AUZEF Sağlık Hizmetlerinde Yönetim Çıkmış Sorular

Ders, sağlık hizmetlerinin yönetimini; yönetim kavramı ve yaklaşımlarını, sağlık sistemi modellerini, Türkiye'deki tarihsel gelişimi ve Sağlık Bakanlığı taşra örgütlenmesini birlikte ele alır. Sağlık kurumlarının diğer işletmelerden farkları ve birinci basamak hizmetleri de önemli yer tutar.

Yönetim ve örgütlenme temelleri

• Yönetim, ortak amaç için birden fazla kişinin faaliyetlerini koordine eden sosyal bir süreçtir; bireysel olmak özelliği değildir.
• Grup çalışması, yetki, iş bölümü ve koordinasyon yönetimin özellikleri arasındadır.
• İyi örgütlenme sosyo-ekonomik ve teknolojik gelişmeleri izler, değişime uyum sağlar; bunlardan uzak durmaz.
• Taylor'ın zaman etüdü, standartlaştırma, parça başı ücret ve fonksiyonel ustabaşılık önerileri bilimsel yönetim yaklaşımına aittir.

Sağlık piyasası ve sağlık kurumlarının özellikleri

• Hastalığın zamanı ve şiddeti belirsiz olduğundan sağlık hizmeti talebi önceden kestirilemez.
• Hastane içinde laboratuvar, radyoloji, ameliyathane ve servisler birbirine bağlı çalışır; işlevsel bağımlılık yüksektir.
• Sağlık kurumları bu bağımlılık ve belirsizlik yönleriyle diğer işletmelerden ayrılır.

Sağlık sistemi modelleri

• Prim esaslı zorunlu sağlık sigortası ilk kez 1883'te Almanya'da yasalaştı (Bismarck Modeli).
• Beveridge modeli 1948'de İngiltere'de başladı; finansman genel vergilerle, hizmet herkese eşit ve ücretsizdir.
• İngiltere'deki NHS, vergiyle finanse edilen modelin örneğidir.
• Beveridge modelinde ayrı bir sağlık primi alınmaz.

Türkiye'de sağlık politikasının tarihsel gelişimi

• Cumhuriyetin ilk sağlık bakanı Refik Saydam'dır.
• Saydam döneminde kısıtlı bütçe koruyucu hekimliğe ve bulaşıcı hastalıkla mücadeleye ayrıldı; tedavi hizmetleri çoğunlukla yerel yönetimlere bırakıldı.
• Her ile gelişmiş hastane kurmak Saydam dönemi ilkelerinden değildir.
• Sağlıkta Dönüşüm kapsamında sağlık ocağından aile hekimliğine geçildi; eğitim alanındaki akıllı tahta uygulaması bu kapsama girmez.

Aile hekimliği ve birinci basamak

• Aile sağlığı merkezi, aile hekimi ve aile sağlığı elemanı kavramları Sağlık Hizmetlerinde Dönüşüm projesiyle 2005'te gündeme geldi.
• Pilot uygulama 15 Eylül 2005'te Düzce'de başladı, sonra kademeli yayıldı.
• Aile hekimliği birinci basamak hizmettir: ayakta teşhis, basit tedavi, aşılama ve gebe izlemi yapılır.

Toplum sağlığı merkezi (TSM)

• TSM birinci basamak koruyucu sağlık kuruluşudur ve İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı çalışır.
• Soğuk zincir aşıların 2-8 derecede korunmasıdır; TSM aşı yapan kuruluşları en az ayda bir izler.
• Sorumlu hekim merkezin yöneticisidir; hizmetleri koordine eder, denetler, çevre ve okul sağlığı işlerini yürütür.
• Bina temizliği, küçük onarım ve bakım sorumlu hekimin bizzat yapacağı iş değildir.

Bakanlık taşra birimleri ve kurumlar

• Sağlık tesisi proje ve yapım ihaleleri ile müşavirlik alımı Yatırımlar Şube Müdürlüğünün işidir.
• Kanser Şube Müdürlüğü kayıtçılık, tarama ve bilinçlendirme yapar; yönetici ve müfettiş yetiştirmek onun işi değildir.
• İlaç ve tıbbi cihaz ruhsatı, denetimi ve piyasada bulunabilirliği İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun görevidir, Halk Sağlığı Kurumunun değil.
• Nüfusu 50.000'in altındaki ilçe, ilçe müdürlüğü örgütlenmesinde B5 grubundadır.
• Kanun, KHK ve TBMM İçtüzüğünün Anayasa'ya uygunluğunu yalnızca Anayasa Mahkemesi denetler.

Hastane sınıflandırması

• Belirli organ, yaş grubu veya hastalığa hizmet veren hastaneler (kadın doğum, kanser) hizmetin türüne göre sınıflanır.
• A-I grubu hastaneler en gelişmiş eğitim-araştırma ve şehir hastaneleridir.
• A-I grubunda III. basamak yoğun bakım ve III. seviye acil servis bulunması şarttır.

Yönetim

Ortak amaç doğrultusunda birden çok kişinin faaliyetlerini koordine eden sosyal süreç.

Bilimsel yönetim

Taylor'ın zaman etüdü ve standartlaştırmayla verimliliği artırmayı hedefleyen yaklaşımı.

Bismarck Modeli

Primlere dayalı zorunlu sağlık sigortası sistemi; ilk kez Almanya'da 1883'te.

Beveridge Modeli

Hizmetlerin genel vergilerle finanse edildiği, herkese ücretsiz sunulan sistem; İngiltere 1948.

Soğuk zincir

Aşıların üretimden uygulamaya kadar 2-8 derecede korunması.

Toplum sağlığı merkezi

İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı birinci basamak koruyucu sağlık kuruluşu.

Aile sağlığı merkezi

Bireylerin sağlık sistemine ilk başvurduğu birinci basamak kuruluşu.

Sağlıkta Dönüşüm

Sağlık ocağından aile hekimliğine geçişi de içeren geniş kapsamlı reform programı.

İşlevsel bağımlılık

Hastane birimlerinin birbirine bağlı çalışması; sağlık kurumlarının ayırt edici özelliği.

Özel dal hastanesi

Belirli organ, yaş grubu veya hastalığa hizmet veren hastane; hizmetin türüne göre sınıflanır.

• Bismarck (sigorta primi, Almanya 1883) ile Beveridge (vergi, İngiltere 1948) modellerini karıştırma.
• Halk Sağlığı Kurumu ile İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun görevlerini ayır; ilaç ruhsatı ikincisindedir.
• Soruların çoğu olumsuz kökludur (yer almaz, yanlıştır); şıkları tek tek eleyerek oku.
• Aile hekimliği 2005'te Düzce'de başladı; yıl ve il bilgisi sık sorulur.