamalarını ve insan kaynakları, pazarlama, üretim, muhasebe-finans gibi işlevsel alanlardaki uygulamalarını anlatır.

Sistem, veri ve enformasyon temelleri

• Düzenlenip anlam kazandırılan veri enformasyon olur.
• Açık sistem çevreyle etkileşir; kontrol ve geribesleme işlevlerini yürütür. Kapalı sistemin çevreyle etkileşimi yoktur.
• Süreç, girdilerin çıktıya dönüşmesini sağlayan faaliyetler zinciridir.
• Bilgi sisteminin bileşenleri: insan, donanım, yazılım, veri ve ağ kaynakları. Geribesleme ve sermaye bileşen değildir.
• Enformasyonda doğruluk ölçütü ile erişilebilirlik ölçütü ayrı şeylerdir.

Bilgi türleri ve bilgi yönetimi

• Kişinin zihninde ve davranışında yerleşmiş bilgi kapalı bilgidir; yazıya dökülen kitap, rapor ve notlar açık bilgidir.
• Usta-çırak ilişkisi kapalı bilgiden kapalı bilgiye aktarıma örnektir.
• Açık bilginin özümsenerek kişiye mal edilmesi içselleştirmedir.
• Bilgiyi üretme, saklama, paylaşma ve katma değer yaratma çabalarının tamamı bilgi yönetimidir.
• Dışsal bilgi edinmede en iyi örnekleri benimseyen kıyaslama yaklaşımı taklit etmedir.
• Müşteri ve endüstriyel eğilim bilgileri dış kaynaklıdır; üretim verimliliği ve iş deneyimi bilgisi iç kaynaklıdır.

Bilgisayar, yazılım ve veritabanı

• Bilgisayar sırasıyla girdiyi alır, komut ve veriyi saklar, işler, çıktı sunar.
• Bellek yönetimi, çoklu görev, tak-çalıştır ve arayüz işletim sistemine aittir; veritabanı yönetimi ona ait değildir.
• Güvenlik duvarı uygulama yazılımı sayılmaz; sayfa düzeni için masaüstü yayımcılık yazılımları kullanılır.
• TCP taşıma katmanı protokolüdür, uygulama katmanında yer almaz.
• Veritabanı tablosunda varlığın nitelikleri sütunlarda gösterilir; varlık-ilişki diyagramında ilişki baklava şeklidir.
• Parmak izi okuyucu yalnızca girdi aygıtıdır; kimlik tanıyan sistemler biyometrik araçlardır.

Yönetim düzeyleri ve bilgi sistemi türleri

• Çalışan performansını değerlendirmek taktik düzey karardır.
• Kayıt işleme sistemi günlük işlem verilerini kaydeder ve veritabanını günceller.
• Yönetsel raporlama sistemi işletme içi kullanıcıların ihtiyacını karşılar; bölge bazlı alacak toplamı gibi özel bilgiler buradan alınır.
• Yığın işlemede veriler biriktirilip belirli aralıklarla toplu işlenir.
• ERP, diğer planlama sistemlerini kapsayan en geniş sistemdir.
• Dikey iletişim hiyerarşide yukarı veya aşağı doğru akar.

Sistem geliştirme ve bakım

• Sistem tasarımı, geliştirilecek sistemin kapsamlı planını oluşturur.
• Prototipleme hızlı ve ucuz deneme sürümüyle kullanıcı görüşü alır; RAD buna benzer.
• Bilgi ihtiyacı mülakat, gözlem, JAD ve kayıt taramasıyla belirlenir; RAD bu yöntemlerden değildir.
• Operasyonel fizibilite sistemin işletme yapısına uyumunu sorgular.
• Paralel dönüşümde eski ve yeni sistem bir süre birlikte çalışır.
• Bakımda düzeltici bakım en acil, önleyici bakım en düşük önceliklidir.

İnsan kaynakları bilgi sistemi

• 360 derece geri bildirim performans yönetimi kapsamındadır.
• İnsan kaynaklarını nicelik ve nitelik olarak planlamak stratejik düzeyde İKBS desteğidir.
• Eğitim ihtiyacı beceri eksikliklerinin belirlenmesiyle doğar, yeni personel ihtiyacıyla değil.
• Ürün enformasyonu personel kararlarında gerekli enformasyon türü değildir.
• Veri önce sisteme girilmeli, ardından işlenmelidir.

Pazarlama bilgi sistemi

• PBS'nin temel amacı bilginin düzenli akışını sağlamaktır.
• Endüstriyel eğilimler PBS'nin çevresel girdisidir.
• İşletmenin finansal durumu içsel kayıt sisteminden gelir.
• Tüketici profili çıkarmak müşteri analizi kapsamındadır.
• Sigara içme mekânı gibi dış koşulları toplamak olası stratejik seçenekleri değerlendirmeye girer.

Üretim, muhasebe ve finans

• CAD bilgisayar destekli tasarımdır; CNC bilgisayar denetimli tezgâhlardır.
• Simülasyon, tesis yerleşimini bilgisayar modelinde denemeyi sağlar. PERT proje yönetimi problemlerine yöneliktir.
• MRP girdileri ana üretim programı ve ürün ağacıdır; satın alma emri çıktıdır.
• Tesis yerleşimi: ürüne göre, sürece göre, sabit konumlu, hücresel. Müşteri ilişkileri yönetimi MRP II dışıdır.
• Hasılat döngüsü satış ve tahsilatı kapsar; borçların kaydı ve üretim faktörü temini harcama döngüsüne girer.
• Finansal muhasebe dış kullanıcılara bilgi sunar; finans bilgi sistemi kaynağı en düşük maliyetle bulmaya yardım eder.
• Nakit yönetimi muhasebe ve finans alanındadır; makine, bina ve demirbaşlar sabit kıymetler sisteminde izlenir.

Enformasyon

Anlamlı bir yapıya kavuşturulmuş veridir.

Açık sistem

Çevresiyle etkileşen, kontrol ve geribesleme işlevleri olan sistemdir.

Kapalı bilgi

Deneyimle kişinin zihnine ve davranışına yerleşmiş bilgidir.

Açık bilgi

Yazıya dökülmüş, paylaşılabilir bilgidir.

İçselleştirme

Açık bilginin kişi tarafından özümsenip kapalı bilgiye dönüşmesidir.

Yığın işleme

Verilerin biriktirilip belirli aralıklarla toplu işlenmesidir.

Prototipleme

Kullanıcı değerlendirmesi için hızlı ve ucuz deneme sistemi kurma yaklaşımıdır.

Paralel strateji

Eski ve yeni sistemin geçiş boyunca eş zamanlı çalıştırılmasıdır.

Kayıt işleme sistemi

Günlük işlem verilerini kaydeden ve veritabanını güncelleyen sistemdir.

ERP

Diğer planlama sistemlerini de içine alan en kapsamlı kaynak planlama sistemidir.

Simülasyon

Gerçek sistemin bilgisayar modelinde farklı düzenlerin denenmesidir.

Biyometrik araçlar

Fiziksel ve davranışsal özelliklerle kimlik belirleyen otomatik sistemlerdir.

• Kapalı sistem ile açık sistem karıştırılmamalı; kontrol ve geribesleme açık sistemin işlevidir, bilgi sisteminin bileşeni değildir.
• Hasılat döngüsü satış ve tahsilatı, harcama döngüsü borçları ve üretim faktörü edinimini kapsar.
• Kapalı bilgi kişide, açık bilgi belgede bulunur; usta-çırak aktarımı kapalıdan kapalıya olur.
• MRP girdileri ana üretim programı ve ürün ağacıdır; satın alma emri çıktıdır.
• Bakım önceliğinde düzeltici bakım en üstte, önleyici bakım en altta yer alır.