ATA-AÖF Görsel Programlama I Çıkmış Sorular

Ders, JavaFX ile masaüstü arayüz geliştirmeyi (sahne yapısı, yerleşim, olay yönetimi, FXML, medya, animasyon, veri tabanı) ve C# ile Windows Forms tabanlı görsel programlamanın temel öğelerini, ayrıca yazılım etiği ve yapay zekâ araçlarına dair kısa bilgileri kapsar.

JavaFX temel yapısı

• Uygulama ana sınıfı Application sınıfından türetilir; start metodu giriş noktasıdır, launch uygulamayı başlatır.
• Stage pencereyi, Scene pencerenin içeriğini temsil eder; birden fazla pencere için yeni Stage nesneleri oluşturulur.
• Sahne grafiğini oluşturan her öğe Node adını taşır ve ağaç biçiminde düzenlenir.
• FXML, XML tabanlıdır; tasarım koddan ayrılır, Scene Builder bu dosyaları görsel üretir.

Yerleşim panelleri

• GridPane'de setHgap sütunlar arası, setVgap satırlar arası boşluğu belirler; setPadding iç kenar boşluğudur.
• StackPane öğeleri üst üste dizer ve setAlignment ile hizalanır.
• setRowSpan ve setColumnIndex GridPane'e, setTopAnchor AnchorPane'e aittir.
• Pencere daraldığında menünün hamburger düğmesi ardına saklanması duyarlı tasarım örneğidir.

Kontroller ve menüler

• Label yalnızca bilgi gösterir; veri girişi için TextField veya TextArea kullanılır.
• RadioButton'lar ToggleGroup içinde toplanır; seçili olan getSelectedToggle ile alınır.
• ProgressBar işin tamamlanma oranını 0-1 arasında çubukla gösterir; Slider değeri kullanıcı belirler.
• Menüde ilgili işlemler birlikte gruplanır; ilgisiz işlemleri bir araya koymak yanlıştır.
• Sağ tık menüsü tıklanan öğeye özgü eylemler içerir, örneğin satırı düzenle.

Olay yönetimi ve MVC

• Butona basınca kod çalıştırmak olay yönetimidir; setOnAction ile işleyici bağlanır.
• ActionEvent buton, menü öğesi ve Enter gibi eylemleri; MouseEvent fareyi, KeyEvent tuşları izler.
• Olay dinleyici, olay olunca ilgili metodu çağırarak uygulamanın yanıt vermesini sağlar.
• MVC'de Model veriyi, View görünümü, Controller etkileşimi yönetir ve ikisini bağlar.

Medya, animasyon ve dosya işlemleri

• Media dosyayı, MediaPlayer oynatmayı yönetir, MediaView görüntüyü ekranda gösterir.
• TranslateTransition konumu kaydırır; Rotate döndürür, Scale boyutlandırır, Fade saydamlığı değiştirir.
• Metin editöründe Kaydet, FileChooser'ın showSaveDialog metoduyla kayıt konumunu sorar.

Veri tabanı ve SQL

• INSERT INTO yeni satır ekler, SELECT sorgular, UPDATE değiştirir, DELETE kayıt siler, DROP tabloyu kaldırır.
• DELETE FROM ... WHERE id = ? verilen id'li kaydı siler; soru işareti PreparedStatement parametresidir.
• NetBeans'te veri tabanı bağlantıları Services panelinde görülür.

C# dil temelleri

• Operatörlerin işlem yaptığı değerlere operand denir; % bölmeden kalanı verir (5 % 4 = 1).
• switch içinde hiçbir case eşleşmezse varsa default bloğu çalışır.
• bool türü yalnız true/false tutar ve 1 byte yer kaplar.
• foreach ile 2, 4, 6 çarpılırsa sonuç 48 olur.
• Koşulu hep doğru kalan for döngüsü sonsuza gider; yalnızca sayaç sınırı aşan döngü biter.

Visual Studio ve Windows Forms

• Çözüm Gezgini açık projeleri ve dosyaları yönetir.
• Özellikler panelinde Alfabetik, Kategorilere göre, Olaylar ve Özellikler düğmeleri vardır; Yenile yoktur.
• Bağımsız bileşenler sekmesinden ek araçlar seçilip kurulur.
• ComboBox açılır listeden seçim yaptırır.
• Form Enabled true iken nesneler denetlenir, checkbox işaretlenir, textbox'a yazı girilir.
• Olaya göre kod çalıştıran yaklaşım olay güdümlü programlamadır.

Genel bilgiler

• Görsel programlama öğrenmeyi kolaylaştırır ve hızlı ilk tasarım sağlar; ancak console uygulamalarına göre daha çok yer kaplar.
• Gemini, Google'ın büyük dil modelidir; Llama Meta'ya, Copilot Microsoft'a aittir.
• IEEE etik ilkeleri kamu yararı, dürüstlük ve çıkar çatışmasından kaçınmayı içerir; kâr maksimizasyonu yükümlülük değildir.

Application

JavaFX uygulamasının ana sınıfının türetildiği temel sınıftır.

Stage

Pencereyi temsil eden en üst düzey kapsayıcıdır.

Scene

Pencerenin içeriğini taşıyan sahnedir; kök düğüm ona verilir.

Node

Sahne grafiğindeki her bir öğedir.

FXML

JavaFX arayüzünü tanımlayan XML tabanlı işaretleme dilidir.

Controller

MVC'de kullanıcı etkileşimini yönetip model ile görünümü bağlayan bölümdür.

ToggleGroup

RadioButton'ları gruplayıp aynı anda tek seçim sağlar.

ProgressBar

İşlemin ilerlemesini çubuk olarak gösteren kontroldür.

MediaPlayer

Medya oynatmayı yöneten, MediaView'in bağlı olduğu sınıftır.

Operand

Operatörün üzerinde işlem yaptığı değişken veya değerdir.

Olay güdümlü programlama

Kullanıcı eylemlerine (olaylara) göre ilgili kodun çalıştığı programlama yaklaşımıdır.

Çözüm Gezgini

Visual Studio'da açık projeleri hiyerarşik gösteren ve yöneten bölümdür.

• Transition sınıflarını ayır: Translate konum, Rotate döndürme, Scale boyut, Fade saydamlık değiştirir.
• Media, MediaPlayer ve MediaView rollerini karıştırma: dosya, oynatma yönetimi, görüntü.
• SQL komutlarında DELETE kayıt siler, DROP tabloyu kaldırır; INSERT ekler, UPDATE değiştirir.
• Olay türlerini eşle: ActionEvent eylem, MouseEvent fare, KeyEvent tuş.
• 'Yer almaz/doğru değildir' tipli sorularda mutlak ve olumsuz ifadelere dikkat et.