AUZEF Üretim Yönetimi Çıkmış Sorular

Üretim Yönetimi dersi, mal ve hizmet üretiminin planlanması, tasarımı, yerleşimi, stok ve proje yönetimi ile tedarik zinciri ve ERP gibi bilgi sistemlerini ele alır. Rekabet stratejisinden günlük operasyon kararlarına uzanan geniş bir çerçeve sunar.

Temel kavramlar ve strateji

• İşlemler yönetimi, fabrikadaki üretimle sınırlı kalmayıp hastane, banka, lojistik gibi hizmet süreçlerini de kapsar.
• Adam Smith, işin küçük görevlere bölünüp farklı işçilerce yapılmasının verimi artırdığını savunmuştur.
• Strateji, kararları tutarlı kılan ve birimleri aynı yöne toplayan ortak yol haritasıdır.
• Rekabet stratejisinde öz yetenekler, sipariş kazandırıcılar, niteleyiciler ve konumlandırma belirlenir.
• Girdiler sermaye, makine, iş gücü, materyal, bilgi ve enerjidir; ürün ve hizmet çıktıdır.
• Dikey bütünleşme, girdi ve çıktı zincirinin ne kadarının işletme içinde yürütüleceğini belirler.

Ürün ve hizmet tasarımı

• Tasarımın öncelikli hedefi müşteri ihtiyaç ve tercihlerini karşılamaktır.
• Etkili tasarım maliyeti düşürür, pazara çıkış süresini kısaltır ve kalite üzerinde büyük etki yapar.
• Fizibilite evresinde teknoloji, risk, sermaye ve kapasite uygunluğu sorgulanır.
• Standartlaştırma, parçaların birbirinin yerine geçmesini sağlayıp stok ve denetim yükünü azaltır.
• Tasarım yalınlaştırma, parça ve bileşen sayısını azaltmaktır.
• Tersine mühendislikte rakip ürün sökülüp incelenir.

Üretim tipleri

• Proje tipi üretim tek seferlik, pahalı ve müşteri katılımı yoğun işlerdir; gemi, köprü gibi.
• Parti üretimi esnektir, çeşit fazla seri kısadır; sipariş atölyesi olarak da bilinir.
• Kitle üretim yüksek hacimli standart üretimdir; birim maliyet düşük, esneklik azdır; yinelemeli üretim de denir.
• Sürekli üretim kesintisiz akışlı süreçlerdir; rafine yağ, kimyasal, çelik, cam gibi.
• Sermaye yoğunluğu, makine ve otomasyon ile iş gücünün birbirine oranını anlatır.

Yerleşim ve tesis yeri

• Proses yerleşimde benzer işlevli makineler bir arada toplanır; esnektir.
• Ürün yerleşiminde makineler işlem sırasına göre hat boyunca dizilir; tek ürün, yüksek hacim, esnek değildir.
• Üretim yerleşimi türleri proses, ürün ve sabit yerleşimdir; hizmet yerleşimi manav, market gibi yerlerde kullanılır.
• Hücresel yerleşim, benzer parça aileleri için farklı makineleri bir araya getirir.
• Etkin yerleşim taşıma maliyetini ve süreleri azaltır.
• Nakliye maliyeti nicel, toplum tutumu ve iklim nitel tesis yeri faktörüdür.

Stok, planlama ve JIT

• JIT stoku israf sayar ve malzemeyi tam ihtiyaç anında getirmeyi hedefler; stoksuz veya yalın üretim de denir.
• Emniyet stoğu talep belirsizliğine karşı tutulur.
• Envanter yönetimi ne kadar ve ne zaman sipariş verileceği sorusuna yanıt arar.
• ABC analizi stokları değer ve miktara göre gruplar; A az miktar yüksek değerdir.
• Toplam üretim planlaması 6-12 aylık orta vadeyi kapsar.
• Sürekli yenileme çeşitleri hızlı yanıt, JIT, VMI ve stoksuz envanterdir.

Proje yönetimi

• Proje yönetiminin unsurları planlama, kontrol ve proje ekibidir.
• Planlamada hedefler, faaliyetler, süreler ve öncelik ilişkileri belirlenir.
• Kontrol, tüm faaliyetlerin saptanıp doğru sırayla yürütüldüğünden emin olmayı kapsar.
• Gantt şeması küçük projelere uygundur ve öncelik ilişkilerini göstermede yetersizdir.
• Büyük projelerde CPM, PERT veya PERT-CPM kullanılır.

Tedarik zinciri, ERP ve teknoloji

• Tedarik zinciri malzeme, para ve bilgi akışlarının tümünü kapsar; faaliyetleri birbirine bağlayan unsur bilgidir.
• İşbirlikçi planlamada ortaklar tek talep tahmininde birleşir.
• ERP işletme süreçlerini tek çatıda birleştirir; üretim ve malzeme, finans ve muhasebe, satış ve pazarlama modülleri vardır.
• Malzeme listesi son ürünün parça ve miktarlarını gösterir.
• Barkod ürün kimliği, fiyat ve menşei gibi verileri taşır; CNC makineler kodlu komutlarla çalışır.
• B2C işletmeden tüketiciye, C2B müşteriden işletmeye işlemdir.

Kalite, maliyet ve kapasite

• Altı Sigma milyonda 3,4 hata hedefler; Altı Sigma için Tasarım israfı azaltmayı amaçlar.
• Kıyaslama, kendi süreçlerini sektördeki en iyilerle karşılaştırmaktır.
• Tüketici kaliteyi kullanım amacını karşılama düzeyine göre değerlendirir.
• Arıza oranı, arıza sayısının çalışma süresine bölünmesiyle bulunur.
• Kaynak atıllığı, talebi yönlendirerek boş kapasiteyi doldurmakla azaltılır.
• Çıktı maliyeti fiyatlandırma ve kârı etkiler.

Tedarik zinciri

Ham maddeden son tüketiciye malzeme, para ve bilgi akışlarını kapsayan bütündür.

Sipariş kazandırıcı

Müşterinin satın alma kararını belirleyen ve ürünü rakiplerden ayıran özelliktir.

Sipariş niteleyici

Ürünün değerlendirmeye alınması için gereken asgari koşuldur.

Öz yetenekler

Firmayı rakiplerinden ayıran ve daha iyi yaptığı işlerdir.

JIT

Stoku israf sayan, tam zamanında üretim ve teslimi esas alan yalın felsefedir.

Emniyet stoğu

Talep belirsizliğine karşı bulundurulan ek stoktur.

ABC analizi

Stokların yıllık kullanım değerine göre gruplandırılarak denetlenmesidir.

Proses yerleşim

Benzer işlev gören makinelerin aynı alanda toplandığı düzendir.

Ürün yerleşimi

Makinelerin işlem sırasına göre hat boyunca dizildiği düzendir.

Standartlaştırma

Parçaların aynı ölçü ve kalitede birbirinin yerine geçebilmesidir.

ERP

İşletme süreçlerini modüllerle bütünleştiren kurumsal kaynak planlama sistemidir.

Sermaye yoğunluğu

Sermaye ile iş gücünün üretimdeki karışımı ve oranıdır.

• Parti üretimi (esnek, sipariş atölyesi) ile kitle üretimi (standart, yinelemeli, düşük birim maliyet) karıştırılmamalı.
• Proses yerleşim esnektir; ürün yerleşimi esnek değildir.
• Sipariş kazandırıcı ile sipariş niteleyici ayrımına dikkat edilmeli.
• PERT-KALİTE diye bir araç yoktur; Gantt küçük, CPM/PERT büyük projeler içindir.
• Etkin yerleşim ve etkili tasarım ile ilgili sorularda süreyi uzatan ya da kaliteye etkisiz diyen şık yanlıştır.