ATA-AÖF Temel Bilgi Teknolojileri II Çıkmış Sorular

Ders; internet ve ağ teknolojilerini, bulut bilişimi, sosyal medya ile dijital vatandaşlığı, bilgi güvenliğini, telif ve etik konularını, yaşam boyu öğrenmeyi ve sunu programı kullanımını kapsar. Sınavda hem kavramsal ayrımlar hem de PowerPoint ile e-posta gibi araçların komutları sorulur.

İnternet, ağ ve iletişim protokolleri

• TCP bağlantı kurup verinin eksiksiz ve sıralı gitmesini denetler; UDP onay beklemeden hızlı gönderir, canlı yayın ve oyunda tercih edilir.
• IPv4 adresleri 32 bitlidir ve yaklaşık 4,3 milyar adres üretir; tükenme nedeniyle 128 bitlik IPv6'ya geçilir.
• A sınıfı adreslerde ilk sayı 1-126 arasındadır; 129 B, 212 C, 224 D, 240 E sınıfına örnektir.
• IANA, IP tahsisini yapan ve ICANN çatısı altında çalışan birimdir; ARPANET'te ilk mesaj LOGIN olmaya çalışmıştır.
• Wi-Fi, Bluetooth ve 4G/5G kablosuzdur; Ethernet ve fiber kablolu bağlantıdır; Starlink uydu internet kapsamındadır.
• FTP veriyi şifrelemeden düz metin taşır; şifreli aktarım için FTPS veya SFTP gerekir.

E-posta ve web uygulamaları

• Alıcıların birbirini görmemesi için adresler Bcc alanına yazılır; To ve Cc alanındakiler herkese görünür.
• Gelen iletiyi eklerle birlikte üçüncü kişiye iletmek için Yönlendirme kullanılır.
• POP3 postaları kullanıcının yerel diskine indirir; IMAP sunucuda tutar; SMTP yalnızca gönderim içindir.
• Web 2.0'da kullanıcı içerik üreticisi olur; terim Tim O'Reilly ile anılır, WWW'nin mucidi ise Tim Berners-Lee'dir.
• Arama motorları sayfaları botlarla tarayıp dizinler; site: alan adına, filetype: dosya türüne daraltır.

Bulut bilişim

• SaaS, hazır yazılımın tarayıcıdan kullanılmasıdır; Google Docs ve Microsoft 365 örnektir.
• IaaS sanal sunucu ve donanım katmanını, PaaS geliştirme ortamını sunar.
• Dağıtım modelleri genel, özel, topluluk ve hibrit buluttur.
• Sürekli internet ihtiyacı, sağlayıcıya bağımlılık ve maliyet kısıtlardır; bakım ve güncelleme ise avantajdır.
• Bulut depolama yedekleme, paylaşma ve her yerden erişim sağlar.
• Google Dokümanlar bulutta kelime işlem, E-tablolar hesaplama, Formlar anket içindir.

Bilgi güvenliği ve zararlı yazılımlar

• Virüs kendini kopyalayarak yayılır; Truva atı faydalı görünür ama kendini çoğaltamaz.
• Solucanlar ağ üzerinden yayılıp bant genişliğini tüketir, bağlantıyı yavaşlatır.
• Makro virüsleri Word ve Excel belgelerine, önyükleme (Boot Sector) virüsleri diskin ilk sektörüne yerleşir.
• Oltalama sahte e-posta ve sitelerle şifre ve kart bilgisi çalmaya çalışır.
• Güvenlik duvarı gelen ve giden trafiği kurallara göre süzer; antivirüs koruyucudur, tehdit değildir.
• Asimetrik şifrelemede açık ve gizli olmak üzere iki anahtar vardır; simetrikte tek anahtar kullanılır.
• Adres çubuğundaki kilit bağlantının SSL/TLS ile şifrelendiğini gösterir; kayıt tutma olayların izlenebilmesini sağlar.

Dijital vatandaşlık, sosyal medya ve sanal dünyalar

• Ribble'ın dokuz boyutu: erişim, ticaret, iletişim, okuryazarlık, etik, kanun, hak ve sorumluluklar, sağlık ve güvenlik; dijital devlet bunlardan değildir.
• Aşırı kişisel paylaşım kimlik hırsızlığı riskini artırır; sosyal medyada yalnız güvenilir bağlantılara tıklanmalıdır.
• Sosyal ağ ilişkilerden oluşan yapıdır, sosyal medya içeriğin dolaştığı ortamdır; algoritmalar editör gibi içerik seçer.
• Dijital devlet tek platformda kullanıcı deneyimini iyileştirir; güvenlik hedefi gizlilik ve sistem bütünlüğüdür.
• Sanal dünyaların 1960'lardaki ilk örnekleri metin tabanlıydı; VR kullanıcıyı tamamen sanal ortama alır, AR gerçeğin üstüne ekler.
• Akıllı sözleşmeler şartlar sağlanınca aracısız otomatik işlem yapar; Low Poly performans-kalite dengesi kurar.
• IoT cihazları sensörle veri toplayıp buluta iletir.

Telif, etik ve yaşam boyu öğrenme

• Buluş teknik soruna teknik çözümdür; patent bu çözümü koruyan belgedir.
• Manevi haklar adın belirtilmesi, değişikliği önleme gibi haklardır; yayma hakkı mali haklardandır.
• Creative Commons'ta SA, türev eserin aynı lisansla yayımlanmasını zorunlu kılar (BY-SA, BY-NC-SA).
• Lisanssız yazılım, korsan erişim, hırsızlık ve kart dolandırıcılığı bilişim etiği sorunlarıdır.
• Yaşam boyu öğrenme süreklilik, esneklik ve zaman-mekân bağımsızlığı taşır; katı müfredat bu yaklaşıma aykırıdır.
• Öğrenen kendi ihtiyacını belirler ve ilgi ile kariyerine uygun içeriği seçer; MOOC'lar 2012'de Coursera ve edX ile yayıldı.

PowerPoint ve sunu araçları

• Kısayollar: CTRL+R sağa hizalar, CTRL+T italik yapar, F5 baştan, Shift+F5 seçili slayttan gösterir; ALT erişim tuşlarını gösterir.
• Resim Biçimi sekmesinde Ayarla grubu saydam renk, Resim Stilleri grubu gölge ve yansıma içindir.
• Gözden Geçir sekmesi çeviri ve yazım denetimini barındırır; Ekle sekmesindeki Nesne Word veya Excel dosyası gömer.
• SmartArt listeyi diyagrama çevirir; tablo düzenli satır-sütun bilgisi için uygundur.
• Asıl slayt genel tasarımı merkezden yönetir; hareketlendirme Animasyonlar sekmesindedir.
• Animasyon boyacısı animasyon ayarlarını kopyalar; Ctrl+sol tuş lazer işaretçi yapar, sağ tık menüsünde kalemle vurgulama yapılır.
• Eylem düğmeleri slayt geçişi, program başlatma ve makro çalıştırma sağlar.

Birincil anahtar

Tablodaki her kaydı benzersiz belirleyen, tekrarlanamayan ve boş olamayan alandır.

Protokol

Cihazların haberleşmesini ve veri aktarımını düzenleyen teknik kurallar bütünüdür.

SaaS

Yazılımın bulutta barındırılıp tarayıcı üzerinden hizmet olarak kullanılmasıdır.

Oltalama (Phishing)

Güvenilir kurum görüntüsüyle kullanıcıya bilgilerini kendi eliyle girdirmeyi hedefleyen saldırıdır.

Bcc

Eklenen adreslerin diğer alıcılara görünmediği gizli bilgi alanıdır.

Güvenlik duvarı

Ağ trafiğini önceden belirlenmiş kurallara göre izleyip süzen sistemdir.

Akıllı sözleşme

Şartları kodlanmış, koşullar sağlanınca aracısız çalışan blokzincir sözleşmesidir.

Yaşam boyu öğrenme

Bireyin hayatı boyunca kişisel ve mesleki gelişim için yaptığı tüm öğrenmelerdir.

Creative Commons SA

Türev eserin özgün eserle aynı lisans koşullarında yayımlanmasını şart koşar.

Bağlamsal sekme

Yalnızca ilgili nesne seçilince şeritte beliren sekmedir; örneğin Resim Biçimi veya Şekil Biçimi.

• TCP güvenilirlik, UDP hız demektir; POP3 yerel disk, IMAP sunucu, SMTP gönderim ile eşleşir.
• Virüs kendini çoğaltır, Truva atı çoğaltamaz; solucan ağı yavaşlatır, antivirüs ise zararlı değil korunma aracıdır.
• Sunu sorularında doğru sekmeyi ayırt et: Animasyonlar hareket, Gözden Geçir çeviri, Ekle sekmesi Nesne ile gömme içindir.
• SaaS tarayıcıdan hazır yazılım, IaaS donanım, PaaS geliştirme ortamıdır; Prezi ve Excel sunum programı değil veya farklı amaçlıdır diye ayır.
• Seçeneklerde 'hariç' sorularında bilinen listeyi hatırla: Ribble boyutları, bulut türleri ve Creative Commons şartları dışına çıkanı seç.