ATA-AÖF Kişiler Arası İletişim Çıkmış Sorular

Kişiler Arası İletişim dersi; iletişim sürecini, algı ve biliş mekanizmalarını, insan gelişimini, ilişki kuramlarını, çatışma yönetimini ve yeni medyanın iletişime etkisini ele alır. Bireyin kendisini ve başkalarını nasıl algıladığı ile ilişkilerin nasıl kurulup yönetildiği temel konudur.

İletişim süreci ve bağlam

• İnsan ekonomik, sosyal ve psikolojik zorunluluklar nedeniyle başkalarıyla iletişim kurar.
• Kaynak, düşüncesini kodlarla (sözcük, sembol, beden dili) şifreler; alıcı bunu çözümler.
• Geri bildirim iletişimi çift yönlü yapar ve mesajın doğru anlaşılıp anlaşılmadığını gösterir.
• Toplumsal bağlam fiziksel çevre, toplumsal çevre, normlar ve ilişkilerden oluşur; bilişsel çevre bu listede yer almaz.
• İlişkisel bakışta ilişkisel öncelik, ikili iş birliği ve ikili bilinç öne çıkar.
• Durumsallık yaklaşımına göre davranış çevre ve koşullardan da etkilenir.

Gürültü ve etkili dinleme

• Gürültü kaynağına göre sınıflanır: fiziksel, fizyolojik, psikolojik ve anlamsal.
• Dış ortamdan gelen müzik, korna, sıcak veya yetersiz ışık fiziksel gürültüdür.
• Yorgunluk fizyolojik; ön yargı ve ilgisizlik psikolojik; bilinmeyen kelime anlamsal gürültüdür.
• Mekân kullanımını inceleyen Edward T. Hall, mesafeyi mahrem, kişisel, sosyal ve kamusal olarak ayırmıştır.

Biliş, algı ve sosyal yargılar

• Duyumla alınan bilgi süzülüp yorumlanır; kısa ve uzun süreli bellekte saklanır.
• Şemalar doğuştan değil, çevreyle etkileşimle öğrenilir; algıyı yönlendirir ve karşıt veriye direnir.
• Geçmişe dayalı varsayımlara önceden beklentiler denir.
• Önyargılı şema davranışı etkileyerek kendini doğrulayan kehanete yol açar.
• Hale etkisinde tek özellik tüm yargıyı belirler.
• Eğilimsel atıf nedeni kişiye, durumsal atıf koşullara bağlar; temel atıf hatasında başkasının davranışı kişiliğe, kendi davranışı koşullara bağlanır.
• Çizgisel perspektifte paralel çizgiler uzakta birleşiyor görünür ve derinlik algısı verir.

İnsan gelişimi ve yaşam dönemleri

• Gelişimin hızı kişiden kişiye değişir, aşamaların sırası evrenseldir.
• Ergenlik biyolojik, bilişsel ve toplumsal geçişleri birlikte kapsar; öncesinde ergenlik gelişim parlaması yaşanır.
• Elkind'e göre ergenlik benmerkezciliğinde genç hayali seyirciye ve sorunlarının biricikliğine inanır.
• Bühler'e göre 25-45 yaş büyümede kararlılık evresidir.
• Levinson'un Yaşam Yapısı Kuramı yaşam döngüsü, yaşam akışı ve bireysel yaşam yapısı kavramlarına dayanır.
• Duygusal hazırlık emeklilik öncesi evrede yapılır.
• Bebek durumları arasında düzenli uyku, periyodik uyku, uyanık hareketsizlik ve ağlama vardır; öfke yoktur.

Kuramlar ve ilişki modelleri

• Piaget bilişsel gelişim, Freud psikoanalitik, Bandura toplumsal öğrenme, Erikson psikososyal, Skinner edimsel koşullanma kuramının adıdır.
• Döngüsellik Kuramı medeniyetlerle ilgilidir, yetişkinlik kuramı sayılmaz.
• Byrne ve Nelson'a göre ortak tutumlar arttıkça hoşlanma artar.
• Thibaut ve Kelley'nin Değiş Tokuş Modeli ödül, bedel ve kıyaslama düzeyine dayanır.
• İlişkileri açıklayan modelleri en çok psikoloji, özellikle sosyal psikoloji üretir.
• İzlenim yaratma amaçları kimlik, ilişki, canlandırma ve etkileşimdir; özerklik bunlardan değildir.

Çatışma yönetimi, stres ve duygusal beceriler

• Thomas-Kilmann modelinde kaçınma sorunu erteler; uzlaşmada iki taraf karşılıklı taviz verir.
• Çatışma çözme davranışları uyma, kaçınma, saldırganlık ve problem çözmedir; suçlama bunlardan değildir.
• Güvengen iletişim kişinin kendi haklarını korurken karşısındakine saygı göstermesidir.
• Mükemmeliyetçilik, onay bağımlılığı ve hep en kötüyü düşünmek stresi artırır; hoşgörü azaltır.
• Goleman'a göre duygusal zekâ öz farkındalık, öz denetim, motivasyon, empati ve sosyal beceridir.
• Kendini açmayı ruh hâli, güdüler, gereksinimler ve korkular etkiler.

Kültür, kişilik ve yeni medya

• Kişilik, düşünce, duygu ve davranışlardaki tutarlı kişiye özgü örüntülerdir.
• Normatif kültür tanımı kuralları ve değerleri esas alır.
• Jenks kültürü bilişsel, betimleyici-somut ve toplumsal-kolektif olarak ele alır; sistematik kategori yoktur.
• İnternet, binlerce bilgisayar ağını birbirine bağlayan ağdır.
• Yeni medya dijital, hipermetinsel, etkileşimsel ve kullanıcı türevli içeriklidir.
• Sosyal medya anonimliği ve yeni kimlikleri mümkün kılmış, ifade alanını genişletmiştir.

Kod

Kaynağın mesajı şifrelemesini sağlayan dil ve işaret sistemlerinin tamamı.

Geri bildirim

Alıcının mesajı kendi ifadeleriyle karşılık vererek doğru anlayıp anlamadığını göstermesi.

Kaçınma

Sorunu yok sayma veya ortamdan ayrılma; iki tarafın amacına da az ilgi gösterilir.

Uzlaşma

Tarafların karşılıklı küçük ödünlerle orta noktada buluşması.

Hale etkisi

Tek bir özelliğe bakarak kişi hakkında bütünüyle olumlu veya olumsuz karar verme.

Temel atıf hatası

Başkasının davranışını kişiliğine, kendi davranışını koşullara bağlama yanlılığı.

Kendini doğrulayan kehanet

Yanlış bir inancın, ona uygun davranış sonucu gerçekleşmesi.

Önceden beklentiler

Yeni durumları geçmiş deneyimlere dayalı varsayımlarla değerlendirme.

Ergenlik benmerkezciliği

Gencin sürekli izlendiğine ve sorunlarının benzersiz olduğuna inanması.

Güvengen iletişim

Duygu ve hakları saldırmadan ve boyun eğmeden açıkça dile getirme.

Kıyaslama düzeyi

Mevcut ilişkinin beklentilerle veya eski ilişkilerle karşılaştırıldığı ölçüt.

Proxemics

Mesafe ve kişisel alan kullanımının iletişime etkisini inceleyen alan.

• Gürültü türlerini kaynağına göre ayır: ortam fiziksel, yorgunluk fizyolojik, ön yargı psikolojik, bilinmeyen kelime anlamsaldır.
• Kuram-kişi eşleştirmelerini ezberle: Piaget bilişsel, Erikson psikososyal, Bandura toplumsal öğrenme, Skinner edimsel koşullanma.
• Eğilimsel atıf kişiye, durumsal atıf koşullara bağlar; temel atıf hatasında bu iki yüklemenin başkası ve kendisi için farklı kullanıldığına dikkat edilmeli.
• Olumsuz kökle sorulan sorularda (yer almaz, sayılmaz) çeldiriciler bilinen doğru bilgilerdir; dışarıda kalan kavramı bul.
• Kaçınma ile uzlaşmayı karıştırma: kaçınmada kimse ödün vermez ve sorun kalır, uzlaşmada herkes kısmen ödün verir.