AUZEF E-Ticaret ve Tedarik Zinciri Yönetimi Çıkmış Sorular

Ders, tedarik zinciri yönetiminin temel yapısını, stok yönetimini ve kontrol modellerini, talep tahminini, MRP ve MRP II sistemlerini, depolama ile taşımacılığı, performans ölçümünü ve küresel ile yeşil tedarik zinciri konularını kapsar.

Tedarik zinciri yapısı ve yönetim faaliyetleri

• Tedarik zinciri elemanları arasında banka yer almaz; ekmek fırını süpermarkete satış yaparken imalatçı rolündedir.
• Bütünleşik tutum, tüm elemanları ortak amaca yönelterek zincirin toplam kârlılığını artırır.
• Ortak bilgi paylaşımı zinciri talep belirsizliğinin olumsuz etkilerinden korur; talep bilgisinin iki yönlü paylaşımı stok ve üretim kararlarını isabetli kılar.
• Ortak risk ve ödül paylaşımı ilkesine göre maliyetler adil bölüşülür; stok maliyetini güçsüz tedarikçiye yüklemek bu ilkeye aykırıdır.
• Her işi kendi kaynaklarıyla yapan firma içsel aktiviteleri uygulamaktadır.
• Hızlı tepki stratejisinde perakendeci talebi karşılar, tedarikçi nihai müşteri talep verisini görerek tahmin ve çizelgelemeyi iyileştirir.

Karar düzeyleri ve satın alma

• Operasyonel kararlardaki hatalar doğrudan müşteri memnuniyetsizliğine yol açar.
• Kalite kontrol ve teslimat araç ile güzergâh seçimi operasyonel karar düzeyindedir.
• Stratejik satın alma, kritik ürün ve hizmetlerin kesintisiz ve sürdürülebilir sağlanmasını güvence altına alır.
• Tedarik süresini belirleyen faaliyetler sipariş yükleme aşamasında yer alır.
• Sipariş formu birim fiyat, miktar ve fiziksel nitelikleri gösterir; tedarik sözleşmesi alıcı ile tedarikçi ilişkisini düzenler.
• Stratejik birleşmeler, firmayı rakiplerinden ayıran niteliklerin zamanla yok olmasına yol açabilir.

Stok yönetimi ve maliyetleri

• Mevsim stoğu, yüksek talep dönemleri için önceden üretilip bekletilir.
• Bozulma, raf ömrünün bitmesi ve modanın geçmesi stok bulundurma riskinin maliyetine girer; muhasebede stokta mal tutmanın bedeli depolama maliyetidir.
• Stok bulundurmama, rafta ürün olmaması nedeniyle satış kaçırılmasına yol açar.
• Stok izleme işletme etkinliğini artırır ve kayıpları azaltır; pazarlama verimi veya pazar payı büyümesi doğrudan sonucu sayılmaz.
• Stok kontrolünün ilgi alanı stok düzeyi ve izleme konularıdır; maliyetin en aza indirilmesi bu alanın dışında tutulmuştur.
• Stok maliyetini düşürmede personel seçimi doğrudan bir strateji sayılmaz.

Stok kontrol modelleri ve ABC

• Modeller talebin bilinip bilinmemesine göre deterministik veya olasılıklı olarak ayrılır; ESM deterministiktir.
• ESM toplam maliyeti, sipariş maliyeti ile elde bulundurma maliyetinin toplamı olarak ele alır.
• Miktar iskontolu ESM, tedarikçi indiriminden yararlanmak için daha fazla sipariş vermeyi inceler.
• Gazete bayi modelinde dönem başında tek sipariş verilir; kısa ömürlü ve modaya bağlı ürünlerde kullanılır.
• ABC analizi Pareto ilkesine dayanır; A sınıfında sık kontrol ve ayrıntılı kayıt gerekir, C sınıfı düşük değerlidir.
• Çift kutu yönteminde kutunun iki gözünden biri Q, diğeri r miktarı alır.
• JIT, yalnızca gerektiği kadar ürün alınmasını veya üretilmesini esas alır.

MRP, MRP II ve talep tahmini

• Ana üretim planı MRP girdisidir; uyarılar, yeniden çizelgeleme emirleri, iş emri ve satın alma talepleri çıktıdır.
• İş emirleri ana üretim planının girdisi değildir.
• MRP stok seviyelerinin izlenmesini sağlar; ürün ağacı bileşenleri gösterir, müşteri talebini göstermez.
• MRP II tedarikten muhasebeye tüm süreçleri bütünleştirir; satış artışı doğrudan amacı değildir.
• Basit yöntemde tahmin son dönem gerçekleşen değere eşittir; örneklerde 1800 ve 1750 bulunur.
• Regresyon, talep ile gelir düzeyi gibi değişkenler arasındaki bağıntıyı ifade eder; Delphi kalitatif yöntemdir; izleme sinyali tahmin performansını ölçer.

Depolama, taşımacılık ve lojistik

• Depo, malzemenin teslim alınıp ayrıştırıldığı, kaydedildiği ve dağıtıldığı yerdir; elleçleme ekipman değildir.
• Çapraz sevkiyatta ürünler bekletilmeden doğrudan sevkiyat alanına yönlendirilir.
• Depo yeri seçiminde ağırlık merkezi yöntemi kullanılır.
• Taşımada nasıl sorusu yöntemi anlatır; doğrudan taşıma, milk run ve özel tasarım örnektir, ucuz taşıma değildir.
• Sıçramalı mekik taşıma, yükün elverişli araçlara aktarılarak taşınmasıdır.
• 4PL tüm tedarik zinciri sürecini yönetir; 3PL devrinde üretim maliyetlerinin azalması kazanç sayılmaz.

Performans ölçümü, küresel ve yeşil tedarik zinciri

• SCOR modeli tedarik zinciri performansını ölçmek için geliştirilmiştir; gönüllülük beş unsurdan biri değildir.
• Kurumsal karne yaklaşımı dört boyutu inceler; talep tahmin yöntemi değildir.
• Tedarikçi değerlendirmesi yalnızca satın alma maliyetine dayandırılamaz.
• Ulusal üretim küresel tedarik zinciri sınıflarından biri değildir.
• NAFTA, AB ve ASEAN gibi anlaşmalar politik ve ekonomik teşvik örneğidir.
• ISO 14000 çevre yönetimi için uluslararası standarttır; çevre yasaları yeşil uygulamalarda engel sayılmaz.

MRP

Ana üretim planı ve ürün ağacından yola çıkarak malzeme ihtiyacını planlayan sistemdir.

MRP II

Tedarikten muhasebeye tüm üretim süreçlerini tek çatıda toplayan entegre planlama sistemidir.

ESM

Sipariş ve elde bulundurma maliyetleri toplamını en azlayan sipariş miktarını bulan deterministik modeldir.

ABC analizi

Pareto ilkesiyle stok kalemlerini değerlerine göre sınıflandıran yöntemdir.

Gazete bayi modeli

Kısa ömürlü ürünlerde dönem başında tek sipariş verilen stok modelidir.

JIT

Ürünün gerektiği anda ve miktarda üretilmesini esas alan stok politikasıdır.

Çapraz sevkiyat

Gelen ürünün depoda bekletilmeden doğrudan çıkışa yönlendirilmesidir.

SCOR modeli

Tedarik zinciri performansını ölçen ve süreçleri standartlaştıran referans modeldir.

Hızlı tepki stratejisi

Tedarikçinin son müşteri talep verisini görerek tahminini iyileştirdiği iş birliği biçimidir.

4PL

Müşterisinin tüm tedarik zinciri süreçlerini yöneten ve iyileştiren lojistik sağlayıcıdır.

• Ana üretim planı MRP girdisidir, iş emri ise MRP çıktısıdır; ana üretim planının girdisi değildir.
• Deterministik modelde talep bilinir (ESM), olasılıklı modelde bilinmez.
• Soruların çoğu değildir veya yer almaz biçimindedir; doğru ifadeyi değil dışarıda kalanı bulmaya dikkat edilmelidir.
• Satış, pazarlama verimi ve pazar payı artışı stok kontrolü ile MRP II amaçlarına doğrudan girmez.
• Basit yöntem sorularında cevap son dönemin değeridir.