AUZEF Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Çıkmış Sorular

Ders, ilişkisel veri tabanlarının temel yapı taşlarını, tablo ve anahtar kavramlarını, ilişkisel cebir işlemlerini, normalleştirmeyi ve temel SQL tanımlama deyimlerini ele alır. Ayrıca veri modeli, varlık-ilişki yaklaşımı ve veri ambarı gibi genel kavramlara değinir.

Tablo yapısı ve temel öğeler

• Tablo satırlardan (kayıt) ve sütunlardan (alan) oluşur; alan, öğrenci no, ad, soyad gibi dikey başlıklardır.
• Satır ile sütunun kesiştiği, tek bir bilginin tutulduğu en küçük birim hücredir.
• Alan adı boşluk içermez, yalnızca rakamlardan oluşmaz ve verinin kategorisini yansıtır; örneğin Meslek uygundur.
• Öğretmen, Rüya gibi ifadeler alan adı değil, veri değeridir.

Veri türleri ve kısıtlamalar

• Bir alandaki tüm verilerin ortak özelliği veri türüdür; doğum tarihi için tarih, maaş için sayısal tür gerekir.
• VARCHAR(10), değişken uzunluklu metindir ve en fazla 10 karakter girilebileceğini gösterir.
• NOT NULL kısıtlaması, kayıt eklerken o alana değer girilmesini zorunlu kılar.
• Veri türü belirlemek veri bütünlüğünü korumaya yardım eder.

Anahtarlar ve ilişkiler

• Birincil anahtar her satırı tekil belirler; boş olamaz ve tekrar etmez.
• Doğum tarihi aynı olan çok kişi bulunabileceğinden birincil anahtar olamaz; kimlik, sicil, müşteri no uygundur.
• Yabancı anahtar, bir sütunun değerlerini başka tablonun birincil anahtarından alır ve tablolar arası bütünlüğü sağlar.
• Ortak alanlar üzerinden tabloları birbirine bağlayan yapıya ilişki denir.
• Ülke ile başkent arasındaki ilişki bire-bir (1:1) türündedir.

İlişkisel cebir işlemleri

• Seçim (σ), koşulu sağlayan satırları süzer; örneğin KrediMiktari > 5000 koşulu seçimdir.
• Atma (izdüşüm) satır değil sütun seçer.
• Kartezyen çarpımda eşleştirme koşulu yoktur; her tablonun her satırı diğerlerinin tüm satırlarıyla eşleşir.
• k, n ve m satırlı üç tablonun çarpımı k × n × m satır verir.
• Seçimde =, >, <, <> gibi karşılaştırma operatörleri kullanılır; 'elemanıdır' bunlardan sayılmaz.

Normalleştirme

• Amaç veri tekrarını ve ekleme, silme, güncelleme anomalilerini gidermektir.
• 1NF hücrelerin tek değerli (atomik) olmasını ister; veri tekrarı hâlâ sürebilir.
• 2NF kısmi bağımlılıkları giderir.
• 3NF, anahtar olmayan sütunun başka bir anahtar olmayan sütuna bağımlılığını (geçişli bağımlılık) ortadan kaldırır.
• Normal form derecesi yükseldikçe anomali azalır; artar demek yanlıştır.

SQL tablo komutları

• CREATE TABLE sorguyla yeni tablo oluşturur.
• DROP TABLE tabloyu tümüyle siler.
• DELETE yalnızca tablodaki kayıtları siler, tabloyu bırakır.

Modeller ve genel kavramlar

• Veri modeli, veri tabanının mantıksal yapısını betimleyen kavram, işlem ve kuralların bütünüdür.
• Hiyerarşik, ağ ve ilişkisel modeller bilinen veri modelleridir.
• Varlık-ilişki modelinde hakkında bilgi tutulan her şey varlıktır; genellikle dikdörtgenle gösterilir.
• Varlığın özellikleri nitelik, varlıklar arası bağlar ilişkidir.
• Veri ambarı, veri tabanlarının bütünleştirilmesi olarak tanımlanır.
• Veri tabanı yönetim sistemi aynı verinin birden çok dosyada ayrı ayrı güncellenmesini sağlamaz; amacı tekrarı azaltmaktır.

Seçim (σ)

Bir tablodan belirli koşulu sağlayan satırları süzen ilişkisel cebir işlemidir.

Atma (izdüşüm)

Tablodan belirli sütunları seçen işlemdir.

Kartezyen çarpım

Tabloların satırlarının tüm olası eşleştirmelerini koşulsuz bir araya getiren işlemdir.

Birincil anahtar

Her kaydı tekil biçimde belirleyen, boş ve tekrarlı olamayan alandır.

Yabancı anahtar

Başka bir tablonun birincil anahtarına başvuran sütundur.

Alan

Tablodaki dikey yapı, yani sütundur.

Kayıt

Alanlara girilen verilerin oluşturduğu satırdır.

Hücre

Satır ve sütunun kesiştiği, tek veri tutan en küçük birimdir.

Geçişli bağımlılık

Anahtar olmayan bir sütunun başka bir anahtar olmayan sütuna bağlı olmasıdır.

Varlık

ER modelinde hakkında veri tutulan kişi, yer veya nesnedir.

Veri modeli

Veri tabanının mantıksal yapısını tanımlayan kavram ve kurallar bütünüdür.

NOT NULL

Bir alanın boş bırakılmasını engelleyen kısıtlamadır.

• DROP TABLE tabloyu yok eder, DELETE yalnızca kayıtları siler; ikisi karıştırılmamalı.
• Seçim satır süzer, atma sütun seçer.
• 1NF atomik hücreyi, 2NF kısmi bağımlılığın giderilmesini, 3NF geçişli bağımlılığın giderilmesini ifade eder.
• Birincil anahtar seçiminde benzersizlik aranır; doğum tarihi gibi tekrar edebilen alanlar elenir.
• Normal form yükseldikçe anomali azalır; 'artar' diyen ifade yanlıştır.