AUZEF Turizm Araştırmaları Çıkmış Sorular

Ders, turizmin coğrafi, nüfus ve mekânsal temellerini; Türkiye'nin turizm varlıklarını, sit alanlarını ve milli parklarını; ayrıca turizm planlaması ile gelişim modellerini ele alır. Turizmin ekonomik ve toplumsal etkileri ile turizmi etkileyen faktörler de işlenir.

Turizmin tanımı ve ekonomik etkisi

• Turist sayılmak için gidilen yerde en az bir gece kalmak gerekir.
• Kalıcı yerleşme geçici bir hareket olmadığından turizm faaliyeti sayılmaz.
• Turizmin çarpan etkisi yüksektir; ulaşım, inşaat, tarım, konaklama, yeme-içme ve rehberlik gibi birçok hizmet koluyla birlikte gelişir.
• Sağladığı döviz ve istihdam sayesinde etkisi yörede kalmaz, bölgesel ve ülkesel gelişmeye uzanır.

Turizmi etkileyen faktörler

• Çekicilik, ulaşım, konaklama ve uygun iklim turizmin temel koşullarıdır.
• Halkın eğitim düzeyi, kültür düzeyi ve çevre bilinci gibi unsurların gelişme üzerindeki doğrudan etkisi daha zayıftır.
• İklim uzun vadeli bir etkendir; hava durumu ise kısa süreli değişimleri anlatır.
• İklim değişimleri doğal kaynaklar üzerinden turizmin süresini ve niteliğini etkiler.
• Turizm gelişen yerde yeraltı kaynakları en az etkilenen unsurdur.

Planlama, destinasyon ve gelişim modelleri

• Gunn, turizm planlamasını gelir ve istihdam yaratma, memnuniyeti artırma ve kaynakları koruma olarak tanımlar.
• Destinasyon olabilmek için çekicilikler, ulaşılabilirlik ve hizmetler/tesisler gerekir; en temeli çekiciliklerdir.
• Doxey 1975'te Irridex modelini geliştirmiştir.
• Modelde yerel halkın tutumu öfori, apati, rahatsızlık ve antagonizm evrelerinden geçer.
• Planlamada incelenen nüfus miktarı, yoğunluk, göç ve sosyoekonomik yapı beşerî unsurdur; toprak özellikleri doğal unsurdur.

Nüfus, yerleşme ve mekân

• Yerleşmeler kırsal ve şehirsel olmak üzere iki ana gruba ayrılır.
• Nüfus, mekân ve planlama ilişkisinde asıl konu hızlı nüfus artışının yarattığı sorunlardır.
• Hızlı artış konut açığı, kontrolsüz kentleşme, sağlıksız yaşam ve kültürel çatışma doğurur.
• Planlı kentsel gelişim ise kontrollü büyümenin sonucudur, hızlı artışın sonucu değildir.
• Ege Bölgesi'nde ölüm oranlarındaki gerileme 1960'tan sonra başlamıştır.

Türkiye'nin konumu ve turizm türleri

• Türkiye Asya, Avrupa ve Afrika'nın en yakın olduğu yerde, kültürel ve ticari köprü konumundadır.
• İstanbul Roma, Bizans ve Osmanlı'ya başkentlik yapmıştır; Moğol İmparatorluğu'na yapmamıştır.
• Deniz, kum ve güneş (3S) kıyı turizminin temelidir.
• Antik kent, savaş alanı ve dinî yapılar kültür turizmini öne çıkarır.
• Kongre turizmi kent merkezlidir; en çok İstanbul, Antalya ve İzmir'de yapılır.
• Ekoturizm kırsal turizm türüdür; doğayı, köy kültürünü ve yerel halkın refahını gözetir.

Sit alanları

• Kentsel arkeolojik sit örneği Sultanahmet Meydanı ve çevresidir.
• Rize İkizdere yöresi yayla doğası ve geleneksel köy evleriyle kırsal sit örneğidir.
• Safranbolu ve Cumalıkızık kentsel sit; Pamukkale doğal ve arkeolojik sittir.
• Afyonkarahisar'daki Başkomutanlık Tarihi Milli Parkı Büyük Taarruz nedeniyle tarihi sit statüsündedir.

Milli parklar ve yöresel turizm varlıkları

• Çıralı sahili Caretta caretta üreme alanıdır ve Beydağları Sahil Milli Parkı içindedir.
• Aladağlar Milli Parkı büyük ölçüde Akdeniz Bölgesi'ndedir.
• Ağrı Dağı 5.137 m ile en yüksek zirvedir; 2004'te milli park ilan edilmiştir.
• Gökmedrese Sivas'ta, Akyokuş-Sille manastırları Konya'dadır.
• Ayder Yaylası Rize'nin Çamlıhemşin ilçesindedir.

Turist

Gittiği yerde en az bir gece konaklayan kişi.

Çarpan etkisi

Turizmin gelişirken pek çok alt hizmet kolunu birlikte canlandırması.

Destinasyon

Çekicilik, ulaşılabilirlik ve hizmet/tesis öğelerini birlikte taşıyan ziyaret noktası.

Irridex modeli

Doxey'in yerel halkın turist tutumunu dört evrede anlatan modeli.

Ekoturizm

Doğayı ve köy kültürünü merkeze alan, sürdürülebilir kırsal turizm türü.

Kentsel arkeolojik sit

Yaşayan kent içinde çok katmanlı antik kalıntıların bulunduğu alan.

Kırsal sit alanı

Geleneksel köy dokusunun korunduğu yerleşim alanı.

Beşerî unsur

Nüfus, yoğunluk, göç ve sosyoekonomik yapı gibi insan kaynaklı özellikler.

Kongre turizmi

Büyük kentlerde, kongre merkezleri ve fuar alanlarıyla yürüyen turizm türü.

• Kongre turizmi kent merkezlidir; kırsal turizm türleri arasında sayılmaz.
• Gunn planlamayı, Doxey ise Irridex gelişim modelini temsil eder; ikisi karıştırılmamalı.
• Toprak özellikleri doğal, nüfus ve göç beşerî unsurdur.
• Kültür ve eğitim düzeyi gibi seçenekler 'en az etkili' sorularında genellikle doğru cevaptır.
• Yer eşleştirmelerinde (Sille-Konya, Ayder-Rize, Gökmedrese-Sivas) çeldirici yerler başka illere aittir.