Anadolu AÖF Tefsir Çıkmış Sorular

Tefsir dersi, Kur'an'ı açıklama ilminin yanı sıra Fatiha, Lokman, Nûh, Mülk, Haşr ve Hucurât surelerinin ana konularını, Allah'ın isimlerini ve iman, takva, fitne, sevgi gibi temel Kur'an kavramlarını ele alır.

Tefsir ve Kur'an'a dair genel bilgiler

• Tefsir, ayetlerin anlamını ve hükümlerini dil, tarih ve iniş sebepleri açısından açıklayan temel İslam ilmidir.
• Kıssalar geçmiş peygamberlerin ve kavimlerin olaylarını anlatır; amaç ders ve ibret vermektir.
• Bazı surelerin başındaki Elif-Lâm-Mîm gibi harfler hurûf-ı mukattaa adını alır; tek tek okunur, gerçek anlamı Allah'a aittir.
• Peygamberliğin ilk yıllarında Müslümanlar Erkam b. Ebi'l-Erkam'ın evinde (Daru'l-Erkam) toplanırdı.

Fatiha ve Lokman sureleri

• Fatiha'da fıkhî hükümlerin ayrıntısı yoktur; ayetleri Kur'an'ın ilk inen ayetleri de değildir.
• Yevmi'd-dîn hesap günüdür ve ahirete imanı anlatır; nimet, Allah'ın sunduğu maddi ve manevi imkânlardır.
• Lokman suresinde Kur'an 'hakîm' yani hikmetli kitap diye anılır; hikmet Hz. Lokman'a verilmiştir.
• Lokman'ın oğluna ilk öğüdü şirk koşmamaktır; anne babaya iyilik, tevazu ve iyiliği emretmek de işlenir.
• Surede göklerin direksiz yaratılması gibi doğa delilleri yer alır; kıyametin nasıl kopacağı anlatılmaz.
• Lokman 27'de Allah'ın kudreti, kelamı ve hikmeti vurgulanır; rahmet burada öne çıkmaz.

Nûh suresi

• Sure baştan sona tek konuyu, Hz. Nûh'un daveti ve duasını işler; Hûd (as) veya kavmin coğrafyası anlatılmaz.
• Nûh kavmini acı bir azaptan uyarmak için gönderilmiştir.
• 10. ayette kavmine istiğfarı, yani Rabbinden bağışlanma dilemeyi öğütler; karşılığında bolluk ve nimet vaat edilir.
• Sûrede dirilme konusu da geçer; Buhârî'de 'Sûretü innâ erselnâ' adıyla anılır, 'Sûretü Nûh' denmez.

Mülk suresi

• Temel konu Allah'ın varlığı, bilgisi ve gücüdür; 'tebâreke' kalıcılık ve süreklilik anlamındaki kökten gelir.
• İlk ayetlerde mülkün sahibi olması, her şeye gücünün yetmesi, hayat ile ölümü yaratması ve yedi göğü uyumlu yaratması anlatılır; inkârcıların pişmanlığı yoktur.
• 8. ayette 'nezîr' uyarıcı peygamber demektir.
• 'Mülk elinde olan' ifadesindeki el, Ehl-i sünnet âlimlerince Allah'ın gücü olarak yorumlanır.
• Latîf ve Habîr isimleri Allah'ın ince ayrıntıya kadar bilgisini ve lütfunu gösterir.

Haşr suresi

• Haşr, toplanıp sürülme demektir; sure ahdi bozan Nadiroğulları'nın Medine'den çıkarılmasını anlatır.
• 2-10. ayetler bu olayı işler; Allah'ın tesbihi ve sıfatları surenin başında ve sonunda yer alır.
• Îsâr, kendisi muhtaçken başkasını tercih etmektir; Ensar'ın muhacirlere tutumu örnek verilir.
• 23. ayette el-Müheymin (gözetip koruyan), el-Cebbâr (iradesini yürüten) ve el-Bâri' (örneksiz yaratan) gibi isimler geçer.

Hucurât suresi

• Medine'de inmiş, adı 'odalar' anlamına gelir; temel ahlaki değerleri işler ve müminlere seslenir.
• Hz. Ebubekir ile Hz. Ömer, Temîmoğulları heyeti geldiğinde yönetici tayini konusunda görüş ayrılığına düşünce sesler yükselmiş ve ilk ayet inmiştir.
• Peygamber'in yanında sesi kısmak takva ile ilişkilendirilir.
• 12. ayet kötü zandan, gıybetten ve başkasının kusurunu araştırmaktan (tecessüs) sakındırır.
• Alay ve kötü lakap yasaktır; iyiliği başa kakmama öğüdü bu surede yer almaz.
• Allah müminlere imanı sevdirip gönüllerinde süslemiştir.

İman, salih amel ve takva

• İman kalple tasdik, dille ikrar ve davranışla gereğini yapmaktır; kökü 'emn', huzur ve güven anlamı taşır.
• Asr suresi, Mekke döneminde iman ile salih amelin birlikte geçtiği ilk suredir.
• Salih amel, inancın samimiyetle ve Allah rızası için yararlı davranışa dönüşmesidir; Nahl 97'ye göre kadın erkek ayrımı yoktur.
• Takva 'vekâ' kökünden gelir ve korumak, sakınmak demektir; verâ' ise şüpheli şeylerden kaçınmaktır.
• Hudûdullâh, Allah'ın koyduğu sınırlar ve emirlerdir.

Fitne ve sevgi kavramları

• Fitne bağlama göre baskı ve zulüm (Bakara 191, 193) veya imtihan ve sınama (Enbiyâ 35) anlamına gelir.
• Müminleri dinlerinden döndürme çabası da fitne ile anlatılır; haddi aşmak bu kullanımlarla ilişkilendirilmez.
• Kur'an'da sevgi için en çok kullanılan sözcük hubb'dır; h-b-b kökü tohum anlamında da kullanılır, odak anlamı bağlı olmaktır.
• Rızâ karşılıklı hoşnutluktur; rahmet ise acıma ve esirgemedir, doğrudan sevgi demek değildir.
• Allah çokça tövbe edenleri sever; Âl-i İmran 31'de sevgi, Peygamber'e uyma davasına bağlılıkla ilişkilendirilir.

Rahman

Allah'ın bütün varlığı kuşatan rahmetini dile getiren isim.

Fâtır

İlk yaratan anlamında, yaratmayı anlatan Kur'an terimi.

Nezîr

İnsanları Allah'ın azabına karşı uyaran, uyarıcı.

Latîf

Kullarına lütufta bulunan, gizli ve ince işleri en ayrıntısına kadar bilen.

Habîr

Her şeyin iç yüzünden haberdar olan; ilim sıfatı.

Îsâr

Kendisi muhtaç olduğu halde başkasını kendine tercih etme.

Tecessüs

İnsanların gizli kusurlarını kurcalayıp araştırma.

Takva

Kişinin kendini Allah'ın azabından ve günahlardan koruması.

Salih amel

Allah rızası için yapılan, kişiye ve topluma yararlı doğru davranış.

Fitne

Baskı ve zulüm ya da imtihan anlamlarına gelen çok anlamlı Kur'an kavramı.

Hurûf-ı mukattaa

Surelerin başındaki, tek tek okunan kesik harfler.

• Soru 'yanlıştır', 'yer almaz' veya 'bulunmaz' diyorsa, doğru bilgileri eleyip surede geçmeyen şıkkı bulmak gerekir.
• Nûh suresindeki Hûd (as) gibi başka peygamber ve konular, sureyle ilgisiz şıklar olarak sık verilir.
• Fitne sorularında önce ayetin bağlamına bakılmalı: işkence ve sürgün varsa baskı-zulüm, hayır-şerle deneme varsa imtihan anlamı seçilmeli.
• Esmâ-i hüsnâ sorularında Latîf (lütuf ve ince bilgi), Habîr (haberdar olma), Müheymin (gözetme), Cebbâr (iradeyi yürütme) birbirine karıştırılmamalı.
• Hucurât Medine'de inmiştir ve adı 'odalar' demektir; Mekke ve 'saraylar' seçenekleri tuzaktır.