AUZEF Merkezi Yönetimlerde Cbs Uygulamaları Çıkmış Sorular

Ders, Türkiye'de yerel yönetim yapısını, Coğrafi Bilgi Sistemlerinin (CBS) tarihçesini ve kurumsal kullanımını, ardından ArcGIS ortamında sayısallaştırma, enterpolasyon, yoğunluk ve mesafe analizi, ağırlıklı çakıştırma, hidroloji ve görüntü sınıflandırma uygulamalarını ele alır.

Yerel yönetimler

• Belediyeleri genel olarak düzenleyen kanun 5393 sayılı Belediye Kanunu; il özel idaresi ise 5302 sayılı kanunla düzenlenir.
• Yerel seçimler 5 yılda bir yapılır; belediye kurulabilmesi için nüfusun 5000'i aşması gerekir.
• İl özel idaresinin organları İl Genel Meclisi, İl Encümeni ve Vali'dir; meclis kendi başkanını seçer, başkanı vali değildir.
• Belediye başkanlığı terör suçları nedeniyle boşalırsa büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanı, diğerlerinde Vali görevlendirme yapar.
• Belediye meclisi imtiyaz verilmesine karar verir.
• 6360 sayılı kanun büyükşehir sınırlarını il sınırına eşitlemiş ve büyükşehirlerde il özel idarelerini kaldırmıştır.

CBS'nin tarihçesi ve bileşenleri

• CBS'nin temelleri 1832'de Charles Picquet tarafından, Paris'in 48 ilçesinde kolera salgınının haritalanmasıyla atılmıştır.
• 1960'larda Kanada, Roger Tomlinson'u doğal kaynak envanteri çıkarmak için görevlendirmiştir.
• CBS bileşenleri: donanım, yazılım, veri, kullanıcı ve yöntem; zaman bileşen değildir.
• Excel bir elektronik tablodur, CBS yazılımı değildir; Idrisi CBS yazılımıdır.

Türkiye'de CBS ve kurumlar

• Türkiye'de CBS ilk olarak üniversitelerde kullanılmaya başlanmış; Tahsin Yomralıoğlu kuramsal ve uygulamalı çalışmalarıyla öne çıkmıştır.
• Ülke haritalarında esas ölçek 1:25.000'dir; harita üretimine Bakırköy'den başlanmıştır.
• Çevre ve Şehircilik Bakanlığı: Tapu ve Kadastro, Çevresel Etki Değerlendirmesi ve CBS genel müdürlükleri; temeli 1848'de başlayan Nafıa Nezareti çalışmalarına dayanır.
• Tarım ve Orman Bakanlığı: Doğa Koruma ve Milli Parklar, Çölleşme ve Erozyonla Mücadele genel müdürlükleri; Orman Müdürlüğü 1893'te teşkilatlanmıştır.
• Maden Tetkik Arama Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na, Karayolları Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na bağlıdır.
• AFAD deprem verilerini 7/24 izletir; Sağlık Bakanlığı Hayat Eve Sığar uygulamasını COVID-19 için hazırlamıştır; İHA uçuşu için SHGM'den izin alınır.

Veri ve temel kavramlar

• CORINE uygulamasını Türkiye dahil 39 ülke yürütür; veri yılları 1990, 2000, 2006 ve 2012'dir.
• Ramsar sulak alanlarının metaveri ve öznitelikleri Veri Portalı'ndan alınır.
• Bina poligon; yol ve akarsu çizgi; elektrik direği ve il merkezi noktadır.
• Öznitelik tablosunda Null, henüz girilmemiş veriyi gösterir; bina adı metin tipindedir.
• Zirve gibi noktasal detay tek verteksle gösterilir; seçili nesneyi döndürmek için RotateTool kullanılır.

Enterpolasyon

• Contour Interval eşyükselti eğrilerinin yükseklik aralığını belirler.
• Ters mesafe ağırlıklı yöntemin kısa adı IDW'dir; Snapkriging diye bir Kriging yöntemi yoktur.
• Enterpolasyon için en az 2 kontrol noktası gerekir; kontrol noktalarının bütünü veri dizinidir.
• Z Value Field, enterpolasyonu yapılacak değişkenin tutulduğu alandır.
• Rayiç değer beşeri, diğer örnekler doğal ortam konusudur.

Yoğunluk ve mesafe analizleri

• Noktasal veri (salgın vakası) için Kernel Density, çizgisel veri (fay hattı) için Line Density kullanılır.
• Search Radius yoğunluk hesabının arama yarıçapını gösterir.
• En yakın okulu bulmak mesafe analizidir; Euclidean Distance mesafe analizi aracıdır.
• Baz istasyonu noktasal, diğer örnekler çizgisel veridir.

Raster, çakıştırma ve hidroloji

• Raster Calculator raster katmanlarda cebirsel işlem ve temel istatistik sağlar; taşkın tespitinde uydu görüntüsü işlenir.
• Birden çok katmanın ortak etkisi ağırlıklı çakıştırma ile değerlendirilir; komutu Weighted Overlay, modülü Mekansal Analiz'dir.
• Kayıtlı proje File > Open ile açılır.
• Flow Direction her hücrenin su akış yönünü belirler; kuzey oku akış yönü değildir.
• Darcy yasasına dayalı akış modeli Darcy'dir; Total Station hidrolojik modelleme hedefi değil ölçü aletidir.

Görüntü sınıflandırma

• Nesne tabanlı sınıflandırma temel kategorilerden biridir.
• ISODATA kontrolsüz (kümeleme tabanlı) bir yöntemdir.
• Logistic regression kontrollü sınıflandırmadır, kontrolsüz değildir.

CBS

Donanım, yazılım, veri, kullanıcı ve yöntemin birlikte çalıştığı coğrafi bilgi sistemi.

CORINE

Arazi örtüsü uygulaması; 39 ülke yürütür, veri yılları 1990-2012 arasındadır.

Vertex

Sayısallaştırmada bir detayı oluşturan nokta; zirve için tek verteks yeterlidir.

Null

Öznitelik tablosunda henüz değer girilmemiş hücre.

Contour Interval

Eşyükselti eğrileri arasındaki yükseklik farkı.

IDW

Ters mesafe ağırlıklı enterpolasyon yöntemi.

Z Value Field

Yüzeyi oluşturulacak değişkenin bulunduğu alan.

Kernel Density

Noktasal verilerin yoğunluğunu arama yarıçapıyla hesaplayan analiz.

Raster Calculator

Raster katmanlarda matematiksel işlem ve istatistik yapan araç.

Weighted Overlay

Birden çok katmanı ağırlıklandırarak çakıştıran analiz komutu.

Flow Direction

Her hücre için suyun akacağı yönü hesaplayan hidroloji komutu.

ISODATA

Kontrolsüz kümeleme tabanlı sınıflandırma yöntemi.

• 5393 (belediye) ile 5302 (il özel idaresi) ve büyükşehir değişikliğini getiren 6360 karıştırılmamalı.
• Kurumları bakanlıklarıyla eşleştir: Tapu-Kadastro Çevre ve Şehircilik'te, Çölleşme ve Doğa Koruma Tarım ve Orman'da.
• Kernel Density noktasal, Line Density çizgisel veri içindir; en yakın mesafe sorusu mesafe analizidir.
• Flow Direction (akış yönü) ile Flow Accumulation (akış birikimi) ayrı komutlardır.
• Kontrolsüz sınıflandırmada kümeleme yöntemleri (ISODATA) aranır; regresyon türleri kontrollüdür.