AUZEF Erken Çocukluk Eğitimde Yaklaşımlar ve Programlar Çıkmış Sorular

Ders, erken çocukluk eğitiminde kullanılan başlıca program ve yaklaşımları (Montessori, Reggio Emilia, Waldorf, High Scope, Head Start, Portage, Piramit, Orman Okulu, Proje, Yaratıcı Müfredat, Gelişimsel Açıdan Uygun Program, Ön Yargı Karşıtı Eğitim) felsefe, öğretmen rolü, aile katılımı ve değerlendirme yönünden karşılaştırır.

Gelişimsel açıdan uygun program

• Tek bir müfredat değil, tüm programlara yol gösteren ilkeler bütünüdür.
• Üç temel ilke: yaşa uygunluk, bireysel uygunluk, sosyal-kültürel uygunluk.
• Tüm gelişim alanları birlikte ele alınır; bireysel farklılıklara saygı gösterilir, herkesten aynı performans beklenmez.
• Dewey (yaparak yaşayarak öğrenme), Piaget (olgunlaşma, hazırbulunuşluk), Vygotsky (sosyal etkileşim) ve ihtiyaçlar hiyerarşisi kuramından beslenir.
• Materyaller çocuğun erişebileceği yükseklikte durur ve çocukların kültürel kimliğini yansıtır.
• 2009'da göçlerle değişen demografik yapı nedeniyle yenilenmiştir.

Head Start ve High Scope

• Düşük gelirli, dezavantajlı çocuklar için erken müdahale ve kanıta dayalı etkili program arayışından doğmuşlardır.
• Head Start felsefesi: sosyal yeterlik, yerel kontrol, aile eğitimi, bütüncül yaklaşım; doğrudan para yardımı yoktur.
• Head Start'ın başarısında kapsamlı yapı ve farklı modelleri içermesi etkilidir; aile yönetim ve karar süreçlerine tam katılır.
• Her ikisi de ev ve kurum temelli çalışmaları birleştirir.
• High Scope, kapsamlı değerlendirme yöntemiyle öne çıkar ve çocuğun başlattığı etkinliklere yer verir.

Montessori

• Çocuk imajı: çocuğa saygı, içsel motivasyon ve özgürlük.
• Duyusal materyaller duyuları inceltir ve soyut kavramlara somut zemin hazırlar.
• Materyallerdeki hata kontrolü çocuğun bireysel kapasitesini geliştirir.
• Bireyselleşme sayesinde çocuk kendi hızında ilerler, okul öncesinde okuma yazmaya başlayabilir.
• MEB 2013 programına bireysel öğrenme, duyu eğitimi, materyal ve pratik hayat becerileri uyarlanabilir.
• Yapılandırılmışlık düzeyi en yüksek programlardandır.

Reggio Emilia ve Proje yaklaşımı

• Reggio Emilia çocuğun güçlü yönlerine ve potansiyeline odaklanır; plan esnektir, çocuğun ilgisine göre değişir.
• Dokümantasyon, öğrenme sürecini fotoğraf, alıntı ve ürünlerle görünür kılar; kıyaslama ya da puan amacı taşımaz.
• Öğretmen çocukların araştırmasına katılan ortaktır (partner); yönetim demokratiktir, aileler sürece katılır.
• Proje yaklaşımında öğretmen öğrenme davetleriyle projeyi başlatır; çocuğun merakı içsel motivasyonu doğurur.
• Tema geniş konu çevresindeki etkinlikler, ünite hazır ders planları, proje ise çocuğun merak ettiği konunun ayrıntılı araştırılmasıdır.

Waldorf ve Orman Okulu

• Waldorf, Steiner'in antroposofisine dayanır; bütünsel ve ruhani bir bakışı vardır.
• Rutin ve ritim, taklit yoluyla öğrenme, sanat ve öğretmenin içsel gelişimi önemlidir.
• Oyuncaklar sade, açık uçlu ve yaratıcılığı destekleyicidir; özel yapım olmaları şart değildir.
• İlk Stuttgart okulu sekiz yıllık karma bir programdı; ayrı anasınıfı yoktu.
• Orman Okulu çocuk merkezlidir; çocuk doğada özgürce keşfeder, risk alır, öğretmen rehberdir.
• Orman Okulu fiziksel, sosyal, duygusal ve bilişsel gelişimi bütüncül destekler.

Portage, Piramit ve Yaratıcı Müfredat

• Portage evde öğretim modelidir; geniş bölgelerde çocukları tek sınıfta toplamanın zor olması bunu belirlemiştir.
• Portage'da öğretim, standart test puanına değil mevcut becerilere ve gelişim kontrol listesine göre planlanır.
• Piramit yakınlık-uzaklık soruları Mesafe Teorisi'ne dayanır; dış değerlendirmeyi Cito yürütmez.
• Yaratıcı Müfredat dört alanı hedefler: sosyal-duygusal, fiziksel, bilişsel, dil.
• Gelişimi izlemek için gelişimsel süreç formu kullanılır; okul öncesinde beyin üst bilişsel etkinliklere henüz tam hazır sayılmaz.

Ön yargı karşıtı ve çok kültürlü eğitim

• Cinsiyet kalıp yargılarını pekiştiren davranışlardan kaçınılır (kız-erkek ayrımı, kız oyunu denmesi).
• Çeşitliliği anlatan kitap ve belgeseller kullanılır; Down sendromu kitabı fiziksel özellikler alanıyla ilgilidir.
• Vizyonda çocuk ailesinin kültürel değerlerini getirir; kültürel acı vurgusu yer almaz.
• En eyleme dönük beklenti, çocuğun ön yargı karşısında kendini savunabilmesidir.
• Çok kültürlü eğitim benzer etnik kökenlileri aynı sınıfta toplamayı savunmaz.

Erken müdahale ve ev merkezli eğitim

• Erken müdahale en çok gelişim geriliği ve akademik başarısızlık riski yüksek çocuklarda yarar sağlar (Sices, 2007).
• Erken müdahale programına alınan çocuğun akranlarını aşması beklenmez.
• Ev merkezli eğitim ulaşımın zor olduğu yerlere ulaşır, bireysel plan olanağı verir, ailenin tüm bireylerini kapsar.
• Okul öncesi programlarını yalnız müfredat kavramıyla ele almak güçtür; bakım, oyun ve aile katılımı da içerir.

Dokümantasyon

Çocukların öğrenme sürecinin fotoğraf, alıntı ve ürünlerle kayıt altına alınıp görünür kılınması; Reggio Emilia ile özdeşleşmiştir.

Öğrenme daveti

Proje yaklaşımında öğretmenin çocukların merakını uyandırıp projeye yöneltmek için sunduğu uyarıcı.

Hata kontrolü

Montessori materyallerinde çocuğun hatasını kendisinin fark etmesini sağlayan yapı.

Antroposofi

Steiner'in insanın ruhani yönünü vurgulayan görüşü; Waldorf'un dayanağıdır.

Rutin ve ritim

Waldorf'ta düzen, güven ve öngörülebilirlik kazandıran tekrarlanan etkinlikler.

Mesafe Teorisi

Piramit metodundaki yakınlık ve uzaklık sorularının temeli.

Erken müdahale

Yoksunluğun ve gelişim riskinin etkilerini erken yaşta azaltmayı amaçlayan çalışmalar.

Tema

Geniş bir konu çevresinde uygulanan birbirinden bağımsız akademik etkinlikler bütünü.

Gelişimsel süreç formu

Yaratıcı Müfredat'ta 3-5 yaş çocuğunun gelişimini izleyip plan yapmaya yarayan araç.

Partner öğretmen

Reggio Emilia'da çocukların araştırmasına katılan ve onlarla birlikte çalışan öğretmen rolü.

• Head Start ve High Scope benzer amaçlıdır (dezavantajlı çocuklar); Reggio Emilia ve Piramit ile karıştırılmamalıdır.
• Çocuğun başlattığı etkinlikler Proje, High Scope ve Reggio Emilia'da öne çıkar; Montessori ve Portage'da öyle değildir.
• Soru kökündeki 'değildir', 'yanlıştır', 'beklenmez' ifadelerine dikkat edilmeli; Head Start'ta para yardımı ve Waldorf'ta özel yapım oyuncak yoktur.
• Kuram eşleşmeleri: Piaget olgunlaşma, Vygotsky sosyal etkileşim, Dewey yaparak öğrenme, Mesafe Teorisi Piramit.