ATA-AÖF Lojistik Yönetimi Çıkmış Sorular

Ders, lojistik yönetiminin temel kavramlarını, taşımacılık ve maliyet yapısını, tedarik zinciri ve tersine lojistiği, e-ticaret ile bilişim altyapısını ve dış ticaret belgelerini kapsar. Amaç, ürünün üretim noktasından tüketim noktasına verimli ve düşük maliyetli akışını anlamaktır.

Lojistik maliyetler ve taşımacılık

• Beş temel maliyet grubu: taşımacılık, depolama, stoklama, yönetim ile müşteri hizmetleri ve sipariş yönetimi.
• Taşımacılık, lojistik maliyetlerin en büyük kalemidir ve yaklaşık yüzde 40-60 pay alır.
• Mesafe uzadıkça sabit giderler yayıldığı için kilometre başına maliyet düşer; buna mesafe ekonomisi denir.
• Konsolidasyon, küçük parsiyel yüklerin tek araçta birleştirilmesidir; doluluk artar, birim maliyet düşer.
• Tır, çekici ile yarı treylerin birleşimidir; boş ağırlığı yaklaşık 14-15 tondur.

Taşıma modları, limanlar ve lojistik merkezler

• RO-RO, kara yolu araçlarının gemiyle taşınmasıdır; kara yolu ile deniz yolunun birleşimidir.
• Liman terminalleri: konteyner, dökme yük, sıvı yük, Ro-Ro ve genel kargo. Paletli yük terminali ayrı tür değildir.
• İç liman, nehir, göl veya kanal gibi iç su yolları kıyısında kurulur.
• Standart pist türleri: tek, paralel, kesişen ve açık V; eğimli pist yoktur.
• Havaalanı, liman, demir yolu ve kara yolu esaslı gruplama taşıma modları bazında kümelenmedir.
• Nakliye ve toplu taşıma merkezleri büyük partileri toplayıp küçük partilere böler.

Depolama, stok ve dağıtım

• Stok; üretim kesintilerine, mevsimsel dalgalanmalara ve fiyat oynaklığına karşı koruma sağlar.
• Stok tüketiciyi yönlendirmez, talebi karşılar.
• Çapraz sevkiyatta mallar depolanmadan kabul rampasından sevkiyat aracına aktarılır.
• En iyi uygulamalar stok devir hızını artırır; stok miktarını artırmak hedef değildir.

Tedarik zinciri, stratejik yönetim ve performans

• Tedarik zinciri yönetimi malzeme, bilgi ve finans akışını paydaşlar arasında eşgüdümle yönetir.
• Risk örnekleri: doğal afet, fazla stok, hatalı talep tahmini, gecikmeli teslimat; çalışan beklentileri risk sayılmaz.
• SCOR boyutları: güvenilirlik, hızlı cevap verebilirlik, esneklik, maliyet ve varlık yönetim etkinliği.
• Dış kaynak kullanımı stratejik düzeyde, risk ve getiri paylaşan bir iş birliğidir.
• Porter modelinde yönetsel faaliyetler destek faaliyettir; lojistik, üretim, pazarlama ve satış temel faaliyettir.
• Performans ölçümünde kısa vadecilik, aşırı veri ve müşteriyi göz ardı etme hatadır; nicel hedef hata değildir.

Tersine lojistik ve geri kazanım

• Tersine lojistik, kullanım sonrası atığa dönüşen veya iade edilen ürünlerin geri kazanımını sağlar.
• Geri dönüşümde ürün hammadde düzeyine indirilir; tamir ve yenilemede fiziksel yapı büyük oranda korunur.
• Ürün yamyamlaştırma, sağlam parçaların başka ürünlerde kullanılmasıdır.

E-ticaret, internet ve bilişim

• B2C, işletmeden tüketiciye e-ticarettir.
• İnternetin kökeni 1960'larda ABD'nin ARPANET projesine dayanır.
• XML, platformlar arası veri aktarımını standartlaştıran işaretleme dilidir.
• Bulut bilişim, verilerin internetteki uzak sunucularda saklanıp işlenmesidir.
• E-lojistik internetin genel işlevi değil, lojistik süreçlerin dijitalleşmesidir.
• Barkod: ticari ürünler için GS1 Türkiye; firma içi raf veya kasa barkodu için dış başvuru gerekmez.

Karar modelleri ve dış ticaret

• Simülasyon, sistemin yapay geçmişini üretip davranışını analiz eder.
• Tam sayılı doğrusal programlamada tüm karar değişkenleri tam sayı olmak zorundadır.
• Farklı kapasiteli araçlarla sevkiyat karma kapasiteli araç rotalama problemidir.
• INCOTERMS, teslim koşullarını, maliyet, risk ve sigorta yükümlülüklerini belirler.
• Proforma fatura ön teklif belgesidir; borç doğurmaz, defterlere işlenmez.

Konsolidasyon

Parsiyel yüklerin aynı güzergâhta tek araçta birleştirilmesi.

Çapraz sevkiyat (Cross-Docking)

Malın depolanmadan doğrudan çıkış aracına aktarıldığı dağıtım yöntemi.

Mesafe ekonomisi

Taşıma mesafesi arttıkça birim başına kilometre maliyetinin azalması.

RO-RO

Tekerlekli araçların gemiye kendi tekerlekleriyle girip çıktığı kara-deniz taşımacılığı.

Tersine lojistik

Kullanım sonrası ürünlerin geri kazanılması, yeniden kullanılması ve dönüştürülmesi.

Ürün yamyamlaştırma

İade ürünün sağlam parçalarının benzer ürünlerde kullanılması.

SCOR

Tedarik zinciri performansını beş boyutta ele alan referans model.

INCOTERMS

Dış ticarette teslim biçimlerini ve tarafların yükümlülüklerini belirleyen uluslararası kurallar.

Proforma fatura

Ticari sayılmayan, borç doğurmayan ön teklif niteliğinde belge.

Bulut bilişim

Verilerin internetteki uzak sunucularda saklanması ve işlenmesi.

Simülasyon

Sistemin sanal modeliyle yapay tarihçe üretilerek davranışının incelenmesi.

• Geri dönüşüm hammaddeye iner; tamir, yenileme ve yamyamlaştırma ürün ya da parça düzeyinde kalır.
• Genel (uzak) çevre: teknolojik, ekonomik, sosyo-kültürel, hukuki, uluslararası; müşteri, rakip ve tedarikçi yakın çevredir.
• Hangisi değildir sorularında çeldiriciler genellikle başka bir alana ait kavramdır: üretim, çalışan beklentisi, eğimli pist, paletli terminal.
• Konsolidasyon yükleri birleştirir, çapraz sevkiyat depolamayı atlar; ikisini karıştırmamak gerekir.