ATA-AÖF Çocuk Gelişimi II Çıkmış Sorular

Çocuk Gelişimi II dersi; gelişimin temel kavramlarını, doğum öncesi dönemi, sinir sistemi ve beyin yapılarını, motor, duygusal ve dil gelişimini ele alır. Sınavda kavram ayrımları ve gelişim ilkeleri öne çıkar.

Gelişimin temel kavramları ve ilkeleri

• Gelişme, döllenmeden ölüme süren düzenli değişimdir; nitel ilerlemeyi de içeren en geniş kavramdır.
• Büyüme yalnız boy ve kilo gibi fiziksel artışı anlatır.
• Gelişim baştan ayağa doğru ilerler: önce baş, sonra gövde, en son bacaklar kontrol edilir.
• Kalıtım ile çevrenin etkileşimi bireyin çevreye uyumunu artıran değişimleri doğurur.

Doğum öncesi dönem

• Gebelikte rahmin iç tabakası embriyonun tutunması ve beslenmesi için kalınlaşır; bu özelleşmiş tabakaya desidua denir.
• Zigot, morula ve blastosit embriyonun gelişim evreleridir, rahim tabakasının adı değildir.
• Kontraksiyon Stres Testi, rahim kasılmaları uyarılırken bebeğin kalp atışını izleyerek doğum stresine dayanıklılığı ölçer.
• NST ise kasılma olmadan kalp atışını izleyen testtir.

Sinir sistemi ve beyin

• Beyin (serebrum), merkezi sinir sisteminin en üst komuta merkezidir; bilgiyi işler, karar verir, istemli hareketi yönetir.
• Beyincik dengeyi, omurilik refleksleri denetler.
• Beynin dış kıvrımlı gri tabakası korteks olup düşünme, algı ve dil gibi üst işlevlerin yeridir.
• Limbik sistem duygu, güdülenme ve belleğin merkezidir; hipotalamus sayesinde uyku-uyanıklık ve hormon düzenine de katkı verir.

Refleksler

• Arama refleksi, yanağa dokunulunca başın o yöne dönüp ağzın açılmasıdır ve beslenme için önemlidir.
• Bu refleksin yokluğu ya da zayıflığı santral sinir sistemi işlevinde bozukluğu düşündürür.
• Refleksler motor gelişimi etkileyen dış etken değil, gelişimin başlangıç noktasıdır.

Motor gelişim

• Motor gelişim, sinir sistemi olgunlaşması ve büyümeyle istemli kas hareketlerinin kazanılmasıdır.
• Hareketler lokomotor (yer değiştirme), non-lokomotor (dengeleme) ve manipülatif (nesne kontrolü) olarak ayrılır.
• Uzanma manipülatif beceridir; koşma, atlama, emekleme yer değiştirme hareketidir.
• İnce motor becerilerde parmak ve el kaslarının hassas kontrolü gerekir: kalem tutma, topu elle yakalama.
• İp atlama ve topa ayakla vurma büyük kasları kullanan kaba motor becerilerdir.
• İki eliyle cismi kavrama yaklaşık 4-6. aylarda gelişir; el-göz koordinasyonu 6. ayda başlar.
• Uyarıcı eksikliği, hormonlar, doğum öncesi enfeksiyonlar ve erken doğum motor gelişimi etkiler.

Duygusal gelişim

• Duygusal gelişim; duyguları tanıma, ifade etme, yönetme ve başkalarının duygularını anlamayı kapsayan çatı kavramdır.
• Duygu ipuçlarını tanıyıp yorumlamak, yüz, ses tonu ve beden diline dayalı iletişimin temelidir.
• 4-6 yaşta çocuk ebeveyniyle sıcak, yakın bağ kurar ama içsel denetimi tam olmadığından disiplin ve sınıra da ihtiyaç duyar.

Dil gelişimi kuramları

• Sosyolinguistik kurama göre dil toplumsal ve kültürel bir olgudur; çocuk toplumla etkileşerek öğrenir.
• Pragmatik kuram dilin toplumsal bağlamda iletişim amacıyla, istek belirtme ve ilişki kurma için öğrenildiğini savunur.
• Psikolinguistik kuram daha çok zihinsel ve biyolojik temele odaklanır.

Gelişme

Döllenmeden ölüme süren, niteliksel ilerlemeyi de içeren düzenli ve sürekli değişim sürecidir.

Büyüme

Boy ve kilo gibi yalnızca fiziksel artışı anlatan kavramdır.

Sefalokaudal ilke

Gelişimin baştan ayağa doğru ilerlemesidir.

Desidua

Gebelikte kalınlaşıp özelleşen rahim iç tabakasıdır.

Kontraksiyon Stres Testi

Uyarılmış rahim kasılmalarında bebeğin kalp atışını izleyen testtir.

Korteks

Serebrumun dış kıvrımlı gri tabakası; üst düzey zihinsel işlevlerin merkezidir.

Limbik sistem

Duygu, güdülenme ve belleğin merkezi olan duygusal beyindir.

Arama refleksi

Yanağa dokunulunca başı o yöne çevirip ağzı açma tepkisidir.

Manipülatif hareket

Nesne kontrolü gerektiren harekettir; uzanma bir örnektir.

İnce motor beceri

El ve parmak kaslarının hassas kontrolüyle yapılan harekettir.

Duygusal gelişim

Duyguyla ilgili tanıma, ifade, yönetme ve empati süreçlerinin tümüdür.

Pragmatik kuram

Dilin iletişim amacıyla toplumsal bağlamda kullanılarak öğrenildiğini ileri sürer.

• Gelişme ile büyüme karıştırılmamalı: büyüme yalnız fiziksel, gelişme daha geniştir.
• Kaba motor (ip atlama, topa vurma) ile ince motor (kalem tutma, topu yakalama) ayrımına dikkat edilmeli.
• Kontraksiyon Stres Testi kasılma uyarısı içerir, NST içermez.
• Sosyolinguistik, pragmatik ve psikolinguistik kuramlar vurgularına göre ayırt edilmeli.
• Beyin, beyincik ve omurilik görevleri karıştırılmamalı: karar, denge, refleks.