AUZEF E-Ticaret Çıkmış Sorular

E-Ticaret dersi; internetin ve web teknolojilerinin temellerini, e-ticaret türlerini, web sitesi tasarımını, veri tabanı kavramlarını ve JSF ile Java tabanlı web uygulaması geliştirmeyi kapsar. Ayrıca güvenlik, reklam ve çevrimiçi satış uygulamaları da işlenir.

İnternet, Web ve Protokoller

• İnternet sözcüğü, ağlar arası çalışma anlamındaki internetworking teriminden türemiştir; World Wide Web 1990'ların başında doğmuştur.
• Doğrudan internete bağlı bilgisayara ana sistem (host) denir.
• HTTP istemci/sunucu mimarisine dayanan istek/yanıt protokolüdür; bağlantısız ve medyadan bağımsızdır.
• HTTP/1.0 her istek için yeni bağlantı açar; HTTP/1.1 aynı bağlantıyı birden çok istek-yanıt için kullanabilir.
• Güvenli aktarım HTTPS ile, kredi kartı gibi verilerin şifrelenmesi SSL ile sağlanır.
• FTP dosya aktarım protokolüdür ve tarayıcılara yerleşik gelmez; URI kaynağı tanımlayan adlandırma biçimidir.

Alan Adı, HTML ve XML

• Alan adı, sayıların (IP) akılda tutulma güçlüğü nedeniyle onların yerine kullanılan isimlerdir; iyi alan adı kısa olur ve siteyi anlatır.
• ABD'de .com, .net, .org üst seviyedir; diğer ülkelerde çoğunlukla ikinci seviyedir.
• HTML işaretleme dilidir, programlama dili değildir; görünüm üzerine yoğunlaşır.
• XML veriyi tanımlamak ve verinin ne olduğuna odaklanmak için geliştirilmiştir.
• BODY etiketi sayfa gövdesini çevreler; BIG etiketi metni bir kademe büyütür.

Web Tasarımı ve Kullanılabilirlik

• Tasarım öncesi sitenin amacı, hedef kitlesi ve beklentileri düşünülür; alan adı seçimi sonraki teknik adımdır.
• Bağlantılar güncel tutulmalı; ölü bağlantı ve 404 hatalı sayfalardan kaçınılmalıdır.
• Gezinme sade olmalı; ürün, fiyat ve hizmet kolay bulunmalı, aksi halde site gezilemez olur.
• Aşırı kayan yazı ve vurgu öğeleri ziyaretçiyi rahatsız eder, yanlış uygulamadır.
• Dreamweaver kod yazmadan görsel tasarım sunar; Google Analytics trafik ve ziyaretçi davranışını raporlar.

E-Ticaret Türleri ve İş Modelleri

• B2C işletmeden tüketiciye, B2B işletmeden işletmeye satıştır; B2B işlem maliyetlerini düşürür.
• Devlet ihaleleri ve ön başvurular işletmeden devlete; yalnız devletin bilgilendirmesi devletten işletmeye e-ticarettir.
• Tedarikçiden işletmeye (S2B) bir e-ticaret türü değildir.
• Mobil ticaret, 1997'de Helsinki'de cep telefonuyla ödemeli Coca Cola otomatlarıyla başlamıştır.
• Reklam bantları satış, tıklama ve üyelik başına ödeme olmak üzere üç ölçüte göre ücretlendirilir.
• Piyasa yapıcılar alıcı ile satıcıyı buluşturur, fiyat oluşumuna katkı verir, gerektiğinde likidite için alım-satım yapar.

Web 2.0, RSS ve Çerezler

• Web 2.0 sitelerinde kullanıcılar bilgi paylaşır ve içeriği değiştirebilir (sosyal ağ, wiki).
• RSS yeni içerikleri kullanıcı aramadan, okuyucu program aracılığıyla getirir.
• Podcasting, RSS ile ses dosyalarının (çoğunlukla MP3) yayılması ve dinlenmesidir.
• Trackback, bir yazıdan söz eden sitelerin asıl günlükte belirtilmesini sağlar.
• Çerezler tarayıcıda saklanan küçük metin dosyalarıdır.
• Sepet ödeme öncesi alandır; ödemeden sonra kargo ve teslimat süreci gelir.

EDI ve Elektronik Fatura

• Farklı biçimli belgeler karşı tarafça okunamadığı için ticari belgelerin standart alışverişi amacıyla EDI geliştirilmiştir.
• E-fatura basım ve posta giderini azaltır; firmalar bu tasarrufu müşteriye indirim olarak yansıtabilir.

Veri Tabanı ve Veri Kalitesi

• Veri tabanı yönetim sistemi dördüncü kuşak dillerle veri yönetimini kolaylaştırır.
• Geleneksel dosya sorunları: veri tekrarı, uygulamaya bağımlılık, hataya açıklık; bit dizisi saklama sorun değildir.
• İlişkisel modelde ilişki kümeye, her satır alt kümeye denk düşer; Kartezyen çarpım satırları eşleştirir.
• Birincil anahtar tekrarsızdır ve boş olamaz; dışsal anahtar başka dosyadaki özelliğe bağımlıdır; Boyce Codd biçiminde her belirleyici anahtardır.
• Hatalı veri için iki yöntem vardır: veri kalitesi denetimi (kural sınama) ve veri arıtma (eksik, fazla, yazım düzeltme).
• OLAP veriyi çok boyutlu karşılaştırır; satışçı, ürün ve yıl gibi boyutlar eklenebilir.

Java, JSF ve Uygulama Geliştirme

• JSF, Java tabanlı, sunucu tarafında çalışan web arayüz çatısıdır; öncesinde arayüz çoğunlukla Servlet ve JSP ile üretilirdi.
• Servlet HTTP isteğine yanıt üreten Java sınıfıdır; MVC'de nesneler model katmanında oluşturulur.
• Kapsamlar: RequestScoped tek istek, ViewScoped aynı görünüm boyunca yaşar.
• ManagedBean bean'i kaydeder, ManagedProperty bean özelliğini başka bean'e enjekte eder.
• JavaBean serileştirilebilir, parametresiz yapıcılı, private özellikli ve getter/setter'lıdır.
• Tomcat Windows'ta startup.bat ile başlar; görüntü ve özellik dosyaları src/main/resources altındadır.

Host (ana sistem)

Doğrudan internete bağlı olan bilgisayardır.

URI

Bir kaynağın adını veya konumunu belirten, URL ve URN'yi kapsayan karakter dizisidir.

HTTPS / SSL

Web verisini ve kart bilgilerini şifreli ileten güvenli protokol ve güvenlik katmanıdır.

Çerez

Sitenin kullanıcı tarayıcısında sakladığı küçük metin dosyasıdır.

RSS

Sitelerin yeni içeriğini tek akıştan, otomatik sorgulamayla izlemeyi sağlar.

Podcasting

Ses dosyalarının RSS beslemesiyle yayılması ve dinlenmesidir.

EDI

Elektronik veri değişimi; ticari belgelerin standart biçimde alışverişidir.

OLAP

Çevrimiçi analitik işleme; veriyi çok boyutlu inceleyen analiz türüdür.

Veri arıtma

Eksik, fazla veya yazım hatalı verilerin denetlenip düzeltilmesidir.

JavaBean

Serileştirilebilir, parametresiz yapıcılı, getter/setter ile erişilen Java sınıfıdır.

Servlet

HTTP isteklerini karşılayıp dinamik yanıt üreten sunucu tarafı Java bileşenidir.

Birincil anahtar

Her kaydı benzersiz tanımlayan, tekrarlanmayan ve boş olamayan özelliktir.

• HTTP bağlantısız ve medyadan bağımsızdır; HTTP/1.0 ile 1.1 farkı bağlantının yeniden kullanımıdır.
• HTML işaretleme dilidir, XML ise veri tanımlamaya odaklanır; ikisi karıştırılmamalıdır.
• B2C, B2B, işletmeden devlete ve devletten işletmeye türleri tanımlarıyla eşleştirilmelidir.
• RequestScoped tek isteği, ViewScoped aynı görünümde kalma süresini kapsar.
• Veri kalitesi denetimi kural sınar; veri arıtma hatalı veriyi düzeltir.