AUZEF Hippoterapi Çıkmış Sorular

Hippoterapi dersi, atın terapi amacıyla kullanılmasını; at ırkları, don renkleri, beslenme, bakım, eğitim, terapi ekibi ve hayvan destekli tedavinin tarihçesini ele alır. Ayrıca hippoterapinin fiziksel ve sosyal kazanımları ile güvenlik esasları işlenir.

Hayvan destekli tedavinin tarihçesi

• Psikiyatrik hastalarda hayvan kullanımına dair bilinen ilk resmi kayıt 1792'de İngiltere'deki York Retreat'e aittir.
• Orada tavşan ve tavuklar hastalara öz denetim ve şefkat kazandırmak için bahçede beslenmiştir.
• Çiftlik hayvanlarıyla destekli tedavi çalışmaları 1972'de tıbbi literatüre girmiştir.
• Delta Society (bugünkü adıyla Pet Partners) 1977'de kurulmuştur; kurucularından biri Michael McCulloch'tur.

At ırkları, mizaç ve don renkleri

• Arap atı hızlı, çevik ve sıcak kanlıdır; ince yapılı olduğundan yük taşımaya değil düz koşuya uygundur.
• Hippoterapide soğuk kanlı ırklar tercih edilir; çünkü sakin mizaçlıdır ve ani ses ile hareketlerden ürkmez.
• Akhal Teke (Türkmen atı) izabel donludur: altın parlaklıkta sarı gövde, açık renkli yele ve kuyruk.
• Ahreç don: gövde kırmızı-beyaz kıl karışımı, yele, kuyruk ve alt bacaklar siyahtır.
• Kısraklar mevsime bağlı poliöstriktir; ilkbaharda gün uzayınca üreme döngüsü başlar.

Beslenme ve sindirim

• Doğru yemleme sırası: önce su, sonra kuru ot, en sonda kesif yem.
• At midesi küçüktür ve yemi geri çıkaramaz; kesif yemden sonra su verilmesi yemin midede şişmesine yol açabilir.
• Dışkıda bütün yem taneleri görülmesi, yemin yeterince öğütülmediğini gösterir.
• Dişleri bozuk veya uzamış at yemi iyi çiğneyemeden yutar.

Diş yapısı, bakım ve barınak

• Alt çene dişleri dış yüzden, üst çene dişleri iç yüzden aşınır.
• Tımar; fırçalama ve deriyi toz ile terden arındırmadır; yara, şişlik ve parazitlerin erken fark edilmesini sağlar.
• Kaşağı ve sert fırçalar gövde içindir; yüz ve burun delikleri hafif nemli havluyla silinir.
• Boks bilgilerinde 15-20° sıcaklık ifadesi ders kaynağına göre yanlış kabul edilmiştir.
• Lonja, atı daire çizdirerek çalıştırmadır; tımarla karıştırılmamalıdır.

Terapi atı seçimi ve eğitimi

• Terapi atı gelişimini tamamlamış ve mizacı oturmuş olmalı; 7-9 yaş ve üstü tercih edilir.
• Tay eğitimi güven, sabır ve ödüllendirmeye dayanır.
• Sert ceza korku, güvensizlik ve saldırganlık doğurur.
• Seanslardan önce düzenli sağlık muayenesi, güvenliği ve atın uygunluğunu doğrulamak içindir.
• Seanslarda en yavaş, düzenli ve sarsıntısız yürüyüş olan dört vuruşlu adeta kullanılır; dörtnal ve gallop risklidir.

Uygulayıcı ekip ve ekipman

• Ekip: lider yürütücü, yan yürütücüler, hippoterapi antrenörü, seyis ve terapötik binicilik uzmanı.
• Engelli birey ekip üyesi değil, terapiden yararlanan kişidir.
• Lider yürütücü atı başından yönlendirir; yan yürütücüler iki yanda yürüyerek düşmeyi önler ve egzersizlere yardım eder.
• Seyis atın günlük bakımından sorumludur: barınak temizliği, tımar, yem, su ve gezdirme.
• Üzengi demiri, gergi kayışları, dayama yastıkları ve üzengi kayışı eyer parçasıdır; dizgin başlık sistemine aittir.

Hippoterapinin kazanımları

• Atın ritmik, üç boyutlu hareketi gövde kaslarını ve denge sistemini çalıştırır; denge ve postür kontrolü gelişir.
• Ritmik hareketler pelvisi uyarır.
• Kas kuvveti, eklem açıklığı ve solunum kapasitesi fiziksel kazanımlardır.
• İletişim ve iş birliği becerileri sosyal kazanımlardır.
• Terapötik binicilik her engel durumuna uygun değildir; bazı sağlık durumlarında kontrendikasyon olabilir.

Hippoterapi

Atın ritmik hareketlerinden yararlanılarak yürütülen, destekli bir tedavi yöntemidir.

Adeta

Dört vuruşlu, en yavaş, düzenli ve sarsıntısız yürüyüş türüdür; hippoterapide çoğunlukla kullanılır.

Tımar

Atın fırçalanıp derisinin temizlenmesidir; vücuttaki değişiklikleri erken fark ettirir.

Lonja

Atı daire çizdirerek çalıştırma yöntemidir.

Lider yürütücü

Atı başından tutarak yönlendiren kişidir.

Yan yürütücü

Atın iki yanında yürüyerek bireyi destekleyen ve düşmesini önleyen kişidir.

Seyis

Atın günlük bakım işlerini üstlenen kişidir.

Ahreç don

Kırmızı-beyaz kıl karışımı gövdeli, yele, kuyruk ve alt bacakları siyah olan don türüdür.

İzabel don

Altın gibi parlayan sarı gövde ile açık renkli yele ve kuyruk; Akhal Teke atının donudur.

Poliöstrik

Üreme mevsimi içinde birden fazla kızgınlık dönemi görme durumudur.

Kesif yem

Yulaf, arpa gibi enerjisi yüksek yemdir; kuru otun ardından verilir.

Soğuk kanlı ırk

Sakin mizaçlı, ürkmeyen at grubudur; terapide güvenli kabul edilir.

• Yemleme sırası su, kuru ot, kesif yem şeklindedir; suyun kesif yemden sonra verilmesi yanlıştır.
• Lider yürütücü atı başından yönlendirir, yan yürütücüler yanlarda destek verir; bu iki görev karıştırılmamalıdır.
• Tımar ile lonja karıştırılır: tımar bakım ve temizliktir, lonja daire çizdirerek çalıştırmadır.
• Eyer parçaları ile başlık sistemi ayrılmalıdır; dizgin eyer parçası değildir.
• 'Yanlıştır' diye sorulan sorularda mutlak ifadelere dikkat edilmelidir: 'her engel durumunda' veya 'sert ceza' gibi.