ATA-AÖF Grafik Tasarım Tarihi Çıkmış Sorular

Grafik Tasarım Tarihi dersi, 19. yüzyıl sonundan 20. yüzyılın ortasına uzanan süreçte Art Nouveau, Arts and Crafts, Ukiyo-e, Ekspresyonizm, Dadaizm, Fütürizm, De Stijl, Bauhaus, İsviçre Stili gibi akımların grafik tasarıma etkisini ve propaganda ile bilgilendirme tasarımındaki gelişmeleri ele alır.

Art Nouveau, Japon baskı sanatı ve Avusturya Secession

• Art Nouveau yaklaşık 1890-1910 arasında akıcı organik çizgilerle öne çıkmış; aynı dönemde kadın hakları tartışmaları afişlere yansımıştır.
• Ülkelere göre adı değişir: Almanya'da Jugendstil, Avusturya'da Secession, İngiltere'de Modern Style, Hollanda'da Nieuwe Kunst.
• Jules Chéret renkli taşbaskı tekniğiyle afişi sanata dönüştürdüğü için resimsel afişin babası sayılır.
• Beardsley, geniş siyah-beyaz alan ve akıcı çizgi kullanımını Japon ahşap baskı sanatından öğrenmiştir.
• Viyana Secession'un dergisi Ver Sacrum, taklitsiz ama dışa açık özgün bir Avusturya sanatı savunmuştur.
• Hoffmann ve Roller, sade süslemeli, düz yüzeyli, sınırlı renkli Avusturya Üslubu'nu geliştirmiştir.

Ukiyo-e

• Ukiyo-e, geçici yaşam zevklerini ve doğa güzelliklerini işleyen Japon baskı sanatıdır.
• Manzara teması mevsim değişimiyle faniliği, kaybı ve melankoliyi dile getirir.
• Hokusai, Fuji Dağının Otuz Altı Görünümü serisinin sanatçısıdır; Büyük Dalga bu serideki baskıdır.
• Eser tasarımcı, oyucu, baskıcı ve yayıncının ortak emeğiyle ortaya çıkar; koleksiyoncu sürece dahil değildir.

Arts and Crafts ve Ekspresyonizm

• Arts and Crafts; Ruskin, Morris, Crane ve Cobden-Sanderson öncülüğünde İngiltere'de makineleşmeye ve ucuz seri üretime tepki olarak doğmuştur.
• Hareket el emeğini ve zanaatı yüceltir; kapitalizme ve sanayinin getirdiği refaha güvenmez.
• Munch'un Çığlık'ı Ekspresyonizmin simgesidir.
• Alman Ekspresyonizminde en çok ağaç baskı kullanılmış, Die Brücke bunu yeniden canlandırmıştır.
• Der Blaue Reiter 1911'de Münih'te Kandinsky ve Marc ile kurulmuş, maviyi ve at-binici temasını sevmiştir.
• Kokoschka ve Schiele, Klimt'ten Avusturya Dışavurumculuğuna geçişte köprü olmuştur.

Fütürizm, Dadaizm ve fotomontaj

• Fütürizm hızı, dinamizmi ve makineyi över; modern tasarım akımlarını tetikleyen bir katalizör olmuştur.
• Dada, I. Dünya Savaşı'na tepki olarak doğmuş; Hugo Ball Zürih'te Cabaret Voltaire'i kurmuştur.
• New York Dada, Duchamp, Picabia ve Man Ray öncülüğünde gelişmiştir.
• Duchamp, hazır nesne (ready-made) ile özgünlük ve anlam tartışması başlatmıştır.
• Dada; Pop Sanat, Op Sanat, Minimalizm ve Kavramsal Sanat'ı etkilemiştir.
• Fotomontaj 1920'lerin sonu ve 1930'ların başında propagandada kitlelerin yeni sanatı sayılmıştır.

Süprematizm, Konstrüktivizm, De Stijl

• Malevich'in Süprematizmi, beyaz zeminde temel biçimlerle saf renkten oluşan Süprematist Kompozisyonu savunur; dışavurumculuğa karşıdır.
• Rodchenko, LEF dergisinde ham görünümlü tipo baskı çalışmaları üretmiştir.
• De Stijl 1917'de Hollanda'da doğmuş; saf soyutlama ve yalınlığı savunmuştur.
• De Stijl izi mobilya, tekstil, grafik ve mimarlıkta görülür; Rietveld ve Oud örnektir.
• Van Doesburg'un Somut Sanat manifestosu sanatın evrensel olmasını, bireysel duygudan arınmasını ister.

Plakatstil, Bauhaus ve İsviçre Stili

• Lucian Bernhard, Priester kibritleri afişiyle (1906) Plakatstil'i başlatmış; süssüz, ürün ve marka adına dayalı afiş yapmıştır.
• Gropius 1919'da Weimar'da Bauhaus'u kurmuş; sanat ve teknolojiyi birleştirip endüstriyel üretime yönelmiştir.
• Albers temel eğitim dersinde malzemeyi deneyimletmiş ve tümevarım kullanmış; billboardlar için modüler şablon yazı tasarlamıştır.
• İsviçre Stili asimetrik düzen, matematiksel ızgara ve Akzidenz-Grotesk gibi Sans Serif yazıları tercih eder.
• Müller-Brockmann'ın 1955 tarihli Beethoven afişi bu stilin özünü yansıtır.

Bilgilendirme tasarımı

• Otto Neurath ve Gerd Arntz, istatistikleri piktogramlarla anlatan Isotype sistemini geliştirmiştir.
• Büyük nicelikler tek iri simgeyle değil, çok sayıda küçük simgenin yan yana dizilmesiyle gösterilir.
• Neurath konuşan işaretlere yönelmiş; dil nesnel, sade ve tarafsızdır, romantik betimleme içermez.
• Eski Mısır hiyeroglifleri Isotype'a esin kaynağı olmuştur.

Propaganda ve devlet destekli sanat

• Nazi Almanyası'nda Popüler Aydınlatma ve Propaganda Bakanlığı basını, sanatı ve eğitimi denetlemiştir.
• Tek Halk, Tek Reich, Tek Lider sloganı Nazi propagandasına aittir.
• New Deal, yalnız işsizliğe değil kültürel kalkınmaya da odaklanmış, sanatçıları desteklemiştir.
• Federal Sanat Projesi işsiz sanatçılara iş sağlamış, kamusal yerlere duvar resmi ve afiş yaptırmış, sanat eğitimi vermiştir; ticari satış amacı yoktur.

Ukiyo-e

Yüzen Dünyanın Resimleri anlamına gelen Japon ahşap baskı sanatı.

Jugendstil

Art Nouveau'nun Almanya'daki adı.

Plakatstil

Süssüz, yalnız ürün ve marka adı içeren Alman afiş tarzı.

Ready-made

Gündelik nesnenin sanat yapıtı olarak sunulması; Duchamp'la anılır.

Süprematizm

Malevich'in kurduğu, saf geometrik soyutlamaya dayanan akım.

De Stijl

1917 Hollanda çıkışlı, dikey-yatay çizgi ve ana renklere dayanan yalın akım.

Isotype

Neurath ve Arntz'ın verileri piktogramlarla anlatan görsel dil sistemi.

Fotomontaj

Fotoğraf ve kupürlerin birleştirilmesiyle yapılan, propagandada kullanılan teknik.

Vorkurs

Bauhaus'un malzeme deneyimine dayanan temel sanat eğitimi dersi.

Ver Sacrum

Viyana Secession'un manifesto niteliğindeki dergisi.

Sans Serif

Tırnaksız harf; İsviçre Stili'nin tercih ettiği yazı türü.

• Malevich Ekspresyonist değil Süprematisttir; Kandinsky, Marc, Klee ve Macke Ekspresyonisttir.
• Tzara Dada'ya, Morris, Ruskin ve Crane Arts and Crafts'a aittir.
• Düzenli grid Fütürizme değil De Stijl, Konstrüktivizm ve İsviçre Stiline özgüdür.
• Hoffmann ve Roller Avusturya Üslubu'na aittir; Penfield Amerikalıdır.
• Chéret resimsel afişin babasıdır; Bernhard Plakatstil'in öncüsüdür.