ATA-AÖF Aile Eğitimi Çıkmış Sorular

Aile Eğitimi dersi; ailenin yapısını, işlevlerini, ilgili kuramları, aile katılımı çalışmalarını, eğitim sürecinin aşamalarını, kullanılan yöntem ve teknikleri ile aile eğitmeninin niteliklerini ele alır. Ailelerin bilgi ve becerilerle desteklenmesi ve okul ile aile iş birliğinin güçlendirilmesi temel hedeftir.

Aile ve aile eğitiminin kapsamı

• Aile evrenseldir; üyeler arasında dayanışma vardır ve ilişkiler rol ve kurallara dayanır.
• Aile, kan bağı ya da evlilikle bağlı, sınırları belli bir gruptur; kapsamı sınırsız değildir.
• Aile eğitimi, ailenin fiziksel, duygusal, sosyal ve ekonomik işlevlerini yerine getirmesi için temel yaşam becerileri kazandırmayı amaçlar.
• Liderlik becerisi kazandırma bu tanımın dışında kalır.
• İşlenen konular: çocuğun eğitimi, aile sağlığı, ailenin kurulması, aile hukuku ve ebeveynlik becerileri.
• Aile üyelerinin çalışması konusu mesleki eğitim ve kariyer danışmanlığının alanıdır.

Aile katılımı çalışmaları

• Amaçlar: ebeveynlere bilgi ve beceri kazandırmak, ailenin toplumsal kaynaklara ulaşmasını kolaylaştırmak, okul programlarını ailenin katkısıyla zenginleştirmek.
• Ailenin çevresinden tamamen uzaklaştırılması amaç değildir.
• Ebeveyn rolleri: destekleyen gönüllü, evde eğitimi sürdüren öğreten, bilgi kaynağı ve öğrenen.
• Kurumu yöneten anne-baba rolü tanımlı değildir.
• Okul çalışanları ile aileler bir araya getirilir; iş birliği ve etkileşim artırılır.

Aile eğitimi süreci ve etkinlik dosyası

• Süreç ihtiyacı anlama, planlama, uygulama ve değerlendirme döngüsünü izler.
• Çerçevelendirme bu aşamalardan biri değildir.
• Planlama aşamasında hedeflere ve katılım alanlarına uygun etkinlikler belirlenir.
• Planı yürütmek uygulama aşamasına aittir.
• Değerlendirme hedeflere ulaşmayı, etkiyi ve iyileştirme ihtiyacını ölçer.
• Etkinlik dosyasında uygulayıcının yapacakları açık ve adım adım yazılır; bilgiler gizlenmez, hazırlıksız başlanmaz.

Yöntem ve teknikler

• Akvaryum tekniğinde iç çemberdekiler tartışır, dıştakiler izleyip dinler; sonuçlar saklı tutulmaz, paylaşılır.
• Konuşan Resimler tekniğinde resim, fotoğraf ya da karikatür yorumlanarak sorun çözülür.
• Bu teknik görsel algıya dayanır ve sözel anlatımı kolaylaştırır.

Aile kuramları

• Aile Sistemleri Kuramı'nda aile dinamik bir sistemdir; biri değişince tüm sistem etkilenir.
• İlişkilerin durağan olduğu görüşü bu kuramla bağdaşmaz.
• Aile Gelişim Kuramı eklektiktir; sosyoloji ve psikoloji gibi alanlardan öğeleri birleştirir.
• Bu kuram aileyi zamanla gelişim evrelerinden geçen bir yapı olarak ele alır.
• Davranışçı yaklaşım geniş alanyazına sahiptir ve çok kişiye kısa sürede öğretilebilir; bu yüzden sık tercih edilir.

Ebeveyn tutumları ve program içeriği

• Koruyucu tutumda aşırı ilgi, çocuğun yerine iş yapma ve bağımlı kılma görülür.
• Anne babanın yöneten, çocuğun yönetilen olduğu hiyerarşik yapı otoriter tutumu anlatır.
• MEB 3-6 yaş programında gelişimi destekleyen güvenli çevre oluşturma önemli yer tutar.
• Gebelik ve bebeklik konuları bu yaş programının içeriği değildir.

Aile eğitmeni, dinleme ve veli görüşmesi

• Aile eğitmeni empatik, farkındalığı yüksek, etik değerlere bağlı ve kendini eleştirebilen biridir.
• Nevrotik davranış, duygusal dengesizlik ve aşırı kaygı nedeniyle eğitmende beklenmez.
• İyi dinleyici anlamaya yönelir ve güven verir; iletinin anlamında sürekli kuşku taşımaz.
• Veli görüşmesi iş birliği ve ortak çözüm içindir.
• Çocuğun önemli durumları yasal sorumlusu olan aileden gizlenmez; gizlilik üçüncü kişilere karşıdır.

Aile eğitimi

Ailenin işlevlerini yerine getirmesi için gereken temel yaşam becerilerini kazandırmayı hedefleyen çalışmalar bütünü.

Aile katılımı

Ebeveynlerin eğitim sürecine gönüllü, öğreten, bilgi veren ve öğrenen olarak dahil edilmesi.

Akvaryum tekniği

İç çemberin tartıştığı, dış çemberin gözlemlediği grup çalışması yöntemi.

Konuşan Resimler

Görseller üzerinden duygu ve düşünce üretip sorun çözmeyi sağlayan yaratıcı teknik.

Aile Sistemleri Kuramı

Aileyi, üyelerin birbirini sürekli etkilediği dinamik bir sistem olarak gören kuram.

Aile Gelişim Kuramı

Farklı alanlardan öğeleri birleştiren, aileyi gelişim evrelerinden geçen yapı olarak inceleyen eklektik kuram.

Davranışçı yaklaşım

Gözlenebilir davranışlara odaklanan, ölçmesi ve öğretmesi kolay yaklaşım.

Koruyucu tutum

Aşırı ilgi ve çocuğun yerine iş yapma ile bağımlılığı artıran ebeveyn tutumu.

Otoriter tutum

Yönetenin anne-baba, yönetilenin çocuk olduğu hiyerarşik ebeveyn tutumu.

Etkin dinleme

Karşıdakini anlamaya yönelen ve güven veren dinleme biçimi.

Planlama

Hedefleri uygulanabilir etkinliklere dönüştüren, ne yapılacağını belirleyen aşama.

• Planlama ile uygulamayı karıştırma: etkinlik belirlemek planlamadır, planı yürütmek uygulamadır.
• Koruyucu tutum ile otoriter tutumu ayır: hiyerarşik yönetme otoriterdir, aşırı ilgi ve bağımlı kılma koruyucudur.
• Olumsuz ifade soruluyorsa seçeneklerde gizleme, durağanlık, uzaklaştırma gibi aile eğitimi ilkelerine ters ifadeyi ara.
• Aile Sistemleri Kuramı dinamiklik, Aile Gelişim Kuramı eklektiklik ve evreler ile ilişkilendirilir.
• Çocuğa ait önemli bilgiler aileden gizlenmez; gizlilik yalnız üçüncü kişilere karşıdır.